II SA/Gl 81/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-08-08

Skład orzekający: Andrzej Matan, Tomasz Dziuk, Elżbieta Kaznowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej przed wszczęciem postępowania stanowi wadę powodującą nieważność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., a jeśli nie, czy inne zarzuty podniesione przez strony skarżące uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej przed wszczęciem postępowania, a tym samym doręczenie jej pisma, nie stanowi wady powodującej nieważność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Wskazał, że pojęcie 'skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną' odnosi się do sytuacji, gdy decyzja określa prawa lub obowiązki podmiotu, który nie jest stroną postępowania, a nie do samego faktu doręczenia pisma osobie zmarłej. Ponadto, sąd stwierdził, że pozostałe zarzuty skarżących nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji, a wady postępowania, takie jak pominięcie strony, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla rozbudowy garażu. Strony skarżące podnosiły m.in., że decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej, była wynikiem przestępstwa, a inwestor nie spełniał warunków do jej uzyskania. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że zarzuty nie znalazły potwierdzenia, a wady postępowania nie miały wpływu na jego wynik. WSA w Gliwicach wcześniej uchylił decyzję Kolegium z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika Kolegium.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skarg W.G., A.M., S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie warunków zabudowy terenu oddala skargi. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S. ustalił na wniosek H. S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą (w ramach postępowania legalizacyjnego) na działce nr 1 ob. 0010 przy ul. [...] w S., stwierdzając w uzasadnieniu, że inwestycja spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1073). W wyniku odwołania A. M. i S. M. od wskazanej decyzji rozpatrujące sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. . W dniu 28 sierpnia 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wpłynęło pismo A. M. i S. M., zawierające wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] którą otrzymali w dniu 25 lipca 2017 r. W uzasadnieniu żądania podnieśli, że są niezadowoleni z treści decyzji. W ich ocenie została ona wydana w wyniku przestępstwa i została skierowana do osoby nieżyjącej, niebędącej stroną postępowania, to jest do I. K., która nigdy nie mieszkała pod adresem wskazanym w treści decyzji. W latach 80-tych wyjechała do N. i tam już zmarła. Stąd też, ich zdaniem, Kolegium oparło się na fałszywych danych podawanych przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że wskazana we wniosku decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w wyniku przestępstwa i z mocy prawa podlega unieważnieniu. Dodatkowo podnieśli, że inwestor H. S. nie spełniał warunków do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy ani "na budowę", gdyż nie dysponował prawem do nieruchomości, a we wniesionym wcześniej do sądu cywilnego wniosku o zasiedzenie zataił, że na objętym nim terenie istnieje samowolnie zrealizowany garaż. Dodali, że mapa z opisem, którą się posługiwał w tym postępowaniu inwestor, została sporządzona przez geodetę w wyniku przestępstwa. Podnieśli też wnioskujący, że inwestor nigdy nie płacił podatku od tego garażu, stąd w ich ocenie powinien ten garaż być rozebrany. Jako podstawę prawną swojego żądania A. M. i S. M. przywołali przepis art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 i § 2 oraz art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o ten wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowiło postępowanie administracyjne zakończone decyzję tego organu z dnia [...] powołując w uzasadnieniu jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odrębnym postanowieniem z tej samej daty, na podstawie art. 61 § 1 i § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczęło też postępowanie w sprawie nieważności wymienionej powyżej decyzji w zakresie podstaw wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W dniu 12 października 2017 r. do organu wpłynęło kolejne pismo A. i S. M., w którym sprecyzowali, że domagają się stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5 i pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucili, że w wyniku przestępstwa wydający decyzję o warunkach zabudowy Naczelnik Wydziału zadysponowała ich prywatną własnością w postaci ich drogi wewnętrznej, co stanowi kradzież. Po rozpoznaniu sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności, wydaną na podstawie art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia[...