II SA/Gl 854/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 13 marca 2023 r. nr SKO.OS/41.9/694/2022/19430/KK w przedmiocie stwierdzenia aktualności warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia 3 listopada 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 r. Prezydent Miasta C., działając m.in. na podstawie art. 72 ust. 4 i ust. 4b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: t.j. Dz.U. z 2023, poz.1094 ze zm., dalej w skrócie "u.i.o.ś."), po rozpatrzeniu wniosku B. sp. z o.o. z siedzibą w A. (inwestora) stwierdził aktualność realizacji warunków przedsięwzięcia określonych w decyzji z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej inwestorowi dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa nowej instalacji przetwarzania odpadów występujących w postaci zanieczyszczonych opakowań oraz rozbudowa istniejących instalacji przedsiębiorstwa B. Sp. z o.o. w S. przy ul. [...]". W uzasadnieniu organ przypomniał, że w 2016 r. wydał wskazaną powyżej decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. W dniu 24 czerwca 2022 r. wpłynął zaś wniosek inwestora, uzupełniony pismem z dnia 5 lipca 2022 r., o przedłużenie ważności w/w decyzji o 4 kolejne lata. Uzasadnieniem wniosku była informacja o realizacji przez inwestora tylko niewielkiej części zakresu rzeczowego objętego w/w decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (tj. zbiornika przeciwpożarowego) oraz fakt, że pozostały zakres planowanego przedsięwzięcia jest w toku procedowania decyzji pozwolenie na budowę, które nie zostało jeszcze zakończone. Jednocześnie inwestor oznajmił, że warunki realizacji przedsięwzięcia orzeczone tą decyzją, są nadal aktualne i zostaną dopełnione. Pismem z dnia 8 sierpnia 2022 r. wezwano inwestora do uzupełnienia wniosku o informacje na temat stanu środowiska i możliwości realizacji warunków wynikających ze wskazanej na wstępie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 grudnia 2016 r. Informacje te zostały złożone w dniu 6 października 2022 r. Następnie wyniki przeprowadzonej przez organ analizy potwierdziły możliwości realizacji planowanego przedsięwzięcia z zachowaniem warunków określonych decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Na powyższe postanowienie zostały złożone trzy zażalenia. Pierwsze wniosła Gmina S. Drugie zostało wniesione przez Stowarzyszenie "[...]". Trzecie zostało wniesione przez E. L. W odniesieniu do tego ostatniego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło jego niedopuszczalność (postanowienie z dnia 10 marca 2023 r.). Po rozpatrzeniu zaś pierwszego i drugiego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało m.in. na specyfikę sprawy administracyjnej dotyczącej przedłużenia mocy obowiązującej decyzji środowiskowej, które sprowadza się do kwestii procesowej, dotyczącej przedłużenia obowiązywania decyzji środowiskowej, aczkolwiek jest ona rozstrzygana w oparciu o przesłanki merytoryczne, dotyczące etapowości lub zmiany warunków realizacji przedsięwzięcia. Kolegium zaakcentowało przy tym, że organ I instancji nie stwierdził zmian w środowisku, które zdezaktualizowałyby warunki realizacji przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i możliwa jest realizacja przedsięwzięcia z zachowaniem określonych w decyzji z 30 grudnia 2016 r. warunków. Nie zmienił się także charakter obszaru w miejscu realizacji przedsięwzięcia, a także nie uległy zmianie przyrodnicze elementy środowiska objętego oddziaływaniem instalacji do przetwarzania odpadów. Kolegium przeprowadziło zaś jeszcze raz postępowanie w sprawie i doszło do takich samych wniosków, jak organ I instancji. Kolegium stwierdziło także, że organ I instancji ustalił w sposób prawidłowy krąg stron postępowania. Wskazało zarazem, że w postępowaniu o "przedłużenie ważności" decyzji środowiskowej prawa stron mają te wszystkie podmioty, które były legitymowane do udziału w postępowaniu głównym. Z akt postępowania wynika zaś, że organ I instancji za strony uznał wszystkie podmioty, którym przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia 30 grudnia 2016 r. ustalającej inwestorowi środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Kolegium zauważyło jednocześnie, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania, będące zarazem zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z aktami sprawy skierowane do S. Sp. z o.o. na dotychczas znany organowi I instancji adres zostało zwrócone z adnotacją "zwrot wyprowadził się". W następstwie zaś tej okoliczności organ I instancji, wydając postanowienie pominął już wskazaną powyżej spółkę i nie doręczył jej postanowienia z dnia 3 listopada 2022 r. Zdaniem Kolegium takie działanie organu było wadliwe i stanowi naruszenie przepisów postępowania. Jednak ranga tego naruszenia jest względna. Jeżeli na skutek tego naruszenia strona została pozbawiona prawa, z którego chciała czynić użytek, to jest ono naruszeniem istotnym. Jeżeli jednak okaże się, że strona niczego nie została pozbawiona, bo tak naprawdę i tak nie uczestniczyłaby w postępowaniu, to pozostaje ono naruszeniem nieistotnym, nie dającym podstaw do wzruszenia decyzji ani powtarzania czynności. W tym zakresie Kolegium powołało się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 152/17. Kolegium stwierdziło jednocześnie, że strona pominięta może wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium wniosło Stowarzyszenie "[...]". W skardze zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, wskutek wadliwego przyjęcia, iż realizacja warunków przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 grudnia 2016 r. nie uległa zmianie; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia mimo braku podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych dla dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i poprzestanie jedynie na ocenie organu I instancji, dotyczącej znajdującej się w aktach sprawy analizy przedłożonej przez inwestora bez rzeczywistej weryfikacji przedstawionych w niej informacji; - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ wydający zaskarżone postanowienie