II SA/Gl 945/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-03-21
Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Elżbieta Kaznowska, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę, krąg stron należy ustalać na podstawie art. 28 k.p.a. czy art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
W postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę, krąg stron należy ustalać na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do art. 28 k.p.a. Wyjątkiem jest sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.Stan faktyczny
K. R. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, twierdząc, że inwestycja negatywnie wpływa na jego sąsiednią działkę i narusza zasady czynnego udziału strony. Starosta odmówił uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając zgodność inwestycji z planem miejscowym i przepisami prawa budowlanego, w tym brak oddziaływania na sąsiednią nieruchomość. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. K. R. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak udziału w postępowaniu, niewłaściwą ocenę dowodów i uznanie braku oddziaływania inwestycji na jego działkę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, uchylenia decyzji w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę.
Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 listopada 2014 r. K. R. o wznowienie postępowania, odmówił uchylenia decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] r. znak [...] w sprawie pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w J. przy ul. [...] na działce nr [...] Gmina J., wydanej inwestorom A. C. i B. C.
W uzasadnieniu podano m. in., że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy J. dla sołectwa J. (zatwierdzonego uchwalą Rady Gminy nr [...] z dnia [...] r., obejmującego sołectwo J., działka, na której realizowana jest inwestycja znajduje się w jednostce strukturalnej oznaczonej symbolem B8MN - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej o niskiej intensywności zabudowy. Przedmiotowa inwestycja jest zgodna z zapisami planu. Wnioskujący stwierdza, iż projektowana rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego w J. przy ul. [...] na działce nr [...] posiada negatywny wpływ na sąsiednią działkę (pgr [...]) oraz narusza zasady czynnego udziału strony. Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty w dniu [...] r. wznowiono postępowanie, nakładając jednocześnie obowiązek dostarczenia nowych dowodów w sprawie. W związku z brakiem przedstawienia istotnych nowych dowodów, organ powtórnie przeanalizował wniosek o pozwolenie na rozbudowę i stwierdził zgodność przedmiotowej inwestycji z przepisami prawa oraz zapisami planu dla jednostki strukturalnej oznaczonej symbolem B8MN. Rozbudowę budynku zaprojektowano od strony północnej i zachodniej zachowując wszystkie odległości zgodnie z warunkami technicznymi. Po przeanalizowaniu wniosku i zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – dalej p.b.) nie stwierdzono oddziaływania przedmiotowej inwestycji na sąsiednią nieruchomość. Po ponownym przeanalizowaniu przeprowadzonego postępowania może zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła pełnomocnik K. R., zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 7, 8, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez uznanie, że działka wnioskodawcy nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, bądź uchylenie i orzeczenie do co istoty sprawy po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego z uwzględnieniem wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w związku z art. 82 ust. 3 p.b., po rozpatrzeniu odwołania K. R., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podano m. in., że zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, będącego przedmiotem tego postępowania. Przepis art. 3 pkt 20 p.b. definiuje pojęcie "obszaru oddziaływania", przez który należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, w których przewidziano ograniczenia w zagospodarowaniu terenu związane z tym obiektem. W przypadku niniejszej sprawy wnioskodawczyni swój interes prawny wywodzi z okoliczności usytuowania istniejącego budynku mieszkalnego w zbliżeniu do granicy z działką nr [...] będącą jej własnością. Jak wynika z przedłożonego projektu budowlanego istniejący budynek mieszkalny od strony wschodniej jest zlokalizowany w odległości 1,8 m od granicy z działką należącą do wnioskodawczyni, ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Zatwierdzony kontrolowaną decyzją Starosty [...] projekt budowlany przewiduje rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego od strony