II SA/Gl 82/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S., K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych w kwestii wniosku skarżących o zwrot wpisu sądowego od skargi p o s t a n a w i a : odmówić zwrotu wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. A. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia z dnia 29 stycznia 2016 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W wyznaczonym terminie skarżący uiścili wymaganą opłatę sądową. Z kolei w dniu 25 lutego 2016 r. (data wpływu do Sądu) skarżący złożyli na drukach urzędowych formularzy PPF wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 82/16 zwolniono skarżących od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla skarżących adwokata z urzędu. W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 r. tut. Sąd oddalił skargę A. i K.S. Pismami z dnia 8 i 26 września 2016 r. skarżący zwrócili się z wnioskiem o zwrot wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. jedn. Dz. U. z 2016 r., 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§2). W myśl zaś art. 232 § 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy oraz zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Ponadto zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Wreszcie zgodnie z art. 225 p.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. W przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych wyżej sytuacji nie zaistniała. Tym samym uiszczony przez skarżących wpis sądowy w kwocie 500 zł nie podlegał zwrotowi. Trzeba bowiem wyjaśnić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie, zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej. Stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych, traktuje się jako objętą zwolnieniem dopiero od daty uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu tego dobrodziejstwa procesowego. Prawo pomocy nie może natomiast rozciągać się na opłaty sądowe, które zostały pokryte wcześniej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1658/06 i z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04). To oznacza, że jeżeli skarżący przed wydaniem postanowienia o zwolnieniu od kosztów sądowych uiścili wymagany wpis w prawidłowej wysokości, to fakt wydania tego postanowienia nie powoduje zwolnienia z rzeczonej opłaty, a co za tym idzie nie umożliwia zwrotu środków finansowych, które przekazano w jej ramach Sądowi. Wniosek taki płynie bowiem z faktu, iż obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zwrotu opłaconych przez stronę kosztów sądowych tylko dlatego, że w późniejszej fazie postępowania zostali oni objęci prawem pomocy. W powołanej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest bowiem unormowania, z którego wynikałoby, że przesłanką zwrotu prawidłowo uiszczonego wpisu może być późniejsze przyznanie stronie prawa pomocy, choćby nawet prawo to obejmowało zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości. Nie budzi więc wątpliwości, że dokonanie zwrotu opłaty byłoby w takiej sytuacji pozbawione podstawy prawnej. Reasumując należy stwierdzić, że nie można zwrócić skarżącym wpisu sądowego od skargi, gdyż taka ewentualność ma miejsce w przypadkach określonych w art. 232 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Aby zostać zwolnionym od uiszczenia wpisu skarżący powinni byli złożyć stosowny wniosek najpóźniej do czasu wyznaczonego na wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu (7 dni od doręczenia zarządzenia w przedmiocie wpisu). Skarżący zaś takiego wniosku nie złożyli w tym terminie i uiścili wpis. Późniejszy wniosek, ze względu na brak możliwości przyznania postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy mocy wstecznej, nawet w przypadku jego uwzględnienia nie powoduje zwrotu wpisu od skargi, który już został uiszczony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1549/15). Z tych względów wniosek skarżących o zwrot wpisu uznać należało za niezasadny i na wskazanej podstawie prawnej orzec jak w sentencji.