II SA/Gl 836/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi Spółki A w K. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2) zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. /dalej PINB w C./ decyzją z dnia [...] r umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wymiany słupa oświetleniowego na działce nr [...] w S., stanowiącej własność S.C., który też wystąpił z interwencją co do przeprowadzonych na jego działce robót budowlanych. W następstwie złożonego od tej decyzji przez S. C. odwołania została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego /dalej ŚWINB/ w K. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wymiana słupów stalowych na betonowe jest remontem w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1990 r. – Prawo budowlane /obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym/ nie wymagającym pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia. Uznał jednocześnie, że umorzenie postępowania było przedwczesne. Należało bowiem sprawę rozpoznać przy zastosowaniu trybu z art. 51 ust. 1 – 3 Prawa budowlanego. Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję odwoławczą została ona uchylona wraz z poprzedzającą ją decyzją PINB w C. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 4/03 /skarga kasacyjna od tego wyroku została bowiem oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt II OSK 636/05/. W wyroku tym WSA stwierdził, że roboty budowlane polegające na wymianie słupów metalowych na betonowe o innych wymiarach, z których jeden został usytuowany na działce S.C., nie stanowiły remontu w rozumieniu art. 8 pkt 8 Prawa budowlanego a budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 tego aktu prawnego, która w świetle ustawy Prawa budowlanego nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W konsekwencji sprawa powinna być rozpoznana zdaniem Sądu na podstawie art. 48, z uwzględnieniem zmiany treści tej normy prawnej dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 80, poz. 718/ oraz ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 93 poz. 888/, zwanych dalej ustawami zmieniającymi. Rozpoznając ponownie sprawę /jeszcze przed wydaniem opisanego wyżej wyroku WSA/ PINB w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego nałożył na Spółkę B w C. bliżej sprecyzowane w tej decyzji obowiązki zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych stając ponownie na stanowisku, że stanowiły one remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego i zostały wykonane bez wymaganego zgłoszenia. Organ I instancji nie stwierdził przy tym przesunięcia słupa na działce nr [...] w S. stanowiącej własność S.C. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy co do meritum /zmieniono jedynie termin wykonania obowiązków/ decyzją ŚWINB w K. z dnia [...] r. nr [...], który podzielił w niej ustalenia faktyczne organu I instancji jak i ich ocenę prawną. W następstwie złożonej przez S. C. skargi również te obie decyzje zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 731/05 /kasacja od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 28.04.2006 r. sygn. akt II OSK 801/05/ w części dotyczącej słupa oświetleniowego na działce nr [...] w S. W uzasadnieniu tego orzeczenia WSA podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, że objęte postępowaniem roboty budowlane stanowiły budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, która nie była zwolniona na podstawie art. 29 tego Prawa z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu w tym względzie nie miała istotnego znaczenia okoliczność czy doszło do zmiany usytuowania słupa na działce S. C. W konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie powinna znaleźć zastosowanie treść art. 48 a nie art. 51 Prawa budowlanego. Zwrócił też uwagę, że jakkolwiek w świetle art. 48 tego Prawa dopuszczalna jest co do zasady legalizacja budowy to jest ona m.in. uzależniona od wykazania się przez inwestora prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane /w zw. z treścią art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy/. Rozpoznając kolejny raz sprawę PINB w C. postanowieniem z dnia [...] r. wydanym z powołaniem się m.in. na treść art. 83 ust. 1 i art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z wymianą słupów – fragmentu ciągu oświetleniowego w S. wzdłuż chodnika nad B. /od ul. [...] do [...]/ i zobowiązał Spółkę B w C. do wykonania w terminie do [...]r. sprecyzowanych w tym postanowieniu obowiązków – pod rygorem wydania nakazu rozbiórki objętego postępowaniem ciągu oświetleniowego. Wobec niewykonania tych obowiązków PINB w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nakazał Spółce B w C. dokonać rozbiórki ciągu oświetleniowego wzdłuż chodnika nad B. w S. /od ul. [...] do ul. [...]/. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 83 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17 i art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu stwierdził, że legalizacja samowolnie dokonanej wymiany słupów oświetleniowych była uzależniona od wykonania nałożonych postanowieniem z dnia [...] r. obowiązków. Skoro obowiązki te nie zostały spełnione to skutkowało to zastosowaniem treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji Spółka C Oddział w B.-B. [...] C. wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od omawianego wyżej wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 4/03. Podniesiono, że wykonanie rozbiórki spowoduje nieodwracalne skutki i nie powinno nastąpić przed rozpatrzeniem skargi kasacyjnej. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 i art. 83 Kpa, w zw. z art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołał się na związanie oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28.01.2005 r. sygn. akt II SA/Ka 4/03 oraz na okoliczność, że nie zostały wykonane przez inwestora obowiązki pozwalające na legalizację wykonanych bez wymaganego pozwolenia robót budowlanych, nałożone postanowieniem organu I instancji z dnia [...]r. Zdaniem organu odwoławczego brak było także podstaw z art. 97 Kpa do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku sygn. akt II SA/Ka 4/03. W skardze do Sądu na powyższą decyzję ŚWINB w K. z dnia [...]r. Spółka D Oddział w B.-B. [...] wniosła o stwierdzenie jej nieważności jako skierowanej do podmiotu nieistniejącego tj. wydanej w warunkach określonych w art. 156 Kpa. Podniosła także, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem treści art. 3 pkt 3, 6 i 8, art. 29 ust. 2 pkt 11 oraz art. 61 Prawa budowlanego. Zarzuciła, iż nakaz rozbiórki został skierowany do podmiotu nieistniejącego, a mianowicie do Spółki B w C. Taki zaś podmiot nie istniał nie tyko w dacie wydawania zaskarżonej decyzji ale i w ogóle. Wcześniej istniała bowiem spółka pod firmą Spółka D w B.-B. a nie w C. Spółka D w B.-B. utraciła przy tym samodzielny byt prawny w dniu [...] r. tj. z chwilą zarejestrowania przez Sąd Rejonowy w K. faktu jej połączenia z innymi spółkami handlowymi i w konsekwencji powstania nowego podmiotu w postaci Spółki A w K. Skutkowało to wykreśleniem z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki D w B.-B. w C. istniała wyłącznie wewnętrzna komórka skarżącej pod nazwą Rejon Dystrybucji, która nie posiadała osobowości prawnej i zdolności procesowej. Nie mógł być zatem skierowany do niej nakaz rozbiórki. W dalszej części uzasadnienia skargi zawarto wywody mające wskazywać zdaniem skarżącej, że objęte postępowaniem roboty budowlane polegające na wymianie [...] lamp oświetleniowych o konstrukcji stalowej na nowe lampy betonowe o innych wymiarach stanowiły remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego i na ich wykonanie nie było wymagane pozwolenie na budowę. Z tego też względu została złożona skarga kasacyjna od wyroku WSA w Gliwicach, w którym zawarto w tym względzie odmienne stanowisko. W odpowiedzi na skargę ŚWINB w K. wniósł o jej oddalenie zarzucając, że w toku postępowania administracyjnego nie był kwestionowany przymiot strony postępowania Spółki B [...] C. Podmiot ten podejmował też kierowaną do niego w tej sprawie korespondencję nie powiadamiając organów orzekających o zmianie swojej nazwy i formy organizacyjnej, chociaż spoczywał na nim taki obowiązek. Tym samym zarzut skarżącej o skierowaniu nakazu rozbiórki do nieistniejącego podmiotu nie zasługuje zdaniem organu odwoławczego na uwzględnienie. Dalej organ ten podał, że Spółka A jest następcą prawnym Spółki D przejmującym jej wszelkie zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem również zdaniem Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane z wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, tj. zostały skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. W pierwszej kolejności należy jednak stwierdzić, że za stronę skarżącą Sąd uznał Spółkę A w K., bo taki podmiot został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. Zdaniem Sądu wnoszący skargę radca prawny J. B. działał w imieniu właśnie takiego podmiotu co wynika wprost z udzielonego mu pełnomocnictwa z dnia [...] r. /karta [...] akt sądowych/. Tylko ta Spółka jako osoba prawna, a nie jej Oddział jako wewnętrzna jednostka organizacyjna tej osoby ma też zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona /zdolność sądową/. Zgodnie z treścią art. 25 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a./ w zw. z art. 33 Kodeksu cywilnego i w zw. z art. 493 Kodeksu spółek handlowych /Dz.U. z 2000 r. Nr 94 poz. 1037 ze zm./. Zgodnie z treścią art. 25 § 3 ustawy p.p.s.a. zdolność sądową mogą mieć również inne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, do których nie można jednak zaliczyć na gruncie Prawa budowlanego oddziału osoby prawnej. Brak jest bowiem w tym akcie prawnym przepisów dopuszczających możliwość nałożenia na oddział osoby