II SA/Gl 84/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu [...] r. Prezydent Miasta B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. G. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B.. Podstawą wszczęcia postępowania była informacja, udzielona przez Kierownika Punktu Obsługi Mieszkańców nr [...] w B. w piśmie z dnia [...]r. o nieprzebywaniu K. G. w ww. lokalu mieszkalnym, stanowiącym własność Gminy. Poinformowano również, iż osoba ta była najemcą przedmiotowego lokalu mieszkalnego, zgodnie z umową najmu nr [...] zawartą [...] r., na czas oznaczony do dnia [...] r. Po upływie tego terminu K. G. nie zawarła nowej umowy najmu, naliczone zostało odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Nadto poinformowano, że od [...]r. korespondencja wysyłana do K. G. na adres stałego zameldowania nie była odbierana, a zarządca jako aktualny adres wyżej wymienionej wskazał: [...], K.. W toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że K. G. była zameldowana na pobyt stały w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] w B. od dnia [...] r., a od [...]r. dokonywała zameldowania na pobyt czasowy w miejscowości [...], z przerwami w okresach zameldowania. Obecnie nie posiada już zameldowania w tej miejscowości. Termin ostatniego zameldowania upłynął [...] r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania skierowane do K. G. na adres stałego zameldowania powróciło jako nie podjęte w terminie, natomiast wystosowane na ustalony adres odebrał konkubent, M.K.. W piśmie z dnia [...]r. K. G. wyjaśniła, iż jest w [...] miesiącu ciąży wysokiego ryzyka. Do akt sprawy dołączyła kartę informacyjną izby przyjęć z dnia [...]r. Nadto poinformowała, iż w najbliższym czasie zgłosi się celem zapoznania z aktami prowadzonego postępowania. Do korespondencji wskazała adres w S.. W toku prowadzonego postępowania przesłuchano w charakterze świadka matkę K. G. - Z. G., która zeznała do protokołu, iż córka lokal mieszkalny przy ulicy [...] w B. opuściła około [...]-[...] lat temu w wyniku aresztowania. Po opuszczeniu jednostki penitencjarnej udała się do miejscowości S., do poznanego przyjaciela. Wyjaśniła, iż K. G. zabrała z przedmiotowego mieszkania rzeczy osobiste, po czym wynajęła lokal osobom obcym. Dalej zeznała, iż nie zna nazwiska tych osób. Wyznaczone na dzień [...] r. oraz [...] r. oględziny lokalu przy ulicy [...] w B. nie zostały przeprowadzone z uwagi na nieobecność K. G. i brak dostępu do lokalu. W rozmowie telefonicznej K. G. poinformowała natomiast, iż nie może przyjechać do B. z uwagi na ciążę. W dniu [...] r. zeznała do protokołu, iż od [...] r. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ulicy [...] w B., a lokal ten opuściła dobrowolnie. Powodem opuszczenia były nieporozumienia z matką Z. G.. Dalej oświadczyła, że nie dysponuje kluczami do tego lokalu i zatrzymała się u swojej koleżanki A. K., która sporadycznie podwozi ją pod klatkę tego mieszkania. Nadmieniła, iż jeszcze w trakcie zamieszkiwania nie ponosiła opłat związanych z utrzymaniem przedmiotowego lokalu, a od [...] r. ponownie zamierza w nim zamieszkać. Wezwana w charakterze świadka A. K., nie zgłosiła się celem złożenia zeznań, zawiadomienie powróciło jako nie podjęte. Zaplanowane na dzień [...]r. oględziny ww. lokalu nie zostały przeprowadzone z uwagi na nieobecność K. G. i brak dostępu do lokalu. Przesłuchana w dniu przeprowadzanych czynności kontrolnych I. F., mieszkanka budynku przy ulicy [...]w B., zeznała, iż K. G. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kilku lat, a lokal wynajmowany jest rodzinie K.. Ponadto poinformowała, iż sporadycznie widuje K. G.. Zastępca Komendanta Komisariatu II policji w B., po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, w piśmie z dnia [...] r. poinformował, iż K. G. nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...] w B., a lokal ten wynajmowany jest rodzinie K., którzy unikają kontaktu i nikomu nie otwierają drzwi. Po rozpatrzeniu sprawy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm. - zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej kpa) decyzją z dnia [...] r., nr [...], orzeczono o wymeldowaniu K. G. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B.. Opierając się na całości materiału dowodowego uznano, że nastąpiło faktyczne i trwałe opuszczenie przedmiotowego lokalu przez K. G.. Wyżej wymieniona skoncentrował swoje cele życiowe pod innym adresem zamieszkania. Fakt opuszczenia spornego lokalu przez wyżej wymienioną potwierdziły zeznania świadków - Z. G. oraz I. F.. Z powyższych zeznań wynika, iż K. G. opuściła miejsce stałego zameldowania kilka lat temu, a mieszkanie przy ulicy [...] w B. jest wynajmowane rodzinie K.. Potwierdził to również Zastępca Komendanta Komisariatu II Policji w B. oraz zarządca lokalu, [...]