północnej i zachodniej. Z uwagi na zbliżenie do granicy z działką należącą do wnioskodawczyni inwestorzy nie zaplanowali jakichkolwiek prac budowlanych od strony wschodniej istniejącego budynku. Przedmiotowy budynek mieszkalny parterowy z poddaszem mieszkalnym został rozbudowany o wiatrołap i dwa pomieszczenia. Rozbudowa wiatrołapu od strony północnej zlokalizowana jest w odległości ok. 3,5m od granicy z działką należącą do K. R.. Przedłożony projekt budowlany obejmujący rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) w zakresie przepisów określonych w § 12, tj. w zakresie sytuowania budynków od granic działki. Ponadto przedłożony projekt budowlany nie narusza przepisów § 13 i § 60 wyżej powołanego rozporządzenia, dotyczących kwestii zacieniania budynków sąsiednich. Jak wynika z załączonej do akt sprawy aktualnej mapy do celów projektowych działka nr [...] należąca do K. R. jest niezabudowana, w związku z powyższym nie dochodzi ani do przesłaniania ani zacienienia istniejącego budynku. Wyżej przywołane przepisy warunków technicznych odnoszą się do zacienienia i przesłaniania istniejącego budynku, a nie terenu działki, jak podnosi to w odwołaniu pełnomocnik K. R.. Ponadto przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza projektu budowlanego pod kątem jego zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wykazała jego niezgodności z jego zapisami. Dalsza analiza przedłożonego projektu budowlanego wykazała jego zgodność z przepisem art. 35 ust. 1 pkt 3 p.b. Inwestor do projektu dołączył wszelkie wymagane w przypadku niniejszej inwestycji uzgodnienia z dysponentami sieci, projekt jest kompletny, został sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia i wpisane na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Do projektu dołączono wymaganą informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, oświadczenia projektantów złożone stosownie do przepisu art. 20 pkt 4 p.b., a także charakterystykę energetyczną projektowanego budynku. Poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich na etapie postępowania o pozwolenie na budowę następuje wyłącznie w takim zakresie, w jakim przepisy, zwłaszcza techniczno-budowlane, wprowadzają określone wymogi, m. in. co do sytuowania obiektu na działce budowlanej. W ocenie organu odwoławczego zarówno postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, jak i decyzja je kończąca, nie naruszają w/w przepisów postępowania. Mając na względzie powyższe ustalenia, organ odwoławczy stwierdza, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 145 ust. 1 pkt 4 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik K. R.. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1.1) naruszenie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że nie zachodzi przesłanka określona w wyżej wymienionym przepisie (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) do uchylenia decyzji dotychczasowej, gdyż według organu odwołująca się nie posiada interesu prawnego w niniejszym postępowaniu,
1.2) naruszenie art. 10 §1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, szczególnie wobec wniosków dowodowych zgłoszonych w odwołaniu przez skarżącą, tj. wniosku o dopuszczenie dowodów ze zdjęć obrazujących stan rozbudowy budynku będącego przedmiotem postępowania i braku stanowiska organu odwoławczego w kwestii zawnioskowanych dowodów, co uniemożliwiło skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności uniemożliwiło wyjaśnienie, dlaczego organ odwoławczy przy rozpatrywaniu sprawy nie wziął pod uwagę dowodów załączonych do odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wyjaśnienia powyższej kwestii,
1.3.) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie przez organ odwoławczy, że niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie przez organ pierwszej instancji dowodów zawnioskowanych przez odwołującą się było prawidłowe, a zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w powyższym zakresie zgłoszony przez odwołującą się należy uznać za niezasadny, w szczególności chodziło o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów:
1.3.1) z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Nr [...] na okoliczność postępowania, które toczyło się w sprawie wydania pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku z wniosku B. C., udziału odwołującej się w tym postępowaniu w charakterze strony oraz umorzenia postępowania, przy czym skarżąca się zarzuca, że istotą dowodu jest wykazanie, że w analogicznej sprawie prowadzonej na wniosek tego samego inwestora skarżąca była stroną postępowania, a organ pierwszej instancji na potrzeby w/w postępowania uznał interes prawny skarżącej jako strony postępowania. Trudno ustalić, w jakim trybie organ pierwszej instancji doszedł do swej konkluzji skoro nie dopuścił jako dowód dokumentów znajdujących się w aktach owej sprawy, a Wojewoda [...] uznał zarzut odwołującej się za bezzasadny. Nasuwa się również pytanie w jakim trybie nastąpiło zapoznanie się przez organ pierwszej instancji z aktami umorzonej sprawy, skoro dowód ten nie został dopuszczony w sposób formalny;