zarzutów i twierdzeń powoływanych w zażaleniach wniesionych przez strony postępowania i w konsekwencji pominięcie szeregu okoliczności świadczących o rzeczywistej zmianie warunków realizacji przedsięwzięcia określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 grudnia 2016 r.; - art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy organ odwoławczy winien był zaskarżone postanowienie uchylić. W związku z powyższym zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji w całości, a ponadto o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację zmierzającą do wykazania zarzucanej wadliwości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Pismem z 4 sierpnia 2023 r. stanowisko w sprawie zajął także inwestor, który wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu tego stanowiska przedstawiono wywód zmierzający do wykazania bezzasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego stowarzyszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie podlega uchyleniu, jednak z innych przyczyn, niż te które wskazano w skardze. Najpierw jednak należy odnotować, że Kolegium słusznie zwróciło uwagę na to, czy w postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem inwestora o przedłużenie w trybie art. 72 ust. 4 u.i.o.ś. okresu ważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 30 grudnia 2016 r. wzięły udział wszystkie podmioty, którym przysługuje status stron tego postępowania. Zgodzić się przy tym należy ze oceną Kolegium, wedle której organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił krąg stron postępowania. Prawidłowo też Kolegium dostrzegło, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy kierowane do będącej stroną postępowania spółki S. sp. z o.o. z siedzibą w W. adresowane na znany organowi I instancji dotychczasowy adres zostało zwrócone. Kolegium dostrzegło też wadliwość postępowania organu I instancji, polegającą na tym, że wskazanej powyżej spółce organ I instancji nie doręczył postanowienia kończącego postępowanie przed tym organem. Jednak Kolegium nie dostrzegło jeszcze innej wadliwości postępowania dotyczącej doręczeń kierowanych do będącej stroną postępowania spółki A. S.A. S.K.A. W odniesieniu do wskazanej powyżej spółki korespondencja obejmująca najpierw zawiadomienie o wszczęciu postępowania, a potem postanowienie organu I instancji była kierowana przez ten organ na adres: ul. [...], [...] K.. Na ten sam adres wysłano jeszcze potem postanowienie Kolegium, stanowiące obecnie przedmiot zaskarżenia. We wszystkich tych trzech przypadkach korespondencja została zwrócona. W odniesieniu do pierwszej przesyłki jako przyczynę zwrotu wskazano nie podjęcie jej w terminie przez adresata. W odniesieniu do drugiej przesyłki akta administracyjne nie pozwalają na stwierdzenie przyczyny zwrotu korespondencji do nadawcy. Natomiast w znajdującym się z aktach administracyjnych Kolegium wydruku śledzenia przesyłki wskazano, że zwrot nastąpił z powodu tego, że pod podanym przez nadawcę adresem przy ul. [...] w K., brak jest budynku. W związku z powyższym zauważyć należy, że jak wynika z danych uwidocznionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (w dziale 1) wskazywany przez organy obu instancji adres, na który kierowano korespondencję do A. S.A. S.K.A. był nieaktualny. Począwszy bowiem od 1 grudnia 2015 r. w rejestrze figurowały inne adresy, przy czym od 5 lutego 2020 r. jako adres ww. spółki uwidoczniono: ul. [...] nr [...], [...] K. W sytuacji w której wszystkie przesyłki kierowane w toku kontrolowanego obecnie postępowania do ww. spółki były zwracane, to obowiązkiem organów była weryfikacja aktualności adresu, którym organy dysponowały. Było to możliwe poprzez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego, w której, dysponując nazwą spółki, było możliwe samodzielne wygenerowanie wydruku informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców (zawierającym zarówno aktualny adres, jak i informacje o poprzednich adresach). Organy nie mogły w tym zakresie polegać wyłącznie na danych jakie były podane w toku postępowania zakończonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją i w związku z tym nie można było zakładać, że w razie zmiany adresu stron przekażą one stosowną informację w tym zakresie. Obecnie toczące się postępowanie jest bowiem postępowaniem nowym, w stosunku do postępowania zakończonego ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Na organach ciąży nie tylko obowiązek ustalenia kręgu stron tego postępowania, ale także ustalenia ich aktualnych adresów, zwłaszcza w sytuacji, w której korespondencja kierowana przez organ jest zwracana do nadawcy. W takiej sytuacji bez weryfikacji adresu nie można takiej korespondencji traktować w sposób automatyczny jako doręczonej. W konsekwencji przyjąć należało, że A. S.A. S.K.A. bez własnej winy nie brała udziału w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, w tym w postępowaniu odwoławczym. Spółki tej nie tylko nie zawiadomiono o wszczęciu postępowania, ale także w toku całego postępowania nie dokonano jej jakiegokolwiek skutecznego doręczenia, przez co m.in. nie doręczono jej postanowienia organu I instancji, jak i postanowienia organu odwoławczego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i musi być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. W konsekwencji w razie stwierdzenia przez sąd, że kontrolowany akt narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi podstawa do jego uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (zob. wyroki NSA z 23 marca 2016 r., sygn. I OSK 2947/14; z 9 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 807/11 i z 10 marca 2016 r., sygn. I OSK 1760/14). Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, doszedł więc do przekonania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., stosownie do którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (w niniejszej sprawie postanowieniem) wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie administracyjne z udziałem wszystkich stron, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu.