II SA/Gl 824/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A" w R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W treści skargi z dnia 21 maja 2014 r., a następnie na urzędowym formularzu złożonym do Sądu w dniu 28 lipca 2014 r., Stowarzyszenie "A" w R. wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych wywodząc, iż środki finansowe pozostające w jego dyspozycji są ograniczone, zaś w większości spraw, w których bierze udział, czyni to w interesie społecznym, reprezentując interesy osób nie będących jego członkami. Równocześnie w treści formularza podano, że skarżące Stowarzyszenie nie posiada żadnych środków trwałych, ubiegły rok obrotowy zakończyło stratą w wysokości 611,38 zł, zaś na jego rachunku bankowym znajduje się kwota 966,27 zł. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 sierpnia 2014 r. strona nadesłała wyciąg z rachunku bankowego obrazujący operacje dokonane na nim w okresie od 5 maja do 31 lipca 2014 r., wykazujący saldo dostępne według stanu na dzień 31 lipca 2014 r., wynoszące 1.937,27 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie przy tym z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym kontekście uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że - jak wynika z nadesłanego wyciągu - stan dostępnych środków znajdujących się na rachunku bankowym skarżącego podmiotu na dzień 31 lipca 2014 r. (a zatem już po złożeniu przezeń niniejszego wniosku) wyniósł 1.937,27 zł, co jest kwotą w pełni wystarczającą na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania sądowego, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi, w wysokości 500 zł. Odnosząc się przy tym do argumentacji podniesionej we wniosku, należy zaznaczyć, że działanie w interesie społecznym nie może stanowić przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, albowiem ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. nie przewiduje takiego kryterium. Trzeba również wyjaśnić, że o zwolnieniu od kosztów sądowych nie może decydować sam fakt, iż dane stowarzyszenie jest organizacją non-profit czy też, że środki, które pozyskuje nie wystarczają na sfinansowanie jego działalności. W art. 33-35 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) określono szeroki zakres źródeł, z których tego rodzaju podmiot może czerpać dochody i nie budzi wątpliwości, że jego członkowie powinni zadbać o wykorzystanie tych możliwości. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 (publ.: internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), wprowadzenie przez członków stowarzyszenia takich reguł finansowania działalności, które nie zapewniają dostatecznych środków na ten cel powodując w konsekwencji, że staje się ono współfinansowane za pomocą środków publicznych (zwolnienie od kosztów sądowych jest formą takiego współfinansowania) stanowi zaprzeczenie zasady, w myśl której stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Warto również zwrócić uwagę, że - jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny (vide: postanowienie z 1 grudnia 2009 r., sygn. II OZ 1056/09, publ.: LEX nr 582885) - jeżeli założyciele stowarzyszenia, przyjmując cele swojej działalności są świadomi, że nie posiadają ani też nie będą w stanie zdobyć środków na jej prowadzenie, to powstaje pytanie o cel działania takiej organizacji. Istota działania stowarzyszenia z natury rzeczy wyklucza bowiem przerzucenie kosztów jego działalności na Skarb Państwa. Odmiennie oceniać należy jedynie te sytuacje, w których stowarzyszenie, zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określa sposoby pozyskania środków, z których owe cele będą realizowane, lecz z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie z tych sposobów skorzystać. Nie sposób jednak przyjąć, aby taki stan rzeczy miał w niniejszej sprawie miejsce, skoro w złożonym wniosku skarżące Stowarzyszenie nie powołało się na żadne okoliczności, które mogłyby na to wskazywać. Mając na uwadze wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności stwierdzić przyjdzie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka, od której art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.