1.3.2) z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] na okoliczność zawiadomienia przez odwołującą się PINB o podejrzeniu samowoli budowlanej, w tym protokołu kontroli z dnia 16 października 2014r. oraz pisma PINB z dnia 20 października 2014 r. Organ I instancji ograniczył się jedynie do pozyskania kserokopii pisma z dnia 20 października 2014 r. [...]. W odwołaniu od decyzji Starosty [...] skarżąca zarzuciła, że niedopuszczalne jest zastępowanie dowodu z dokumentu kserokopią pisma i że kserokopia taka nie ma żadnej wartości dowodowej. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do tego zarzutu;
1.3.3.) z oględzin rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w J. przy ulicy [...], celem ustalenia oddziaływania tej rozbudowy na działkę sąsiednią, której właścicielką jest odwołująca się, w postaci niedopuszczalnej uciążliwości prowadzącej do całkowitego zacienienia i ograniczenia możliwości zagospodarowania przedmiotowej działki, co w konsekwencji spowoduje utrudnienia w korzystaniu z tej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, a ponadto wpłynie na obniżenie wartości tej działki. Również powyższego zarzutu nie rozpatrzył organ odwoławczy;
1.3.4.) z dokumentów dotyczących zmiany sposobu użytkowania dotychczasowego budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na okoliczności związane z ustaleniem, jaki jest aktualnie rzeczywisty status użytkowanego przez inwestorów budynku i czy nie nastąpiło nadużycie prawa przy złożeniu przez inwestorów wniosku o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, podczas gdy w rzeczywistości był to budynek gospodarczy. Zarzut powyższy również pozostał bez rozpatrzenia przez organ odwoławczy;
ponadto:
1.3.5.) niedopuszczenie dowodu ze zdjęć załączonych do odwołania obrazujących stan rozbudowy budynku będącego przedmiotem postępowania - od strony, od której budynek ten graniczy z działką skarżącej, na okoliczność ustalenia, że rozbudowa budynku miała miejsce również od strony południowej poprzez jego podniesienie, co pozostaje w sprzeczności z ustaleniami organu pierwszej instancji. Tym samym nastąpiło oddziaływanie rozbudowy na działkę sąsiednią.
1.4) naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6, 7 oraz 8 k.p.a. przez stronniczą i dowolną ocenę zasadności twierdzeń, zarzutów oraz wniosków złożonych przez odwołującą się, co podważa zaufanie do organów administracji publicznej,
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
2.1. naruszenie art. 28 ust. 2 p.b. poprzez uznanie przez organ administracyjny wydający zaskarżoną decyzję, że inwestycja polegająca na rozbudowie domu nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji na sąsiednią nieruchomość, której właścicielką jest skarżąca, a w szczególności poprzez bezkrytyczne przyjęcie, że wobec faktu, iż aktualnie działka skarżącej nie jest zabudowana nie dochodzi do zacienienia ani przesłaniania istniejącego budynku, podczas gdy organ odwoławczy w ogóle nie wziął pod uwagę, że działka odwołującej się jest działką budowlaną, na której w przypadku wybudowania budynku taka sytuacja będzie miała miejsce ze względu na niemożliwość posadowienia budynku w ten sposób, aby pozostawał on poza obszarem oddziaływania inwestycji posadowionej na sąsiedniej nieruchomości, jak również nie wziął pod uwagę negatywnego oddziaływania rozbudowywanego budynku na sąsiednią nieruchomość niezabudowaną przy aktualnym sposobie użytkowania przez skarżącą,
2.2. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., zgodnie z którym obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Tymczasem dokonująca się rozbudowa naruszyła wyżej wymienioną zasadę poprzez uwzględnienie źle pojętego interesu tylko jednej strony, tj. inwestorów. Nie uwzględnia zaś w ogóle interesu prawnego właściciela działki sąsiedniej. Takie działanie inwestorów, dla których jedynie słusznym interesem jest ich własny interes, tolerowane jest i aprobowane przez organy administracji obu instancji,
2.3. naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującego równą dla wszystkich ochronę prawną własności i innych praw majątkowych poprzez uprzywilejowanie inwestorów działki sąsiedniej.
