II SA/Gl 881/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Marta Guzik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 96 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j.: Dz. U. 2015, poz. 155 z późn. zm.) cofnął z dniem [...] r. J. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B z powodu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzji nadano na podstawie art. 108 §1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż w dniu 11 lutego 2013 r. wpłynął wniosek Prokuratury Okręgowej w K. Wydział II Postępowania Sądowego sygn. akt [...] o skierowanie J. M. na kontrolne badanie lekarskie w celu ustalenia braku bądź istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ze względu na stwierdzenie u ww. przez biegłych sądowych zaburzeń psychicznych pod postacią organicznych zaburzeń osobowości, a także występujących u ww. epizodów zaburzeń świadomości na podłożu organicznym oraz rozpoznanej poliksykomanii polegającej na uzależnieniu od alkoholu i leków o działaniu przeciwbólowym i uspakajającym wskazanych w opinii sądowo- psychiatrycznej sporządzonej na potrzeby sprawy sygn. akt [...] o ubezwłasnowolnienie ww. Informacja ta, jak wskazał organ I instancji, była niewątpliwie informacją wiarygodną, gdyż pochodziła od organu ochrony prawnej, jakim jest prokurator i uzyskana została w toku przeprowadzonego postępowania przygotowawczego od specjalisty wpisanego na listę biegłych sądowych. W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o skierowaniu J. M. na kontrolne badania lekarskie z wyznaczonym terminem poddania się badaniom. W dniu 19 lutego 2015 r. wpłynęło do Wydziału Komunikacji pismo nr [...] z dnia 13 lutego 2015 r. z WOMP w S. - Poradnia dla Kierowców informujące, że skarżący poddał się badaniom lekarskim i otrzymał orzeczenie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, od którego wniósł odwołanie. Z kolei w dniu 24 kwietnia 2015 r. do organu wpłynęło z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. potwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, B+E, T przez ww. ze wskazaniem terminu następnego badania -"bezterminowo-badanie niecelowe" oraz informacją, że powyższe badanie jest ostateczne z uwagi na fakt, że zostało wykonane zgodnie z art. 79 ust. 7 ustawy o kierujących pojazdami. Wobec powyższego w dniu [...] r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. J. M. zgłosił się w siedzibie organu i zapoznał z aktami sprawy. Organ I instancji zaakcentował następnie, iż nie posiada kompetencji do oceny stanu zdrowia kierowców a Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego jednoznacznie określił istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Tym samym organ jest zobligowany z mocy art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a wyżej cytowanej ustawy do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. M., reprezentowany przez adw. J. J.-B. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i 77 § k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy w zakresie stanu zdrowia odwołującego się i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w części, w jakiej określono, że cofnięcie uprawnień następuje z dniem [...] r. i w tej części umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji, natomiast w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonowało przebieg postępowania administracyjnego wskazując następnie, iż w myśl art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzje wydawane w powyższym trybie nie podlegają uznaniu administracyjnemu i są przykładem aktów związanych. Kolegium ustaliło, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka cofnięcia J. M. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Uprawniony lekarz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środkowego w S. ostatecznym orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] r. stwierdził bowiem u J. M. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy m.in. kategorii B, co skutkowało koniecznością cofnięcia tego uprawnienia. Jednocześnie Kolegium uznało za konieczne zmodyfikowanie treści rozstrzygnięcia w zakresie terminu utraty uprawnień, gdyż decyzja wydawana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a przywołanej wyżej ustawy ma charakter konstytutywny, a więc wywołuje skutek prawny z chwilą nabycia cechy ostateczności. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne rozstrzyganie w tym zakresie przez organ administracji. Zatem orzeczenie w kwestii wskazania terminu, od którego następuje cofnięcie uprawnień, jest wadliwe i należy je w tym zakresie uchylić a postępowanie umorzyć w myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W pozostałym zakresie natomiast zaskarżona decyzja jest prawidłowa i należy ją utrzymać w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą czynnego udziału strony. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium wskazało, że nie jest uprawnione do merytorycznej kontroli i podważania postępowania przed uprawnionym lekarzem i wydanych w nim orzeczeń lekarskich. W ugruntowanym orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/GI 890/12; wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. I OSK 1859/10; wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 840/08; wyrok NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. I OSK 1273/04; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 251/06). Pismem z dnia 5 sierpnia 2015 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Kolegium domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 7 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy w zakresie stanu zdrowia skarżącego; art. 77 § 1 i 80 k.p.a. przez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne stanowiska zajętego w kwestionowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, m.in. iż pomimo, że na mocy art. 103 ust. 1 pkt 1 a ustawy o kierujących pojazdami organ związany jest treścią orzeczenia lekarskiego to w ocenie strony skarżącej winien przy zastosowaniu tegoż przepisu przestrzegać także dyrektyw wyłaniających się z normy przepisu art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie jest zobowiązany podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie mając na względzie słuszny interes obywatela. Zarówno z treści orzeczenia lekarskiego nr [...] i orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego w trybie odwoławczym nie sposób odczytać na jakiej podstawie uprawniony lekarz do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami i kierowców uznał, iż J. M. w chwili orzekania jest osobą niezdolną do kierowania pojazdami. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w ocenie skarżącego, nie posiadał przymiotu wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie u skarżącego badania na okoliczność istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W sprawie bowiem nie zachodziły uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia, który może wpływać na zdolność kierowania pojazdami przez skarżącego. Sam nawet fakt występowania u kierowcy jednostki chorobowej nie daje jeszcze podstaw do stwierdzenia, że zachodzą wątpliwości, czy posiada on pełną sprawność do prowadzenia pojazdów. Wytypowany lekarz miał obowiązek weryfikacji, czy aktualny stan zdrowia skarżącego pozwala na bezpieczne kierowanie pojazdami w ruchu drogowym. Wnioskodawca opiekuje się chorą żoną, radzi sobie we wszelkich sferach swojego życia, nie ma jakichkolwiek trudności w prawidłowym funkcjonowaniu społecznym. Nie sposób więc uznać, iż cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem w myśl określonej dyspozycji uzasadnione jest prawidłowym stwierdzeniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Skarżący podkreślił, że orzeczenie lekarskie, które nie zawiera uzasadnienia, wskazuje iż decyzja jaka została podjęta jest w tym zakresie całkowicie dowolna. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzje wydawane w powyższym trybie stanowią akty związane, czyli takie, które nie zależą od uznania organu. Organ w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem ma bowiem nie tylko prawo lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej w przepisie treści. W konsekwencji w pełni podzielić należy stanowisko orzekających w sprawie organów, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Bezspornym bowiem w sprawie jest, iż do organu I instancji wpłynął wniosek z Prokuratury Okręgowej w K. Wydział II Postępowania Sądowego sygn. akt [...] o skierowanie skarżącego na kontrolne badanie lekarskie w celu ustalenia braku bądź istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ze względu na stwierdzenie u ww. przez biegłych sądowych szeregu zaburzeń, w tym zaburzeń świadomości i uzależnienia od alkoholu i leków wskazanych w opinii sądowo- psychiatrycznej. Słusznie w konsekwencji organ I instancji uznał, że Informacja ta była niewątpliwie informacją wiarygodną, gdyż pochodziła od organu ochrony prawnej, jakim jest prokurator i uzyskana została w toku przeprowadzonego postępowania przygotowawczego od specjalisty wpisanego na listę biegłych sądowych, a w efekcie skierował skarżącego na badanie lekarskie celem stwierdzenia przeciwskazań zdrowotnych bądź ich braku w zakresie prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zaistniały bowiem uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy Bezspornym jest też, iż uprawniony lekarz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środkowego w S. ostatecznym orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] r. stwierdził u J. M. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy m.in. kategorii B, co skutkowało koniecznością cofnięcia tego uprawnienia. Okoliczności te zostały ustalone w sposób jednoznaczny, a tym samym nie potwierdziły się zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Z uwagi zaś na to, że decyzja ma charakter związany niedopuszczalnym byłoby, jak domaga się tego skarżący, by organy niezależnie od orzeczenia lekarskiego brały pod uwagę indywidualny interes obywatela. Odnosząc się zaś do sformułowanego w skardze zarzutu co do braku uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, Kolegium trafnie wskazało w odpowiedzi na skargę, że nie przewidujący uzasadnienia wzór orzeczenia lekarskiego został określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. 2014 r., poz. 949). Ponadto dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej istotny jest wynik orzeczenia lekarskiego, a nie rodzaj czy uzasadnienie okoliczności stwierdzonych badaniem, które do tego wyniku doprowadziły, gdyż organy administracji nie są ich w stanie zweryfikować. Kolegium poprawnie wskazało w tej mierze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo, Najpierw prowadzone jest postępowanie diagnostyczno-orzecznicze przez uprawnionych lekarzy. Na tym etapie, strona może kwestionować wyniki badań, przedstawiać posiadane dokumenty lekarskie, a w tym zgromadzone wyniki innych badań mających znaczenie w sprawie, może korzystać z możliwości wniesienia odwołania od orzeczenia lekarskiego organu pierwszej instancji. Natomiast decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia uprawnionego, wydawana jest w drugim etapie, po zakończeniu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, jeżeli w ostatecznym orzeczeniu lekarskim stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Takie ukształtowanie przedmiotowej procedury oznacza, że wolą ustawodawcy było wyłączenie części diagnostyczno-orzeczniczej z postępowania prowadzonego przez organ administracji. Prawidłowo Kolegium wskazało w tej mierze, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. W konsekwencji prawidłowo organ I instancji cofnął skarżącemu posiadane uprawnienia kategorii B, a Kolegium w tej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Poprawnie też Kolegium uchyliło zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie wskazania daty, w której zdaniem Prezydenta Miasta S. następuje utrata uprawnień (i w tym zakresie umorzyło postępowanie) albowiem decyzja, o której mowa, wywołuje skutek prawny z chwilą nabycia cechy ostateczności. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.