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracyjny zaakcentował, że wbrew wywodom wnioskujących decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną. W wyniku skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 42/18 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W uzasadnieniu stwierdził, że podstawą uchylenia tej decyzji było naruszenie przez skład orzekający Kolegium art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, że członek składu Kolegium rozpoznający sprawę w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności wydanej z jego udziałem ostatecznej decyzji podlega wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie wymienionego powyżej przepisu w związku z art. 27 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na każdym etapie tego postępowania. Przesłanka wyłączenia członka Kolegium ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. Wobec naruszenia tej zasady musiał zaistnieć skutek w postaci uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 24 § 1 pkt 5 i w związku z art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium odwołując się do treści art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło, że organ administracji odmawia stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli w toku postępowania wyjaśniającego ustali, że nie istnieje przyczyna nieważności, tzn. nieważność decyzji istnieje tylko wtedy gdy jest ona obarczona wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium stwierdziło, iż brak jest wiarygodnych dokumentów potwierdzających zgon I. K., stąd nie można jej wykluczyć z kręgu stron postępowania. Nie zasługuje więc na uznanie zarzut, iż decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania. Kolegium wskazało, kiedy (w jakich sytuacjach) można mówić o skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania. Nie można argumentów strony uznać w tej mierze za podpadające pod przepis art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie potwierdziło też Kolegium drugiej wskazanej przesłanki z pkt 7wyminionego przepisu. gdyż wnioskodawcy nie wskazali, jaki przepis prawa materialnego stanowi o wadliwości decyzji powodującej jej nieważność. Skoro więc Kolegium nie dopatrzyło się żadnej wady określonej w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy złożyła w piśmie z dnia 1 listopada 2018 r. W. G. Podniosła, iż w sprawie występują ponadto kumulatywnie przesłanki do wznowienia postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] gdyż nie została ona doręczona właścicielom nieruchomości położnej przy ulicy [...] w S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez skierowanie jej do osób nie będących stronami w sprawie. Na potwierdzenie powyższego powołała prawomocne rozstrzygnięcia sądów oraz wypisy z ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów, wskazując, iż decyzja skierowana została przynajmniej do trzech osób nie posiadających statusu strony tego postępowania, co narusza przepis art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a dodatkowo narusza prawo własności i prawo dziedziczenia. Wyjaśniła, że na dzień wydania kwestionowanej decyzji - tj. [...] dla nieruchomości położonej przy ulicy [...] w S. w księdze wieczystej jako jej właściciele figurowała W. G. i I. G. Wymieniani w postępowaniu G. G. i A. G. nigdy nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości, a dowodem m.in. na to są prowadzone postępowania cywilne, które dokładnie zostały opisane. O takim stanie sprawy organ dokładnie wiedział, a mimo to pominął ją jako stronę postępowania, gdyż nie doręczono jej decyzji z dnia [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia[...] W motywach organ przyznał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie w obrotu prawnego decyzji (tak ostatecznych jak i nieostatecznych) dotkniętych wadami kwalifikowanymi wymienionymi w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji ustalając krąg stron postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla zrealizowanej już inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą na działce nr 1, oparł się o dane aktualne na ówczesną chwilę - tj. 8 listopada 2016 r. Prawidłowo zatem uznał, że stronami były wskazane wówczas osoby (według wpisów w księgach wieczystych i ewidencji gruntów). W ocenie Kolegium nie doszło zatem do skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną. Kiedy do takiej sytuacji dochodzi organ wymienił odwołując się do orzecznictwa. Dodał też, że skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w rozumieniu tego przepisu oznacza zamiar ukształtowania nią czyjejś sytuacji prawnej, a nie samo jej doręczenie. Kolegium przyznało natomiast, że decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] nie