Wskazując na w/w naruszenia prawa wniesiono o:
1) uchylenie zaskarżonej skargą decyzji Wojewody [...] w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...],
2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Z kolei wg art. 3 pkt 20 p.b. przez obszar oddziaływania obiektu rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu (obecnie od 28 czerwca 2015 r. dodatkowo: "w tym zabudowy"), tego terenu.
NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. II OSK 935/14, zauważa, że zasadnicze zmiany w odniesieniu do spraw dotyczących pozwolenia na budowę przyniosło wprowadzenie ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) katalogu podmiotów, które są stronami w tego typu postępowaniach. Wśród poglądów judykatury nie stanowiło jednak wątpliwości, iż wprowadzenie tego przepisu ustawiło go w relacji przepisu szczególnego (lex specialis) do przepisu ogólnego, jakim pozostał art. 28 K.p.a. Tym samym regulacja ogólna zawarta w K.p.a. doznała ograniczenia (zawężenia) w sprawach o wydanie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami w rozumieniu art. 28 K.p.a. są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Tak więc inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu są stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ponieważ postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Osoby te są stroną także w postępowaniach nadzwyczajnych, w których kwestionowana jest decyzja o pozwoleniu na budowę. Postępowanie nadzwyczajne w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego w zakresie pozwolenia na budowę, stanowi jedynie odrębną sprawę procesową, a nie materialnoprawną w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Zatem, w obu tych przypadkach podstawę taką stanowi art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego krąg podmiotów w sprawie, której przedmiotem jest pozwolenie na budowę prowadzone w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, z wyjątkiem przypadku o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu) powinien być ustalony identycznie jak w sprawie w tym przedmiocie prowadzonej w trybie zwykłym, tzn. na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 K.p.a.
Przy tym jednak zgodnie z wyrokiem NSA z 5 stycznia 2016 r., sygn. II OSK 1062/14, wydanym w kontekście treści art. 28 ust. 2 p.b., o przymiocie strony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę nie przesądza fakt bezpośredniego sąsiedztwa inwestycji względem nieruchomości osoby skarżącej. Dana nieruchomość musi bowiem być położona w "obszarze oddziaływania obiektu".
W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że art. 3 pkt 20 p.b. nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m. in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należą m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne. Powyższe oznacza, że dla przyjęcia, że inwestycja oddziaływuje na daną nieruchomość w stopniu ograniczającym sposób jej zagospodarowania niezbędne jest wskazanie przepisów prawa materialnego, które takie ograniczenia będą zawierały (wyrok NSA z 27 listopada 2015 r., II OSK 778/14).
Dla ustalenia wskazanego obszaru istotne znaczenie ma tu zatem m. in. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 12 ust. 1 i 2 jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:
1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy;
2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2).
Z kolei w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się:
1) sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m;
2) sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej;
3) rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych;
4) sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych.
Usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2 i 3, powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tak ust. 4 cytowanego przepisu).
Słusznie organy administracyjne przyjęły, że w przypadku niniejszej sprawy wnioskodawczyni swój interes prawny wywodzi z okoliczności usytuowania istniejącego budynku mieszkalnego w zbliżeniu do granicy z działką nr [...], będącą jej własnością. Jak wynika z przedłożonego projektu budowlanego istniejący budynek mieszkalny, podlegający rozbudowie, zlokalizowany jest w odległości 1,8 m od granicy z działką należącą do skarżącej, ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Jednak zatwierdzony kontrolowaną decyzją Starosty [...] projekt budowlany przewiduje rozbudowę tegoż budynku od strony północnej i zachodniej. Inwestorzy nie zaplanowali jakichkolwiek prac budowlanych od strony wschodniej istniejącego budynku. Wg projektu przedmiotowy budynek parterowy z poddaszem mieszkalnym miał być rozbudowany o wiatrołap i dwa pomieszczenia. Rozbudowa wiatrołapu od strony północnej zlokalizowana jest jednak w odległości ponad 3m od granicy z działką należącą do K. R. i nie przewiduje się tam istnienia okien. Nie zostały więc naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie wymogów określonych w § 12, tj. w zakresie sytuowania budynków od granic działki.
