II SA/Gl 886/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi "A" . w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza na rzecz skarżącej Spółki od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta Z. działając na podstawie: art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Nr 102 poz. 651 z 2010 r. ze zm.), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku "A" S.A. w W. z dnia [...] r. orzekł o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...]r. przez wnioskodawcę prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Gminy Miejskiej Z., położonego w Z., obejmującego działkę nr 1 o pow. 417 m2, k.m.14, obr. Z., dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wnioskodawca na potwierdzenie prawa zarządu przedmiotowym gruntem przedłożył: decyzję nr [...] z dnia [...]r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przekazującą ówczesnym "B" w zarząd i użytkowanie pod budowę stacji redukcyjno-pomiarowej gazu niewydzieloną część działki nr 2 o pow. 1089 m2, będącej własnością Skarbu Państwa, decyzję Urzędu Miejskiego w Z. nr [...] z dnia [...] r. ustalającą cenę gruntu państwowego i wymiar opłaty rocznej za grunt oddany w zarząd lub użytkowanie o łącznej pow. 95908 m2, pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w G. nr [...]z dnia [...]r. w sprawie aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu (zarządzie) przez "C" w Z. W ocenie organu zgodnie z przepisami § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia wymienione wyżej rodzaje dokumentów są podstawą do stwierdzenia prawa zarządu gruntami stanowiącymi własność jednostki samorządu terytorialnego i wydania w tym zakresie decyzji uwłaszczeniowej. Jednakże po przeanalizowaniu zebranych w sprawie informacji i dokumentów organ ustalił, że przedłożone dokumenty dotyczą niewydzielonej części działki, która wraz z innymi sąsiednimi działkami, od [...] r. ulegała trzykrotnym podziałom geodezyjnym i scaleniu, w wyniku których powstała między innymi objęta wnioskiem uwłaszczeniowym działka 1 o pow. 417 m2, na którą w związku z budową [...], zgodnie z projektem budowlanym stacja redukcyjno - pomiarowa została przez "D" S.A. przeniesiona na obecnie istniejącą działkę objętą wnioskiem. Z przedłożonego zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...]r. wraz z mapą oraz szkicu obrazującego lokalizację obecnej stacji wynika, że pierwotna stacja w [...] r. była usytuowana, co prawda na działce 2, ale w miejscu gdzie obecnie mieści się hala sportowa "E" Sp. z o.o. w Z., czyli w innym miejscu niż stacja, przeniesiona na skutek budowy [...]. W piśmie nr [...] z dnia [...]r. wnioskodawca wyjaśnił, że szkice i projekty wykonane przed wydaniem decyzji oddającej w zarząd i użytkowanie część działki 2 wskazują wprawdzie jako lokalizację stacji redukcyjno-pomiarowej tą część dawnej działki 2, na której aktualnie położona jest hala sportowa, lecz stacja została w [...] i faktycznie wybudowana w innej części działki 2, z której w [...] r. została przeniesiona na skutek budowy [...]. Projektowana lokalizacja stacji, jak poinformował dalej wnioskodawca, nie została zrealizowana prawdopodobnie z uwagi na planowaną budowę hali sportowej. Decyzja oddająca w zarząd część działki 2 nie określała szczegółowej lokalizacji stacji, a poprzednik prawny Spółki "A" S.A. posadowił ją w takim miejscu, aby można było zrealizować w późniejszym okresie inwestycję budowy hali. W świetle powyższych ustaleń i wyjaśnień, mimo legitymowania się przez wnioskodawcę dokumentami przewidzianymi w § 4 ust. 1 rozporządzenia organ odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, obejmującej działkę nr 1 ze względu brak możliwości ustalenia, która część pierwotnej działki 3 została oddana w zarząd, co z kolei powoduje niemożność ustalenia przedmiotu ewentualnego uwłaszczenia na dzień [...]r. Sam wnioskodawca przyznał, że stacja powstała w innym miejscu, niż określone w jedynym dokumencie mogącym wskazać położenie projektowanej stacji. Wnioskodawca nie przedłożył również żadnego innego dokumentu, na podstawie którego organ mógłby przyjąć jaka część działki jest objęta wnioskiem. Zdaniem organu I instancji, nie zostały zatem spełnione przesłanki art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] r. prawa użytkowania wieczystego gruntu objętego wnioskiem. W odwołaniu od decyzji odmownej wnioskodawca podniósł, że przedłożył wymagane dokumenty i wykazał, że nieruchomość o pow. 1.089 m2, będąca częścią działki 2, pozostawała na dzień [...]r. nieprzerwanie w jego zarządzie i użytkowaniu, zaś mimo przesunięcia lokalizacji stacji redukcyjno – pomiarowej gazu w związku z budową [...]w Z., obiekt ten nadal znajduje się w granicach tej nieruchomości, oddanej w zarząd w [...]r. Zdaniem wnioskodawcy, nie może zatem ponosić negatywnych skutków działania organów władzy publicznej, a jego roszczenia dotyczą tylko tej części nieruchomości, która nie została zajęta pod inwestycję drogową. Dla wykazania zasadności wniosku Spółka domagała się przesłuchania wskazanych świadków. Jednakże zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołania nie uwzględniło. Utrzymując w mocy decyzję odmowną organu I instancji, Kolegium po przytoczeniu treści art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 rozp. Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia ..., uznało bowiem, że decyzja z [...] r. nie stanowi podstawy do wykazania zarządu nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 1, jako że w zarząd przekazano niewydzieloną geodezyjnie część działki nr 2, a więc bliżej nieoznaczonej części powierzchni ziemskiej. Odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 571/07, LEX nr 506430, Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do powstania trwałego zarządu na nieruchomości w formie do tego przewidzianej prawem wg. stanu na dzień [...]r. W skardze do sądu administracyjnego "A" S.A. w W. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 pkt 1 i 6 rozp. z 1998 r., a także uchybienie art. 7, 77 i 107 § 3, art. 15 i art. 80 kpa. Skarżąca Spółka podniosła, że decyzja z [...] r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, stąd wywołuje skutki prawne. Jej wydanie nastąpiło też na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, a to rozp. Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332), a nie – art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, z którego wynika możliwość oddania w zarząd jedynie gruntów wydzielonych. Taki wymóg nie wynikał jednak z poprzedniej regulacji prawnej, zaś praktyką było przekazywanie w zarząd bądź użytkowanie części nieruchomości. Nadto, skarżąca podniosła, że część oddanej w zarząd działki została wydzielona poprzez wyznaczenie jej granic na załączonym planie sytuacyjnym w skali 1:1250, załączonym do opinii Prezydium WRN w K., stanowiącym podstawę wydania decyzji z [...] r. i odpowiada części przedmiotowej działki. Tymczasem do tych dokumentów nie odniósł się organ odwoławczy. Bezpodstawnie odmówiono też mocy dowodowej decyzji z [...] r. Wreszcie, skarżąca zarzuciła, że organy obydwu instancji oparły rozstrzygnięcie na zupełnie odmiennych przesłankach. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dodatkowo podniesiono, że przywołane przez niego rozp. z 1958 r. nie posługuje się pojęciem części nieruchomości i bez znaczenia jest praktyka ówczesnych organów. Samo wskazanie granic części nieruchomości na planie sytuacyjnym jest zaś niewystarczające do powstania działki geodezyjnej jako objętej hipoteką art. 200 ugn. W toku rozprawy sądowej pełnomocnika skarżącej Spółki wskazał ponadto na brak odniesienia się przez Kolegium do wniosku dowodowego o przesłuchanie zawnioskowanych w odwołaniu świadków oraz powołał się na istnienie dwóch map sytuacyjnych, stanowiących załączniki do opinii Prezydium WRN oraz wskazań lokalizacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Zasadnie skarżąca Spółka zakwestionowała prawidłowość wykładni art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 782), dokonanej przez Kolegium, przez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie doszło do oddania gruntu w zarząd z powodu braku geodezyjnego wyodrębnienia działki ewidencyjnej. Przywołany przez Kolegium wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy zaś innego stanu faktycznego i prawnego. Mianowicie, odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu, dotyczyła skutków decyzji, wydanej pod rządami ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz udostępnianiu jednostce organizacyjnej ułamkowej części gruntu. Tymczasem w niniejszej sprawie oddanie poprzednikowi skarżącej gruntu w zarząd – użytkowanie, nastąpiło przed wejściem w życie tej ustawy, zaś decyzja z [...] r. dotyczyła nie ułamkowej części działki Skarbu Państwa, lecz jej części określonej precyzyjnie w zakresie powierzchni, tyle że nie wyodrębnionej geodezyjnie. Zdaniem składu orzekającego, taki stan rzeczy nie uzasadnia jednak przyjęcia, że na jej mocy nie doszło do powstania prawa zarządu w rozumieniu art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności, nie jest dopuszczalne przenoszenie na grunt niniejszej sprawy wymogów prawnych decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd, obowiązujących po jej wydaniu, a więc art. 33 ust. 1 i art. 34 ustawy z 1985 r., obligujących do określenia położenia nieruchomości, jej powierzchni i granic. Decyzja z [...] r. określa zaś położenie i powierzchnię części nieruchomości, umożliwiając konkretyzację w zakresie określenia, jakiej części nieruchomości dotyczy z uwagi na powołanie w jej treści opinii Prezydium WRN w K. nr [...]z dnia [...]r., która z kolei określa granice części parceli nr 2 jako oznaczone liniami barwy czerwonej i literami A-B-C-D na załączonym planie sytuacyjnym w skali 1:1250, który został sporządzony na mapie z dnia 25 lutego 1960 r., podpisanej przez Kierownika Referatu Geodezyjnego Prezydium PRN w Z. Przywołane dokumenty w kserokopii zostały zaś dołączone do akt sprawy, a o ile budziły wątpliwości organów, należało zobowiązać wnioskodawcę do przedłożenia ich oryginału, bądź urzędowego poświadczenia zgodności z oryginałami. Co więcej, o braku podstaw do ferowania zarzutu o niewykonalności, bądź innej wadzie prawnej decyzji z [...] r. świadczą późniejsze decyzje z [...] r. o ustaleniu opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie lub w zarząd oraz z [...] r. o aktualizacji cen gruntów i określeniu nowej wysokości opłaty rocznej. Co prawda, dokumenty te również opisowo posługują się określeniem położenia gruntu, bowiem nie doszło nadal do jego geodezyjnego wyodrębnienia, lecz dowodzą trwania prawa, które z mocy art. 80 ust. 1 ustawy z 1985 r. przeszło w zarząd poprzednika prawnego skarżącej Spółki. Trafnie też podnosi skarżąca, iż decyzje te nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego w nadzwyczajnych trybach, a zatem mają walor wiążący. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że przywołane w skardze rozp. z 1958 r. nie posługuje się pojęciem części nieruchomości. Obowiązujący wówczas dekret z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), pojęcie nieruchomości wiązał z kryterium podmiotowym, a więc osobą właściciela nieruchomości, którym w niniejszej sprawie był ówcześnie zawsze Skarb Państwa. Pojęciem części nieruchomości nie posługuje się też § 4 ust. 1 rozp. z 1998 r., wyżej powołanego, zaś art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi o gruncie, a nie działce gruntu, zdefiniowanej w art. 4 pkt 3 ustawy jako część lub całość nieruchomości gruntowej. W konsekwencji, skoro decyzja z [...] r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i stanowiła podstawę do naliczania opłat rocznych w drodze kolejnych decyzji, brak podstaw prawnych do przyjęcia, aby nie na jej mocy nie doszło do powstania prawa zarządu jedynie z tego powodu, że dotyczyła części nieruchomości, która nie została wyodrębniona geodezyjnie jako działka gruntu, w sytuacji, gdy istnieje możliwość zidentyfikowania na podstawie przywołanych w decyzji z [...] r. dokumentów, jakiej części działki nr 2 dotyczy, z uwagi na określenie powierzchni oraz szkic, sporządzony na mapie geodezyjnej. O ile budzi prawną wątpliwość możliwość ustalenia prawa zarządu w drodze zeznań świadków, to jednak w niniejszej sprawie nie ma takiej potrzeby, bowiem skarżąca Spółka przedłożyła dokumenty, wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1 i 6 rozp. z 1998 r., zaś bezpodstawne jest podważanie mocy prawnej decyzji, które funkcjonują w obrocie prawnym. Nie oznacza to jednak przesądzenia zasadności roszczenia, bowiem organy administracji nie poczyniły ustaleń faktycznych, czy objęta wnioskiem działka, oznaczona obecnie nr geod. 1, odpowiada tej części działki, o której mowa w decyzji z [...] r. Zdaniem sądu administracyjnego, brak też przeszkód prawnych do wydania decyzji deklaratoryjnej w trybie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jedynie w zakresie żądania wnioskodawcy, dotyczącego części gruntu, oddanego w zarząd, z uwagi na możliwość zrzeczenia się roszczenia. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka ograniczyła wniosek jedynie do działki o pow. 417 m2, podczas gdy decyzja z [...] r. dotyczy pow. 1089 m2. Istotny jest jedynie fakt, czy obecna działka nr 1 mieści się w granicach przedniej działki nr 2, w takiej części, o której mowa w przywołanych w decyzji z [...] r. dokumentach, a podpadających pod przesłankę z § 4 ust. 1 pkt 1 rozp. z 1998 r. Skład orzekający nie podzielił natomiast zarzutów skargi co do naruszenia przez Kolegium art. 15 i art. 107 § 3 kpa. Nie sposób ferować zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania z powodu wskazania przez organ odwoławczy na inne przesłanki do wydania decyzji odmownej z art. 200 ust. 1 ustawy, skoro obie decyzje zapadły na tej samej podstawie materialnoprawnej. Zaskarżona decyzja zawiera też uzasadnienie faktyczne i prawne, aczkolwiek wyrażony w niej pogląd jest zdaniem składu orzekającego wadliwy. Brak odniesienia się przez Kolegium do wniosku o przesłuchanie świadków nie ma zaś istotnego wpływu dla wyniku sprawy, bowiem przeprowadzenie tego dowodu było zbędne w sytuacji przedstawienia przez skarżącą dokumentów, wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1 i 6 rozp. W tym stanie rzeczy, stwierdzając naruszenie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 pkt 1 i 6 rozp. z 1998 r. poprzez błędną odmowę nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu z powodu braku geodezyjnego wyodrębnienia części nieruchomości przed oddaniem jej skarżącej w zarząd na mocy decyzji z [...] r., a taki brak ustalenia, czy objęta wnioskiem działka odpowiada części nieruchomości, wymienionej w tej decyzji, czym naruszono art. 7, 77 i 80 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z mocy art. 152 § 1 tej ustawy, z braku odmiennego orzeczenia sądu, zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie 457 zł, rozstrzygnięŧo na wniosek skarżącej zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem ustalić, czy objęta wnioskiem działka odpowiada części nieruchomości, wymienionej w decyzji z [...] r., co przesądzać będzie o zasadności roszczenia skarżącej. im