. Sama zainteresowana w złożonych zeznaniach potwierdziła, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło w [...] r. i miało charakter dobrowolny. Nie było zatem ono spowodowane zatrzymaniem i osadzeniem w jednostce penitencjarnej, jak zeznała Z. G.. Organ I instancji stwierdził, że opuszczenie nie było wywołane przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej, a K. G. samodzielnie zrezygnowała z przebywania pod danym adresem. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie bezspornym była fakt niezamieszkiwania K. G. w miejscu stałego zameldowania, a w związku z tym należało uznać, iż nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu przy ulicy [...] w B. i miało charakter dobrowolny. K. G., mimo wyrażonej chęci powrotu, do miejsca stałego zameldowania nie powróciła, nie poczyniła również innych kroków zmierzających do powrotu i ponownego zamieszkania w miejscu stałego zameldowania. W piśmie skierowanym do organu stwierdziła jedynie, iż w lokalu przebywa sporadycznie i posiada w spornym lokalu "rzeczy, przybory". W ocenie organu fizycznej nieobecności w lokalu na użytek obowiązku meldunkowego nie może natomiast zastępować pozostawienie sprzętów czy rzeczy osobistego użytku. Sytuację, gdy osoba w lokalu ma swoje rzeczy, ale przebywa w nim sporadycznie, a sprawy bytowe takie jak nocowanie, jedzenie, spędzanie wolnego czasu realizuje poza lokalem, uznać należy za pozorowane zamieszkiwanie. Postępowanie dowodowe wykazało również, iż wyżej wymieniona od kilku lat nie uiszcza opłat związanych z utrzymaniem mieszkania i nie posiada do niego kluczy. Jak wynika z akt sprawy, mieszkanie przy ulicy [...] w B. zajmuje rodzina K.. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. G. stwierdzając, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest w jej odczuciu niesprawiedliwe. W przedmiotowym lokalu przebywa bowiem nawet kilka razy w tygodniu, a zatem nie powinna zostać z niego wymeldowana. Dalej oświadczyła, iż w lokalu tym nocuje co parę dni, ma tam swoje meble, ubrania i przybory. Podkreśliła, że nie opuściła miejsca zameldowania na pobyt stały, ale z uwagi na "zastraszanie" jej osoby przez H. K. "musi unikać bywania w lokalu w dzień". Stwierdziła, że kiedy sprawa przeciwko ww. się zakończy, wówczas będzie przebywała w lokalu przy ul. [...] w B. "non-stop, tj. w dzień". Dalej podniosła, że nie zgadza się z twierdzeniami przesłuchanych w sprawie świadków wskazując, że nie ma obowiązku "meldowania się sąsiadom i na komisariacie". Zaznaczyła, że chciała zawrzeć nową umowę najmu spornego lokalu, jednakże oznajmiono jej, iż musi spłacić całe zadłużenie na co nie posiada środków. Poinformowała, że nie zamieszkuje w S. [...], gdyż matka H. K. "nie pozwala na to". Dodała, że prawie całą korespondencję kierowaną do niej na wyżej wskazany adres odbiera M. K., a zatem będąc w domu odbierałaby ją sama. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia organu I instancji oraz ich ocenę prawną. Organ odwoławczy stwierdził, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż K. G. opuściła lokal przy ul. [...] w B. w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Koniecznym było zatem doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji ludności będzie odpowiadał istniejącemu stanowi faktycznemu. Dalsze utrzymywanie zameldowania K. G. w przedmiotowym lokalu potwierdzałoby fikcję meldunkową, iż przedmiotowy lokal stanowi centrum spraw życiowych wyżej wymienionej i prowadziło do obejścia celu powołanej wyżej ustawy. Istotą postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania jest natomiast zapewnienie zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby poprzez odnotowanie faktu zakończenia jej pobytu w danym lokalu i dokonanie z niego wymeldowania z uwagi na spełnienie przesłanek wynikających z ustawy o ewidencji ludności, co też zdaniem organu odwoławczego uczyniono. Zdaniem organu odwoławczego w okolicznościach przedmiotowej sprawy bezspornym jest natomiast, że lokal przy ul. [...] w B. nie stanowi centrum spraw życiowych K. G.. Odwołująca nie realizuje w nim stale swych funkcji życiowych, nie zamieszkuje, nie nocuje i nie stołuje się. W spornym lokalu nie koncentruje również swoich spraw rodzinnych i osobistych. Podkreślono przy tym, że samo, jak wskazała K. G. w odwołaniu, "nocowanie co parę dni" nie ma znaczenia. Decydujący jest bowiem fakt ześrodkowania spraw życiowych danej osoby w jednym konkretnym lokalu. Tymczasem w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że obecność K. G. w lokalu przy ul. [...] w B. nie nosi, znamion pobytu stałego. Dodatkowo podkreślono, że K. G. od [...] r. nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu przy ul. [...] w B.. Nie partycypuje również w kosztach jego utrzymania. Nadto zauważono, że partner K. G. (pan M. K.) oraz ich małoletnie dzieci (M.K. - ur. [...]r., i E. K.- ur. [...]r.) posiadają zameldowanie w lokalu położonym w S. [...], K.. Organ odwoławczy nie dał zatem wiary twierdzeniom odwołującej, że nie zamieszkuje i nie prowadzi z ww. gospodarstwa domowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. G. w zasadzie podtrzymała wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz "aby przedmiotowej sprawie nadano stosowny bieg zgodny z wymogami prawa". Dalej wskazała, że decyzja Wojewody [...] jest niesprawiedliwa i niesłuszna. Stwierdziła, że dokonano nielogicznej oceny poszczególnych dowodów, "jak również nie dokonano oceny wszystkich zgromadzonych dowodów w przedmiotowej sprawie, nadto oparto się na dowodach nieobiektywnych i niewiarygodnych". Zdaniem skarżącej organ I instancji prowadził postępowanie niewłaściwie, nierzetelnie, tendencyjnie, nieobiektywnie, z naruszeniem przepisów prawa i tylko w jednym kierunku, aby wymeldować skarżącą i pozbawić ją prawa do lokalu socjalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że fakt wymeldowania skarżącej z lokalu przy ul. [...] w B. nie ma wpływu na możliwość ubiegania się przez nią o przyznanie lokalu socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016r., poz. 718 zwanej dalej dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. orzekająca o wymeldowaniu K. G. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B.. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 388, dalej: u.e.l.), w tym art. 69 pkt 1 tego aktu. Ustawa weszła w życie z dniem 1 marca 2015 r. i zastąpiła regulacje zawarte we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) zwanej dalej: ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Należy zauważać, że konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. - art. 15 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wobec tego, orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści art. 35 u.e.l. W orzecznictwie sądów administracyjnych, na tle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. utrwalony został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 302/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zagadnienie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu jest bogato komentowane w judykaturze. Przyjmuje się, że o tym, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma charakter trwały świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. III SA/Kr 654/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. III SA/GL 370/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. III SA/Łd 1058/11, dostępne CBOSA). Z kolei aby uznać, że opuszczenie stałego miejsca pobytu ma charakter dobrowolny należy stwierdzić, iż wynika ono z własnej woli zainteresowanego, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. Innymi słowy o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. II SA/Bk 468/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 lutego 2015r., sygn. III SA/Gd 964/14, dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organy, w oparciu o zeznania świadków ustaliły, że nastąpiło faktyczne i trwałe opuszczenie przedmiotowego lokalu przez K. G.. Wyżej wymieniona skoncentrowała swoje cele życiowe pod innym adresem zamieszkania. Fakt opuszczenia spornego lokalu przez skarżącą potwierdziły zeznania świadków - Z. G. oraz I. F.. Z powyższych zeznań wynika, iż K. G. opuściła miejsce stałego zameldowania kilka lat temu, a mieszkanie przy ulicy [...] w B. jest wynajmowane rodzinie K.. Potwierdził to również Zastępca Komendanta Komisariatu II Policji w B. oraz zarządca lokalu, [...]. Sama zainteresowana w złożonych zeznaniach potwierdziła, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nastąpiło w [...] r. i miało charakter dobrowolny. W ocenie Sądu, w oparciu o zebrany materiał dowodowy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że centrum życiowe skarżącej nie znajduje się w miejscu zameldowania na pobyt stały, lecz zostało przeniesione do lokalu położonego w S. [...], K., gdzie obecnie przebywa. Zasadnie zatem została podjęta decyzja o wymeldowaniu skarżącej ze spornego lokalu przy ulicy [...] w B.. Nie można bowiem zapominać, że sprawy meldunkowe, należące do kategorii zagadnień ze sfery prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i wobec tego nie przekładają się na ustalenie uprawnień do lokalu ani nie mają związku z ewentualnymi roszczeniami majątkowymi. Dodatkowo należy podkreślić, na co również organy zwróciły uwagę, że K. G. od [...]r. nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu przy ul. [...] w B.. Nie partycypuje również w kosztach jego utrzymania. Ponadto partner K. G. (M. K.) oraz ich małoletnie dzieci (M.K. - ur. [...] r., i E. K. - ur. [...]r.) posiadają zameldowanie w lokalu położonym w S. [...], K.. Reasumując, kontrolując decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie orzekające organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, który następnie został przeanalizowany i w sposób prawidłowy oceniony, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Na tej podstawie prawidłowo uznano, że ustalone i uwzględnione okoliczności, mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, dają podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu w oparciu o przepis art. 35 ustawą o ewidencji ludności. Tym samym skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.