II SA/Gl 805/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie stanu technicznego budowli oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., ponownie rozpatrując sprawę dotyczącą odpowiedniego stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na posesji w R. ul. [...], będącej własnością M. i A. K. decyzją z dnia [...] roku umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 i 105 § 1 kpa. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji oraz akt administracyjnych na posesji należącej do M. i A. K. wybudowany został budynek mieszkalny wraz ze zbiornikiem ścieków na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Wójta Gminy R. z dnia [...] roku – k. 9 akt administracyjnych (pozwolenie dotyczyło działki nr [...], która następnie uległa podziałowi na działki nr [...] i [...] – przypisek Sądu). Zbiornik na ścieki został zrealizowany w odległości 9,90 m od ogrodzenia z siatki od strony drogi oraz 10,5 m od ogrodzenia od strony działki M. T., jest on dwukomorowy, izolowany od zewnątrz i wewnątrz, betonowy, okrągły (oględziny z 11 września 2008 roku). Z opinii stanu technicznego tego zbiornika, złożonej przez M. i A. K., a sporządzonej przez posiadającego uprawnienia budowlane Z. S. wynika, że zbiornik ten jest szczelny (opinia złożona w dniu 30 września 2011 roku, a sporządzona we wrześniu 2011 roku). Zdaniem organu orzekającego oznacza to brak przesłanek z art. 66 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz. U. z 2010 roku, nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej powoływana jako "Prawo budowlane", a więc i potrzeby zastosowania art. 81c tej ustawy. Organ orzekający wskazał, że umorzenie postępowania, nie pozbawia M. T. możliwości dochodzenia swoich praw na drodze postępowania przed sądem powszechnym, jeżeli jej interes prawny został naruszony. Od powyższej decyzji odwołanie, błędnie określone jako zażalenie, złożyła M. T. Stwierdziła, że aktualnie fundamenty jej domu są zabezpieczone prawidłowo, a mimo to fekalia z szamba (zbiornika) należącego do M. i A. K. nadal przesiąkają do jej piwnicy. Twierdziła, że właściciele zbiornika nie opróżniali go przez dwa lata (2008-2010), co z całą pewnością skutkowało przepełnieniem szamba (jego pojemność wynosi 13 m3) i przesiąknięciem zawartości do gruntu. Odwołująca się twierdziła, że zbiornik jest nieszczelny, a opinia sporządzona przez Z. S. "nie przedstawia sobą żadnej wartości" z uwagi na jej zawartość. W jej ocenie w sprawie zaistniały przesłanki z art. 66 Prawa budowlanego albowiem na skutek nieszczelności zbiornika jego użytkowanie zagraża zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania M. T. od decyzji organu I instancji z dnia [...] roku. W uzasadnieniu, po przedstawieniu przebiegu postępowania, podał iż organ I instancji podkreślił, że postępowanie dotyczy stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na działce M. i A. K. Artykuł 66 ust. 1 Prawa budowlanego służy wyegzekwowaniu obowiązków określonych w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, a stosownie do art. 61 pkt 1 tego prawa na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu właśnie zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. To też nakaz wynikający z art. 66 Prawa budowlanego może być skierowany jedynie do podmiotów wymienionych w art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego. Wszystkie inne podmioty, w tym także właściciel sąsiedniej nieruchomości, mogą mieć jedynie interes faktyczny w określonym rozstrzygnięciu sprawy, która w razie złożenia przez te osoby zawiadomienia wszczynana jest z urzędu i prowadzona bez udziału tych osób jako stron postępowania. Ponieważ skarżąca jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości, to posiada jedynie interes faktyczny a nie interes prawny w sprawie niniejszej. Nie jest więc stroną postępowania co spowodowało umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Nadto organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne na okoliczność, że właściciel sąsiedniej nieruchomości nie jest stroną postępowania w sprawie w której przedmiotem jest "nieodpowiedni stan techniczny obiektu". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 28 kpa poprzez przyjęcie, że nie jest stroną postępowania administracyjnego podczas, gdy posiada interes prawny w tym postępowaniu, jako właścicielka sąsiedniej nieruchomości bezpośrednio narażonej na imisję ze zbiornika na nieczystości ciekłe będącego przedmiotem postępowania, którego stan techniczny stanowi dla niej zagrożenie. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Swoje stanowisko podtrzymała na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 roku z tym, że podała iż przenikanie ścieków w sposób szkodzący jej budynkowi może być skutkiem złego stanu technicznego zbiornika lub faktu wylewania się ścieków (przelewania) na teren działki ze zbiornika. Organ odwoławczy – powtarzając w skrócie argumentację zaskarżonej decyzji – wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzją umorzono postępowanie odwoławcze w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na posesji w R. ul. [...], będącej własnością M. i A. K. Organ ustalił bowiem, że zbiornik został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z [...] roku, a M. T. jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości twierdzącą, że zbiornik ten jest nieszczelny co skutkuje zalewaniem jej obiektu budowlanego. Postępowanie więc zdaniem organu dotyczyło stanu technicznego zbiornika i było postępowaniem prowadzonym w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Skład orzekający podziela ustalenia faktyczne i prawne organu odwoławczego, a także skutki tych ustaleń w postaci umorzenia zaskarżoną decyzją postępowania odwoławczego. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że skoro w postępowaniu z art. 66 Prawa budowlanego uwzględnia się ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 2 tego prawa (w brzmieniu obowiązującym do wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (...), to właściciele działek sąsiednich mają w tym postępowaniu przymiot strony (art. 28 kpa) i z tego względu powinni brać udział w takim postępowaniu (np. wyrok z 3 października 2000 roku, sygn. akt SA/Rz 1866/99). Stanowisko takie było konsekwencją brzmienia art. 5 Prawa budowlanego, który stanowił, że obiekt budowlany należy użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej, w sposób zapewniający m. in. ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, wymienionych przykładowo w art. 5 ust. 2 ustawy. Po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718) i zmianie brzmienia m. in. art. 5 i art. 61 Prawa budowlanego, w ocenie Sądu w postępowaniu w przedmiocie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego (a więc i w przedmiocie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu w trakcie jego użytkowania) odpadła przesłanka nakazująca uwzględnienie interesów osób trzecich. W art. 61 ustawy ustawodawca odsyła do zasad, o których mowa w art. 5 ust. 2, ale w brzmieniu tego ostatniego przepisu brak jest nawiązania do obowiązku poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich. Uzasadnia to twierdzenie, że w obecnym stanie prawnym właściciele nieruchomości sąsiednich nie mają uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Przepis art. 66 Prawa budowlanego w związku z art. 61 Prawa budowlanego określa krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego. Są nimi właściciel oraz zarządca nieruchomości, a więc stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 66 Prawa budowlanego jest wyłącznie właściciel nieruchomości lub jej zarządca. Właściciel działki sąsiedniej (tutaj skarżąca) posiada wyłącznie interes faktyczny w kwestionowaniu decyzji podjętej w trybie art. 66 Prawa budowlanego, albowiem nie ma normy prawa materialnego, która w opisanym zakresie pozwalałaby przyznać jej uprawnienia strony. W tym zakresie skład orzekający podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2007 roku, sygn. akt II OSK 999/06 – lex nr 366267 (a także II OSK 286/10, II OSK 1346/10). Odnośnie samego umorzenia postępowania odwoławczego zaskarżoną decyzją należy wskazać na uchwałę siedmiu sędziów NSA sygn. akt OPS 16/98 o treści "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa" (ONSA 1999/4/119). W związku z powyższą argumentacją oddalono skargę na podstawie art. 151 ppsa, co oznacza podzielenie stanowiska organu odwoławczego, że skarżąca nie jest stroną prowadzonego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, postępowania. Na marginesie należy zauważyć, że skarżąca może poszukiwać ochrony przez ujemnymi, w jej ocenie, skutkami użytkowania zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego na sąsiedniej działce w drodze cywilnoprawnej, bądź na drodze postępowania administracyjnego, ale toczącego się na gruncie przepisów dotyczących ochrony środowiska. sw