prawnej obowiązków lub przyznania uprawnień lub kierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W szczególności na istnienie takich przepisów skarżąca się nie powołała i ich nie wskazała. Uprawnienie w tym względzie dla oddziału skarżącej nie wynika też w żadnym wypadku z treści art. 436 Kodeksu cywilnego, który to przepis został wskazany w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia [...] r. Pozbawione podstaw prawnych, które zresztą nie zostały wskazane, jest też zawarte w tym piśmie stanowisko, że na adres Oddziału winna być kierowana korespondencja w sprawie /zobacz m.in. w tym względzie mającą odpowiednie zastosowanie uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. III CZP 119/05 – LEX nr 165508/. Pismo to zawiera zresztą wewnętrzną sprzeczność skoro mówi się w nim, że skarżącą jest Spółka D w K. Oddział w B.-B.– [...] a następnie podaje się, że "skarżącym jest spółka A "[...]" wpisana do KRS pod nr [...]", a więc Spółka A w K. Sprzeczność tę Sąd pominął przyjmując wersję pozwalającą na przyznanie stronie skarżącej zdolności sądowej /na podstawie art. 25 § 1 ustawy p.p.s.a./. Poczynione w tej materii uwagi usprawiedliwia zdaniem Sądu okoliczność, że skarga opiera się zasadniczo na zarzucie niewłaściwego określenia adresata decyzji, poddanych kontroli Sądu w sytuacji, gdy jak się wydaje, sama strona ma kłopoty z właściwym podaniem swojej nazwy. Co do meritum, jak już stwierdzono wcześnie,j skarga musiała odnieść skutek. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości i również organ odwoławczy tego nie kwestionuje, że utrzymany zaskarżoną decyzją nakaz rozbiórki został skierowany do nieistniejącego podmiotu, a zatem niewątpliwie do podmiotu, który nie był stroną w sprawie w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. Nie istniał bowiem taki podmiot jak Spółka B w C. a do niego skierowano nakaz rozbiórki. Z tego też względu zaskarżona decyzja nie nadawała się też do wykonania. Niedopuszczalnym byłoby bowiem przyjęcie następstwa prawnego po stronie Spółki A w K. /w rozumieniu art. 30 § 4 Kpa i art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ w sytuacji gdy skarżąca Spółka stała się następcą prawnym Spółki D w B.-B. a nie Spółki B w C. Powyższa wada nie została też usunięta w zaskarżonej decyzji ŚWINB w K. skoro została ona skierowana do podmiotu, który nie miał zdolności procesowej w rozumieniu art. 29 Kpa, a mianowicie do Spółki C [...] C., a więc do wewnętrznej komórki organizacyjnej skarżącej. Powyższe uchybienie musiało skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 155 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 i art. 29 Kpa. Zdaniem Sądu z punktu widzenia w/w przepisów nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że wcześniej skarżąca nie podnosiła zarzutów co do niewłaściwego określania strony postępowania administracyjnego czy też że jej jednostki organizacyjne przyjmowały kierowaną do nich w tym postępowaniu korespondencję i bezpodstawnie przypisywały sobie zdolność procesową. Na organach orzekających spoczywał bowiem z urzędu obowiązek właściwego ustalenia strony, do której kierowały one swoje orzeczenia. Nie zasługują natomiast na uwzględnienie zarzuty skargi w części kwestionującej przyjętą przez organy obu instancji kwalifikację objętych postępowaniem robót budowlanych z punktu widzenia treści art. 3 pkt 6 i 8 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W tym bowiem zakresie sprawa została już rozstrzygnięta wydanymi w jej toku a opisanymi wyżej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, którymi zarówno organy orzekające jak i Sąd rozpoznający niniejszą skargę są związani, a to zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. Oznacza to, że organy orzekające były zobowiązane kwalifikować roboty budowlane związane z postawieniem słupa na działce S. C. nr [...] jako budowę w rozumieniu art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, co też uczyniły. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 731/03 uchylono decyzje organów obu instancji tylko odnośnie tego słupa oświetleniowego, w pozostałym zaś zakresie decyzje te się uprawomocniły. Rozpoznając ponownie sprawę odnośnie tego słupa organy orzekające swoje orzeczenia skierują do strony postępowania tj. do Spółki A w K. Do tego podmiotu powinno być też wcześniej skierowane postanowienie oparte na treści art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego jeżeli organy te uznają, że możliwa jest legalizacja robót budowlanych związanych z postawieniem tego słupa. Wydane wcześniej w tym przedmiocie postanowienie z dnia [...] r. zostało bowiem również skierowane do podmiotu nie będącego stroną i nie może wywołać skutków w stosunku do Spółki A w K. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 a o kosztach postępowania sądowego zgodnie z treścią art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. SJ/