została skierowana do strony postępowania – I. G. Stąd też zasadny jest zarzut pominięcia tej strony, co jest wadą tego postępowania. Jednak analizując sprawę w świetle art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, Kolegium uznało, że wpływ tej wady na rozstrzygnięcie nie jest istotny i nie spowodowałby zmiany jego treści. W ocenie organu nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, która pozwalałaby stwierdzić nieważność przedmiotowej decyzji. Skargi na powyższe rozstrzygnięcie złożyli W. G. - pismem z dnia 2 stycznia 2018 r. (prawdopodobnie 2019 r.) oraz pismem z dnia 9 stycznia 2019 r. A. M. i S. M. Zarządzeniem Sądu z dnia 7 czerwca 2019 r. zdecydowano o połączeniu wymienionych skarg celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W pierwszej skardze W. G., działając przez pełnomocnika E. G., wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez skierowanie jej do osób nie będących stronami postępowania (pkt 4) i rażące naruszenie prawa (pkt 2), - art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego , - art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dopuszczenie W. G. i I. G. do udziału dopiero na etapie decyzji drugoinstancyjnej w zakresie odmowy stwierdzenia nieważności podczas, gdy nie została im doręczona decyzja merytoryczna pierwszej i drugiej instancji oraz z uwagi na przypisywanie praw własnościowych do nieruchomości nieuprawnionym podmiotom, - art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedopuszczenie do czynnego udziału w postępowaniu właścicielek nieruchomości przy ulicy [...] - art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego a zwłaszcza nieodniesienia się do zarzutów wskazanych w piśmie z dnia 1 listopada 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, - rażące naruszenie zasad konstytucyjnej i cywilnej ochrony prawa własności, pomijania rozstrzygnięć sądowych ją potwierdzających oraz podstawowych zasad procesu administracyjnego (zasady praworządności, zaufania czy informowania stron) a także ustawy o ochronie danych osobowych. Powyżej wskazane naruszenia przesądzają o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej rozwinęła postawione zarzuty, szczególnie podkreślając, że skarżąca wraz z I. G. są właścicielkami działki przy ulicy [...] w S., przez co błędne kierowanie rozstrzygnięć organów administracji do podmiotów nie będących stronami postępowania stanowi wadę wskazaną w art. 156 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Bardzo obszernie, odwołując się do prawa własności, opisała naruszenia przez organ przepisów prawa, podkreślając, że organ z pominięciem właścicielek nieruchomości i bez poszanowania ich prawa własności kierował wydawane rozstrzygnięcia do podmiotów nie będących stronami postępowania. Zarzuciła, że organy chociaż z urzędu posiadały wiedzę o prowadzonych postępowaniach cywilnych i wydanych rozstrzygnięciach nadal podtrzymywały nieistniejący stan faktyczny. Do skargi dołączone zostały liczne dokumenty - orzeczenia sądów, potwierdzające stan właścicielski nieruchomości oraz dokumenty i zdjęcia przedstawiane w postępowaniach cywilnych, a także wypis z księgi wieczystej z dnia [...] Dodatkowo w pismach procesowych z dnia 5 marca, 28 lipca oraz 3 sierpnia 2019 r. ponownie podkreśliła wagę prawa własności przedmiotowej nieruchomości i konsekwencje jego naruszania. Dodając, że prawo własności jest prawem podmiotowym o charakterze bezwzględnie obowiązującym erga omnes, podniosła, że organ administracji nie ma prawa przypisywać go nieuprawnionym podmiotom. Do akt sprawy dołączyła też opinię prawną z dnia 6 sierpnia 2014 r. W drugiej skardze A. i S. M. wnieśli o stwierdzenie nieważności wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podkreślili, że obie wydane w sprawie decyzje, tj. z dnia [...] nr [...] jak i z dnia [...] nr [...] obarczone są wadą prawną, gdyż I. K. nie była uczestnikiem tego postępowania, tak postępowania administracyjnego jak i obecnie sadowego. Wskazali, iż zostało to już ustalone w poprzednim postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 42/18 - (k. 67). Mimo to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach dalej podtrzymało swoje stanowisko, powodując wadę wydawanych decyzji. Wyjaśnili, że uczestniczka postępowania I. K. zmarła, a mimo to przez organ nadal uznawana jest jako strona tego postępowania. Tym samym Kolegium wydając decyzje z wadami prawnymi nie stosuje się do zaleceń sądu administracyjnego. Zaakcentowali, że inwestor H.S. uzyskał warunki zabudowy dla samowolnie wybudowanego garażu, bo ma w Urzędzie Miejskim w S. znajomości. Podkreślili, że garaż ten wybudowany został w niedozwolonym do tego miejscu, a ponadto przez 27 lat nie opłacał podatku od nieruchomości. Dodali, że przedmiotowy garaż został wybudowany na drodze wewnętrznej, blokując przejazd z drogi gminnej do ich nieruchomości. tj. przejazd pomiędzy działkami nr 2 i nr 1. Utrudnia to skarżącym korzystanie z ich nieruchomości. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wnosząc o ich oddalenie, w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi W. G. Kolegium przypominając, iż są one powtórzeniem zarzutów zgłoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdziło, że w przypadku postępowań o ustalenie warunków zabudowy krąg stron ustalany jest w oparciu o zasadę sąsiedztwa uregulowaną w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stroną takiego postępowania, oprócz wnioskodawcy, który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznczonego pod inwestycję, mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym, przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji. Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia na rzecz H. S. warunków zabudowy ustalił krąg stron w oparciu o aktualne na dzień 8 listopada 2016 r. wypisy z rejestru gruntów. Zmiany na które powołuje się skarżąca dokonane zostały 10 kwietnia 2018 r. Zatem zarówno na dzień wydania decyzji pierwszej instancji - z dnia [...] , jak i drugoinstancyjnej - z dnia [...] krąg stron wskazany przez Prezydenta Miasta S. ustalony był prawidłowo. W odpowiedzi na skargę A. i S. M., dotyczący uczestnictwa I. K. w postępowaniu administracyjnym, pomimo, iż według skarżących zmarła ona przed wszczęciem tego postępowania, Kolegium wyjaśniło, iż w Bazie Usług Stanu Cywilnego nie został zarejestrowany zgon osoby o tym nazwisku, a wobec braku wiarygodnych dokumentów potwierdzających zgon tej osoby nie jej wykluczyć z kręgu strony postępowania. Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. skarżąca A. M. podtrzymując skargę i zawartą w niej argumentację wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), stanowiąc, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 tej ustawy sądy te rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Kierując się tym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotowe, kontrolowane postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem A. i S. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] ustalającej na rzecz H. S. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą Dotyczy zatem postępowania szczególnego - nadzwyczajnego, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie ostateczne rozstrzygnięcie. Katalog przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnych określa art. 156 § 1 tego Kodeksu. Oznacza to, że prowadzone przez organ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza się jedynie do badania, czy akt administracyjny będący przedmiotem tego postępowania dotknięty jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w wymienionym art. 156 § 1 Kodeksu oraz, czy ewentualnie nie zachodzą w sprawie negatywne przesłanki uniemożliwiające stwierdzenie nieważności zawarte w art. 156 § 2 tego Kodeksu. W postępowaniu tym obowiązkiem organu administracji jest zatem rozpatrzenie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego w granicach tego postępowania organ nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak może uczynić to w postępowaniu odwoławczym. Sądowa kontrola działania organu podejmowanego w tym szczególnym trybie, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, jest również ograniczona do kwestii związanych z prawidłowością zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznych. Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu zgodnie z przywołanymi regułami, należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach rozpatrując złożony w sprawie wniosek odniosło się do wskazanej jako podstawa przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (pkt 4) oraz zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7). W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków określonego podmiotu. Decyzja administracyjna może określać jedynie prawa i obowiązki strony postępowania administracyjnego (w tym znaczeniu jest ona skierowana do tego podmiotu). Stąd też wadą powodującą nieważność decyzji jest określenie prawa i obowiązków podmiotów innych niż strona postępowania (czyli skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie). Istota nieważności decyzji w tym przypadku wiążę się z nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego. Nie może zatem podstawą stwierdzenia nieważności na tej podstawie być doręczenie decyzji nie tylko stronom postępowania lecz także uczestnikom tego postępowania na prawach strony, organom administracji czy innym podmiotom "zainteresowanym". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swych decyzjach wskazało, kiedy następują przypadki skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Żadna z tych sytuacji nie zaistniała w niniejszej sprawie. Kierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania ma miejsce wtedy, kiedy całe postępowanie prowadzono nieprawidłowo uznając za jego stronę podmiot nie posiadający w sprawie interesu prawnego. Ma to miejsce wtedy, gdy wobec strony takiej ustalane są prawa lub obowiązki Organ pierwszej instancji - Prezydent Miasta S. prawidłowo ustalił krąg stron tego postępowania według danych zawartych w ewidencji gruntów na dzień wydania własnej decyzji w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla zrealizowanej już inwestycji, polegającej na rozbudowie garażu z częścią gospodarczą na działce nr1, tj. na dzień 8 listopada 2016 r. Nie doszło zatem do skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną. Skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w rozumieniu tego przepisu oznacza zamiar ukształtowania nią czyjejś sytuacji prawnej, a nie samo jej doręczenie. Tym samym, pomimo, iż faktycznie I. K. zmarła przed wszczęciem niniejszego postępowania, tj. [...] w M. w[...], co potwierdził Urząd Stanu Cywilnego w S.w piśmie z dnia 13 marca 2018 r. (w aktach sprawy sygn. akt II SA/Gl 43/18- k. 66-67), wskazanie jej wśród stron postępowania i doręczenie jej decyzji, nie stanowi wady wskazanej w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn.. akt II OSK 1322/17 stwierdził, uwzględnienie w postępowaniu administracyjnym osób, które zmarły przed wszczęciem postępowania administracyjnego, nie stanowi wady postępowania, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestia uczestnictwa w postępowaniu i podjęcie prób doręczania osobom zmarłym pism (decyzji) nie jest tożsama z pojęciem "skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną". Ta druga kategoria odnosi się do kwestii skierowania w decyzji określonego prawa lub obowiązku do osoby, która nie jest stroną postępowania, a nie z samym faktem doręczenia pisma. Odnosząc się z kolei do przesłanki wskazanej w pkt 7 art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przyjmuje się, że przepis ten stanowi odesłanie do przepisów pozakodeksowych, które przewidują nieważność decyzji. Z tego też powodu katalog sytuacji powodujących nieważność decyzji wyczerpująco wymienionych w punktach od 1 do 6 , w punkcie 7 zostaje otwarty, poprzez odwołanie się do przepisów szczególnych. Przepisy te jednak muszą w sposób wyraźny przewidywać sankcję nieważności. W przedmiotowej sprawie skarżący powodując się na tę przesłankę, nie wskazali jednak żadnego przepisu stanowiącego wyraźnie, że określona wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. Nie można zatem uznać za zasadne twierdzeń skarżących, iż organ wydający przedmiotową decyzję naruszył przepisy w sposób uzasadniający stwierdzenie jej nieważności. Nadto dodać trzeba, że Sąd działając również z urzędu nie stwierdził innych przesłanek z art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, które skutkowałyby stwierdzeniem nieważności wymienionej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, iż Kolegium słusznie odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja została poprzedzona właściwymi ustaleniami, opierała się na właściwej podstawie prawnej, a jej uzasadnienie odpowiada treści art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej W. G. zaskarżona decyzja nie narusza art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeksu nie definiują pojęcia rażącego naruszenia prawa. Nie budzi jednak wątpliwości fakt, iż nie każde naruszenie prawa jest rażące. W przypadku rażącego naruszenia prawa chodzi o naruszenie oczywiste, bezsporne. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego "można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność"- (zob: wyrok z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki lub też odmówiono ich (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50)." W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa. W stosunku do podnoszonego naruszenia art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego należy podzielić stanowisko organu, iż w postępowaniu nieważnościowym pominięto jedną ze stron – I. G., co niewątpliwie jest wadą tego postępowania. Jednak na tę okoliczność powoływać może się tylko strona pominięta w postępowaniu. Nadto podzielić należy stanowisko organu, iż wada ta nie miała żadnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji, a udział strony w postępowaniu nie spowodowałby zmiany treści rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym trzeba, że nie każde naruszenie przepisów postępowania ma wpływ na uwzględnienie skargi, leczy tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło