II SA/Gl 922/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. sprawy ze skargi W. F. (F.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 2 czerwca 2025 r. nr WINB-WOA.7721.116.2025.JB w przedmiocie doprowadzenia terenu nieruchomości do stanu zgodnego z przepisami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 11 marca 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 23 września 2010 r. obecnie skarżący W. F. (dalej także jako strona), zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) o zbadanie, czy zakład obróbki [...] mieszczący się przy ul. [...] w Z. działa legalnie. W rezultacie przeprowadzonej w dniu 13 października 2010 r. kontroli ustalono, iż nieruchomość stanowi współwłasność M. S. i W. S. (dalej jako inwestorzy), którzy wskazali, że w pomieszczeniach garażowych od [...] r. prowadzą działalność gospodarczą. Zawiadomieniem z dnia 19 listopada 2010 r. organ poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie legalności rozbudowy budynku mieszkalnego oraz rozbudowy zakładu obróbki [...] . Wskutek przeprowadzonych oględzin ustalono, iż na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny oraz zakład produkcyjny w zaadaptowanym i rozbudowanym budynku gospodarczym. Inwestorzy oświadczyli, że rozbudowa warsztatu rozpoczęła się w 1994 r. na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Z. z 12 stycznia 1994 r, znak [...] . Dalsze czynności i decyzje w niniejszej sprawie dotyczyły rozbudowy zakładu obróbki [...] (warsztatu). PINB decyzją z dnia 14 czerwca 2012 r., nr [...] , umorzył postępowanie w sprawie legalności rozbudowy przedmiotowego zakładu obróbki [...] . Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), decyzją z dnia 13 września 2012 r., znak: [...] , utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB o umorzeniu postępowania. Powyższe decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2013 r., sygn. II SA/GI 1314/12. Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2697/13, oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Decyzją z dnia 20 stycznia 2016 r., nr [...] , PINB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności rozbudowy budynku warsztatowego (zakładu obróbki [...] ). Jednak decyzją z dnia 8 marca 2016 r., znak: [...] , ŚWINB uchylił decyzję nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, wskazując m.in., iż PINB w Z. nie dokonał odpowiednich pomiarów, nie ustalił daty wykonania robót, ani nie ocenił ich zgodności z aktami planowania przestrzennego. W wyniku złożonej skargi do WSA w Gliwicach, wyrokiem z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt II SA/GI 292/16, oddalono skargę. W wyniku zaś skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku NSA wyrokiem z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 114/17, oddalił przedmiotową skargę kasacyjną. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2016 r., nr [...] , PINB w Z. , na podstawie art. 40 oraz art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazał inwestorom wykonanie w terminie do dnia 31 grudnia 2016 r. określonych robót budowlanych. Decyzją z dnia 8 listopada 2016 r. ŚWINB utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/GI 1247/16, oddalił skargę na decyzję ŚWINB z dnia 8 listopada 2016 r. Jednak wskutek wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1546/17, uchylił wyrok WSA przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/GI 311/18, WSA w Gliwicach uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 listopada 2016 r. Decyzją z dnia 13 listopada 2018 r. ŚWINB uchylił decyzję PINB w Z. z dnia 23 sierpnia 2016 r., nr [...] , oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzją z dnia 23 stycznia 2019 r., nr [...] , PINB w Z. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy obiektu budowlanego. Jednak ŚWINB, decyzją z dnia 7 maja 2019 r., uchylił powyższą decyzję PINB z 23 stycznia 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzją z dnia 28 listopada 2019 r., nr [...] , PINB w Z. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy obiektu budowlanego. Jednak ŚWINB, decyzją z dnia 20 lutego 2020 r., uchylił powyższą decyzję PINB z 28 listopada 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący wniósł sprzeciw od decyzji ŚWINB, lecz został on oddalony przez WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 515/20; zaś wyrokiem z dnia z dnia 17 marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach. Decyzją z dnia 30 marca 2020 r., nr [...] , PINB po rozpatrzeniu wniosku inwestora udzielił pozwolenia na użytkowanie Zakładu Obróbki [...] zlokalizowanego w Z. przy ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym [...] . PINB uznał, ze przedmiotowy obiekt został doprowadzony do stanu zgodnego prawem oraz dostarczono wszystkie niezbędne dokumenty, potwierdzające, że obiekt nadaje się do użytkowania. ŚWINB decyzją z dnia 17 lipca 2020 r. znak: [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 czerwca 2021 r., II SA/Gl 1240/20, oddalił skargę strony na decyzję ŚWINB z dnia 17 lipca 2020 r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W wyniku złożonej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt: II OSK 188/22 uchylił wyrok WSA w Gliwicach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 marca 2024 r., sygn. II SA/Gl 589/23, po ponownym rozpoznaniu sprawy, w trybie art. 179a p.p.s;a, uchylił decyzję ŚWINB z dnia 17 lipca 2020 r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 30 marca 2020 r. nr [...] o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Decyzją z dnia 11 marca 2025 r., nr [...] , PINB działając na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane nakazał inwestorom doprowadzić istniejące tereny utwardzone na działce nr [...] w Z. do stanu zgodnego z przepisami poprzez rozbiórkę części utwardzenia o powierzchni 1,25 m2, tak aby powierzchnia biologicznie czynna wynosiła minimum 639,5 m2. Obecnie skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji PINB z dnia 11 marca 2025 r. W odwołaniu zarzucono liczne uchybienia w zakresie ustaleń faktycznych oraz oceny materiału dowodowego. Skarżący wskazał m.in. na zaniechanie dokonania pomiaru odległości zakładu od budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] , co - jego zdaniem - miało istotne znaczenie dla oceny wpływu działalności zakładu na warunki życia mieszkańców. Podniósł również, że organ nie rozpoznał wniosku dowodowego z dnia 2 września 2024 r., co stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. W ocenie skarżącego, organ nie dokonał także analizy zgodności prowadzonej działalności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie ustalił, czy działalność zakładu doprowadziła do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych. Ponadto w odwołaniu zarzucono zaniechanie przeprowadzenia wizji lokalnej i pomiarów w terenie z udziałem stron, co skutkowało – według skarżącego - błędnymi ustaleniami w zakresie parametrów technicznych obiektów, takich jak powierzchnia utwardzona i biologicznie czynna, intensywność zabudowy, szerokość elewacji frontowej oraz powierzchnia użytkowa zakładu i budynku mieszkalnego. Skarżący zwrócił również uwagę na brak ustaleń, czy zakład został wybudowany i rozbudowany zgodnie z przepisami technicznymi obowiązującymi zarówno w chwili realizacji samowoli budowlanej, jak i w świetle obecnych regulacji. Odwołanie od decyzji PINB z dnia 11 marca 2025 r. wnieśli również inwestorzy. Zarzucili oni naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne ustalenie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a w szczególności nieustalenie, czy w dacie wydania decyzji nie doszło do rozbiórki utwardzenia. Obecnie zaskarżoną decyzją ŚWINB, po rozpatrzeniu powyższych odwołań, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o uchyleniu w całości decyzji PINB z dnia 11 marca 2025 r. nr [...] oraz orzekając merytorycznie nałożył na inwestorów obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami poprzez dostosowanie powierzchni biologicznie czynnej działki nr [...] w Z. do takiego stanu, w którym powierzchnia biologicznie czynna będzie wynosiła minimum 50% powierzchni ww. działki, w terminie do 31 sierpnia 2025 r. W uzasadnieniu decyzji ŚWINB przedstawił szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania, poczynając od wniosku skarżącego z dnia 23 września 2010 r. dotyczącego zbadania legalności działania zakładu obróbki [...] przy ul. [...] w Z. . ŚWINB wskazał, że przedmiotem sprawy jest legalność robót budowlanych, polegających na rozbudowie warsztatu obróbki [...] zlokalizowanego przy ul. [...] w Z. na działce nr [...] . Do rozbudowy spornego warsztatu obróbki [...] doszło bez wymaganego zezwolenia w roku 1994. Właściwymi w tej sprawie przepisami są zatem przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., co wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2023 r., sygn. II OSK 188/22. Dlatego, wbrew zarzutom skarżącego, ŚWINB nie znalazł podstaw do prowadzenia ponownego postępowania dowodowego w zakresie ustalania daty rozbudowy budynku. Według ŚWINB w sprawie należało zastosować tryb art. 37 ust. 1 oraz 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Oceny przeznaczenia działki należało natomiast dokonać zgodnie z obowiązującymi przepisami planistycznymi na dzień orzekania tj. uchwałą Rady Miejskiej w Z. nr [...] z dnia [...]r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta w granicach administracyjnych (ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] r., poz. [...]). ŚWINB stwierdził przy tym, że dla działki nr [...] w Z. ustalono następujące przeznaczenie terenu: 1. tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami wolnostojącymi lub zlokalizowanymi w budynkach mieszkalnych - oznaczenie planistyczne "1MN2" (jednostka urbanistyczna A5.2). W ramach tego przeznaczenia dopuszcza się realizację usług, przy czym ich powierzchnia użytkowa nie może przekroczyć 49% powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Przybliżona powierzchnia tego terenu wynosi ok. 1262 m2. 2. tereny publicznych dróg głównych - oznaczenie planistyczne "KDg", o przybliżonej powierzchni około 20 m2. Jednocześnie ŚWINB stwierdził, że według wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] w Z. ustalono m.in, maksymalną powierzchnię zabudowy na poziomie 30%, a także minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej wynoszący 50%, zgodnie z parametrami charakterystycznymi dla zabudowy oznaczonej symbolem 1MN2. Organ I instancji dokonał dotychczasowych obliczeń w oparciu o projekt budowlany przedłożony przez skarżącego, dane uzyskane w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 3 grudnia 2010 r. oraz 14 kwietnia 2016 r., jak również przy wykorzystaniu informacji dostępnych w systemie WebEwid. Odnosząc się do zarzutów inwestorów ŚWINB wskazał, że nie przedstawili oni dowodów potwierdzających zakres i datę przeprowadzonych prac rozbiórkowych. Ponadto jeżeli rzeczywiście prace te zostały przeprowadzone, to oznacza to jedynie, wykonanie nałożonego decyzją organu odwoławczego obowiązku. Okoliczność tą można zaś będzie zweryfikować w toku czynności sprawdzających przeprowadzanych przez organ pierwszej instancji po uprawomocnieniu się decyzji. ŚWINB wyjaśnił ponadto, że w dniu 4 marca 2020 r. inwestor złożył wniosek o pozwolenie na użytkowanie zakładu obróbki [...] , do którego dołączono kompletną dokumentację techniczną, w tym książkę obiektu budowlanego oraz opracowania sporządzone przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Wśród załączonych dokumentów znajdują się m.in.: pomiary ochronne instalacji elektrycznej z dnia 10 lutego 2020 r., protokół z przeglądu przewodów dymowych i wentylacyjnych z dnia 16 października 2019 r., protokoły z okresowych kontroli oraz protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia 17 lutego 2016 r. ŚWINB wskazał także, że decyzją z dnia 23 sierpnia 2016 r., nr [...] , PINB nakazał inwestorom wykonanie robót budowlanych, określonych w pkt 3 ekspertyzy technicznej sporządzonej w dniu 27 lipca 2016 r. Pomimo uchylenia powyższej decyzji inwestorzy wykonali zobowiązanie z niej wynikające, co zostało potwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 24 lutego 2017 r. Analiza przedstawionych dokumentów jednoznacznie wskazuje, że obiekt znajduje się w należytym stanie technicznym i spełnia wymagania w zakresie bezpieczeństwa użytkowania. Brak też jest przesłanek wskazujących, aby budynek mógł stwarzać zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, ani by powodował niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych bądź użytkowych dla otoczenia. ŚWINB nie podzielił zarzutu odwołującego, wedle którego użytkowanie obiektu miało spowodować u niego i jego żony rozstrój zdrowia. Opinię biegłego lekarza sądowego uznano bowiem za niewystarczającą. Podobnie za bezzasadny został uznany zarzut odwołania dotyczący zaniechania ustalenia odległości zakładu inwestora od budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] . Postępowanie dotyczy bowiem legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia, a zatem znajduje zastosowanie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. W świetle tego przepisu, legalizacja samowoli budowlanej jest dopuszczalna wyłącznie w przypadku spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, obiekt musi być zlokalizowany na terenie przeznaczonym pod zabudowę zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym; po drugie, nie może powodować zagrożenia dla ludzi lub mienia. Są to jedyne przesłanki wymagane przez ustawodawcę - katalog ten ma charakter zamknięty i nie może być rozszerzany o dodatkowe elementy, takie jak analiza zgodności z warunkami technicznymi, w tym dotyczących odległości od innych budynków. ŚWINB wyjaśnił także, że jedyną stwierdzoną niezgodnością z przepisami jest naruszenie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym celu zobowiązani powinni doprowadzić działkę nr [...] w Z. do stanu zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w taki sposób, aby powierzchnia biologicznie czynna stanowiła co najmniej 50% powierzchni działki. W skardze na powyższą decyzje zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji przez organ I i II instancji bez uwzględnienia wiążącej oceny prawnej wynikającej z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1314/12, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 114/17, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1546/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 311/18; 2) art. 153 i art. 170 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji przez organ I i II instancji bez uwzględnienia wiążącej oceny prawnej wynikającej z prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 114/17, nakazującego wykonanie samodzielnych pomiarów organowi I instancji, a nie bazowanie jedynie na pomiarach podanych w projekcie budowlanym; 3) brak przeprowadzenia wizji lokalnej i pomiarów w terenie: powierzchni biologicznie czynnej, szerokości elewacji frontowej oraz brak przeprowadzenia pomiarów powierzchni użytkowej zakładu, garażu i budynku mieszkalnego oraz pomiarów kondygnacji obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...] w celu prawidłowego ustalenia intensywności zabudowy; 4) art. 15 kpa, art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego: a. przez organ I instancji w sprawie zgodności inwestycji z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., w tym z przepisami technicznymi, b. przez organ I instancji, na fakt, że działalność prowadzona w samowolnie rozbudowanym zakładzie obróbki [...] powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych, c. przez organ II instancji na okoliczność zgodności prowadzonej działalności produkcyjnej z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w efekcie pozbawiało stronę skarżącą prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego; 5) brak rozpoznania wniosku dowodowego skarżącego z dnia 2 września 2024 r. przez organ I instancji, co w efekcie pozbawiało stronę skarżącą prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego oraz poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, że organ I instancji nie uchybił obowiązkowi analizy materiału dowodowego, gdyż kwestia daty zakończenia rozbudowy zakładu została przesądzona, podczas gdy w spawie pojawiły się nowe dowody nieznane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wydającemu wyrok z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3347/20, w którym to wyroku przesądzono o dacie zakończenia rozbudowy zakładu;  II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 6) art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 1974 r. Prawo budowlane oraz warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, tj. norm określonych w § 10 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie; 7) art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1974 r. Prawo budowlane i § 3 pkt 6 uchwały Rady Miasta Z. nr [...] z dnia [...] r. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że działalność produkcyjna na przedmiotowym terenie jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; 8) obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta, tj. podstawowego przeznaczenia terenu, ujętego w § 4 uchwały Rady Miasta Z. nr [...] z dnia [...] r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że powierzchnia użytkowa zakładu znajdującego się na terenie MN2 jest zgodna z zapisami planu, podczas gdy powierzchnia użytkowa zakładu znacznie przekracza dozwoloną wartość - maksimum 49 % powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego; 9) § 89 uchwały Rady Miasta Z. nr [...] z dnia [...] r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez organy, że maksymalna szerokość elewacji frontowej, intensywność zabudowy są zgodne z zapisami planu; 10) § 3 ust. 6 uchwały Rady Miasta Z. nr [...] z dnia [...] r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zgłoszone przez właściciela zakładu rodzaje działalności według PKD 2007: 25.62.Z - "Obróbka mechaniczna elementów metalowych" oraz 25.61.Z - "Obróbka metali i nakładanie powłok na metale" należące do produkcji metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r., Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 z dnia 31 grudnia 2007 r.) są dozwolone na przedmiotowym terenie, podczas gdy rzemiosło produkcyjne jest niedozwolone. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w B. celem wykazania, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie a także dowodu z pisma z dnia 26 sierpnia 2010 roku dotyczącego zakłóceń związanych z dostawą energii elektrycznej. Na podstawie artykułu 106 § 3 p.p.s.a Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu uzupełniającego ze wskazanych powyżej dokumentów. Wojewódzki sąd administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu odwoławczego wydana w toczącej się od 2010 r sprawie dotyczącej legalności rozbudowy zakładu obróbki [...] zlokalizowanego w Z. przy ulicy [...] na działce numer [...] . W kontrolowanej decyzji Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i jednocześnie orzekł o nałożeniu na inwestorów obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami poprzez dostosowanie powierzchni biologicznie czynnej działki numer [...] w Z. do takiego stanu, w którym powierzchnia biologicznie czynna będzie wynosiła minimum 50 proc powierzchni powyższej działki. Jednocześnie organ ten wskazał termin wykonania obowiązku do 31 sierpnia 2025 roku. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uczynił przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku prawo budowlane (dalej w skrócie PrB1974). Zastosowanie przepisów tej ustawy stanowi konsekwencję ustalenia, iż do rozbudowy spornego obiektu doszło bez wymaganego zezwolenia w 1994 roku. W związku z tym należy zaakcentować, że kwestia daty rozbudowy spornego obiektu stanowi jedną z kluczowych kwestii toczącego się postępowania. Jest ona istotna, gdyż od jej rozstrzygnięcia zależy to, czy w sprawie zastosowanie znajdą przepisy obecnie obowiązującego prawa budowlanego, czy też przepisy prawa budowlanego z 1974 roku. Odnotować przy tym należy, że przez długi czas kwestia ta, w toczącym się od 2010 r. postępowaniu dotyczącym przedmiotowego obiektu, pozostawała nierozstrzygnięta. Ten stan rzeczy uległ jednak zasadniczej zmianie wraz z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt. II OSK 3347/20. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w kolejnym, wydanym w niniejszej sprawie, wyroku z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 188/22 z ustaleń poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, a uwidocznionych w przywołanym powyżej prawomocnym wyroku z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3347/20, jednoznacznie wynika, że zarówno ŚWINB, jak i orzekający w pierwszej instancji PINB prawidłowo uznali, że właściwymi w tej sprawie przepisami są przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Tym samym w ramach kontroli obecnie zaskarżonej decyzji należy jeszcze raz, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, powtórzyć, że w niniejszej sprawie prawomocnie przesądzono już, że do rozbudowy spornego obiektu budowlanego doszło 1994 r. W konsekwencji zaś prawomocnie przesądzono o tym, w oparciu o jaki reżim prawny przedmiotowa sprawa powinna być rozpatrzona. Na zasadzie art. 170 p.p.s.a. stanowiskiem tym związany jest także Sąd obecnie orzekający w niniejszej sprawie. Z tego powodu nie mogły odnieść skutku żadne z zarzutów skargi zmierzające do podważenia związania oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 3347/20. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (zob. wyrok NSA z 22 lutego 2024 r. I OSK 2202/20). Stanowisko strony skarżącej sprowadza się zaś jedynie do próby podważenia, w oparciu o "nowe dowody", dowodów na podstawie których ustalono datę rozbudowy spornego obiektu. Skarżący, zmierzając do podważenia ustaleń dotyczących stanu faktycznego wskazuje wyłącznie argumenty mające świadczyć o tym, że stan ten jest inny niż stan ustalony już prawomocnym wyrokiem. Tymczasem na gruncie art. 153 i 170 p.p.s.a. tylko zmiana stanu faktycznego oddziałuje na moc wiążącą prawomocnego wyroku i zawartą w nim ocenę prawną. Nowe dowody, dotychczas nieznane sądowi, nie stanowią zmiany stanu faktycznego. Powoływanie się na nie stanowi w istocie próbę podważenia poczynionych już prawomocnym wyroku ustaleń. Już z samej zasady próba taka jest nie do pogodzenia z wiążącą mocą prawomocnego wyroku. Pomimo prawidłowego przyjęcia przez organy, że podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia powinny być przepisy poprzednio obowiązującego prawa budowlanego z 1974 roku, kontrolowane rozstrzygnięcie organu odwoławczego oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji ostać się nie mogły z powodów, o których mowa poniżej. Najpierw należy jednak przypomnieć, że zgodnie z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymuszonej rozbiórce albo przejęciu na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego, stwierdzi że obiekt budowlany lub jego części: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Zwrócono na to uwagę także w poprzednio wydanych w niniejszej sprawie wyrokach, w tym w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 589/23. Organy obu instancji postąpiły zatem prawidłowo i przy ocenie samowoli budowlanej zastosowały przepisy planistyczne obowiązujące w dacie orzekania, a nie w dacie realizacji obiektu. Organ odwoławczy dostrzegł przy tym, że w świetle art. 37 PrBud z 1974 r. legalizacja samowoli budowlanej jest dopuszczalna wyłącznie w przypadku spełnienia dwóch przesłanek: "po pierwsze, obiekt musi być zlokalizowany na terenie przeznaczonym pod zabudowę zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym; po drugie, nie może powodować zagrożenia dla ludzi lub mienia.". Jednak pomimo tego spostrzeżenia organ odwoławczy w istocie nie odniósł się wprost do kwestii spełnienia pierwszej z powyższych przesłanek. Co prawda w innym miejscu uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że jedyną stwierdzoną niezgodnością z przepisami jest naruszenie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczące wymaganej przez ten plan minimalnej powierzchni biologicznie czynnej. Jednak, w ocenie Sądu, obowiązkiem organu było najpierw jednoznaczne stwierdzenie, czy według niego przedmiotowy obiekt zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania planem miejscowym znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę (i to rodzajowo zbieżną ze spornym obiektem, o czym mowa w dalszych rozważaniach), a także przedstawienie uzasadnienia tego stanowiska. Za niewystarczające w tym zakresie należy zdaniem Sądu uznać, powołanie się na wypis i wyrys z planu miejscowego. Z wypisu i wyrysu wynika bowiem przede wszystkim to, że około 1262 m2 działki położone jest na terenie oznaczonym jako 1MN2 (jednostka urbanistyczna A5.2) – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami wolnostojącymi (...), a około 20 m2 na terenie oznaczonym jako KDg – tereny publicznych dróg głównych. Wypis i wyrys nie może zastępować organowi samodzielnej analizy poszczególnych ustaleń zawartych w planie miejscowym, a dotyczących danej działki. Ponadto wypis i wyrys został przywołany przez organ odwoławczy w kontekście wymogów dotyczących powierzchni biologicznie czynnej. Zaakcentować przy tym należy, że na gruncie przywołanego przez organy art. 37 ust. 1 pkt 1 PrB1974 nie wystarczy ustalić, że dla danego terenu dopuszczono jakąkolwiek zabudowę. Ustalenia wymaga również, że oceniana samowola jest zbieżna z rodzajem zabudowy dopuszczonym w planie miejscowym dla danego terenu. W art. 37 ust. 1 pkt 1 PrB1974 ustawodawca przewidział bowiem przymusową rozbiórkę w dwóch sytuacjach: obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala Sądowi stwierdzić, czy organ odwoławczy prawidłowo odczytał powyższą treść art. 37 ust. 1 pkt 1 PrB1974 . Organ I instancji, w przeciwieństwie do organu odwoławczego, przedstawił osobne rozważania które, jak można przypuszczać, miały dotyczyć przesłanki legalizacji wynikającej z art. 37 ust. 1 pkt 1 PrB1974 ( str. 9 decyzji PINB akapity 5 i 6). Jednak także i te rozważania budzą zasadnicze zastrzeżenia Sądu. Organ stwierdził bowiem, iż "rozbudowa zakładu obróbki [...] , czyli warsztatu [...], jest zgodna z zapisami m.p.z.p., art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nie ma więc zastosowania". Kwestia dopuszczalności zabudowy, czy zabudowy danego rodzaju w planie miejscowym została więc powiązana z jednostką redakcyjną, która nie dotyczy tego zagadnienia. Art. 37 ust. 1 pkt 2 PrB1974 dotyczy drugiej, a nie pierwszej ze wskazanych powyżej przesłanek. Nie wiadomo więc do końca, czy przytoczone powyżej stwierdzenie organu I instancji dotyczy jednak przesłanki pierwszej, a jedynie na skutek omyłki pisarskiej wskazano na art. 37 ust. 1 pkt 2 PrB1974 zamiast na art. art. 37 ust. 1 pkt 1 PrB1974, czy też jednak w sposób wadliwy organ odczytał treść tego przepisu. Przede wszystkim jednak zbyt dużym uproszczeniem jest zrównanie przez organ I instancji pojęcia "zakładu obróbki [...] " z pojęciem "warsztatu ślusarskiego" i wyprowadzenie stąd wniosku, że skoro ślusarstwo jest rzemiosłem, a plan miejscowy dopuszcza rzemiosło nieprodukcyjne, to sporna rozbudowa jest zgodna z planem miejscowym. Organ I instancji pominął bowiem, że jedną z kluczowych osi sporu w toczącym się postępowaniu jest to, czy samowolna rozbudowa obiektu określanego mianem "zakładu obróbki [...] " doprowadziła do powstania zabudowy produkcyjnej, czy też rozbudowa doprowadziła do powstania zabudowy usługowej. Organ nie wskazał przy tym żadnych konkretnych jednostek redakcyjnych planu, z których wywiódł tezę, że plan miejscowy dla jednostki A5.2 -1MN2 dopuszcza usługi różne w tym, rzemiosło nieprodukcyjne. W konsekwencji takie stanowisko organ w istocie nie poddaje się kontroli Sądu. Niewystarczające jest przy tym samo wskazanie, że działka nr [...] znajduje się w jednostce urbanistycznej A5.2 -1MN2 – teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami wolnostojącymi lub w budynkach mieszkalnych ...". Określając jakiego rodzaju zabudowa może być według planu miejscowego lokalizowana na terenie danej działki organ powinien wskazać konkretne jednostki redakcyjne tego planu oraz wyjaśnić w jaki sposób je rozumie. Niezależnie od powyższych braków zaakcentować należy, że badając zgodności samowoli budowlanej z ustaleniami aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należało najpierw jednoznacznie ustalić czy powstała bez pozwolenia na budowę niemieszkalna część zabudowy ma charakter usługowy czy produkcyjny. Należało przy tym wziąć pod uwagę jaka funkcja jest realizowana w spornej zabudowie w dacie orzekania. To ostatnie zaś wymagało przeprowadzenia oględzin w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego dotyczącego spornej zabudowy. Za niedopuszczalne należy, zdaniem Sądu, uznać opieranie się wyłącznie na ustaleniach oględzin przeprowadzonych kilka lat wcześniej. Takie oględziny powinny być przeprowadzone bezpośrednio przed wydaniem decyzji. Wskazane powyżej braki, w ocenie Sądu, powodują, że w toku dotychczas przeprowadzonego postępowania administracyjnego nie wykluczono w sposób jednoznaczny, że sporny obiekt powstały w wyniku rozbudowy przeprowadzonej bez wymaganego pozwolenia na budowę znajduje się na terenie, który według obecnie obowiązującego planu miejscowego "przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" (art. 37 ust. 1 pkt 1 PrB1974). Niezależnie od powyższych braków wskazać należy, że w ocenie Sądu za wadliwe uznać należy nałożenie na inwestorów wskazanego w sentencji decyzji ŚWINB obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego przepisami poprzez dostosowanie powierzchni biologicznie czynnej działki nr [...] do takiego stanu, w którym powierzchnia biologicznie czynna będzie wynosiła minimum 50 % powierzchni tej działki. Nałożenie takiego obowiązku powinno zostać poprzedzone jednoznacznym stwierdzeniem, że wskazany powyżej wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej nie jest zachowany. Stwierdzenie to powinno być aktualne w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Tymczasem organ odwoławczy nie ustalił aktualnego stanu faktycznego w tym zakresie, poprzestając na nieuznaniu za wiarygodne twierdzeń inwestorów o dokonaniu rozbiórki utwardzenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.