Ponadto przedłożony projekt budowlany nie narusza przepisów § 13 i § 60 wyżej powołanego rozporządzenia, dotyczących kwestii zacieniania budynków sąsiednich oraz nasłoneczniania pomieszczeń. W szczególności zauważyć należy, że istniejący od strony działki skarżącej dach, wg projektu nie podlega żadnym robotom budowlanym i modyfikacjom, w szczególności podwyższeniu, które miałoby wpływ na ewentualne zacienienie. Ma on być jedynie zmodyfikowany od strony przeciwnej w stosunku do działki skarżącej, tzn. tam, gdzie przewidziano dodatkowe pomieszczenia. W omawianym zakresie sytuacja faktyczna skarżącej wg projektu nie zmienia się.
Jak wynika z załączonej do akt sprawy aktualnej mapy do celów projektowych działka nr [...] należąca do K. R. jest niezabudowana, w związku z powyższym nie dochodzi ani do przesłaniania ani zacienienia istniejącego budynku. Wyżej przywołane przepisy warunków technicznych odnoszą się do zacienienia i przesłaniania istniejącego budynku, a nie terenu działki. Zgodnie z wyrokiem NSA z 30 maja 2014 r., sygn. II OSK 3105/12, przepis § 13 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie może mieć zastosowanie tylko do istniejącej zabudowy. Wynika to wprost z treści tego przepisu, który umożliwia przeprowadzenie konkretnych obliczeń w odniesieniu do konkretnie istniejącego okna zabudowy przeznaczonej na pobyt ludzi. Bez tego koniecznego elementu nie można zatem wyznaczyć odległości projektowanego budynku od "innego budynku". §60 i 271 – 273 w/w rozporządzenia również nie mogły zmienić ustaleń organów, jako że nie zmieniają one sytuacji w niniejszej sprawie. Powtórzyć należy, że wymagane odległości rozbudowywanych części budynku od działki skarżącej nie naruszają odległości wymaganych przepisami prawa.
Należy wskazać, że przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne dotyczyło decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. W niniejszej sprawie zatem badaniu podlegają jedynie te okoliczności, które są istotne z tego punktu widzenia. Czym innym jest natomiast kwestia realizacji przedmiotowej inwestycji i to, czy inwestycja wykonywana jest zgodnie z zatwierdzonym projektem, czy nie. W skardze podnoszone są m. in. zarzuty, że prace związane z budową naruszają interesy skarżącej. Jeśli jednak roboty budowlane odbiegają od zatwierdzonego projektu budowlanego i dochodzi do odstępstw w tym zakresie, to nie ma przeszkód, by żądać wszczęcia i przeprowadzenia zupełnie innego postępowania oraz przed innym organem, tj. Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego (PINB). W skardze miesza się kwestie dotyczące działalności organu architektoniczno – budowlanego oraz jego kompetencji, a także – z drugiej strony – organu nadzoru budowlanego, jakim jest PINB. Sama realizacja inwestycji, jeśli odbiega od zatwierdzonego projektu budowlanego, należy do kompetencji nadzoru budowlanego, który może przeprowadzić postępowanie naprawcze. Stąd brak było podstaw do dokonywania ustaleń w niniejszej sprawie, m. in. na podstawie oględzin miejsca inwestycji, akt z innych postępowań administracyjnych, czy fotografii, w jaki sposób inwestycja ta jest realizowana. Te dowody mogą mieć znaczenie ewentualnie w postępowaniu prowadzonym przez organ nadzoru budowlanego.
Nie można również podzielić argumentu co do nieuwzględnienia dokumentów dotyczących zmiany sposobu użytkowania dotychczasowego budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Nieruchomość skarżącej bowiem – jak wyżej wskazano – nie jest położona w obszarze oddziaływania obiektu w tej części, której dotyczy rozbudowa objęta kwestionowaną decyzją, a zatem kwestie tego rodzaju nie podlegają tu merytorycznej ocenie. Zmiana sposobu użytkowania obiektu należy nadto do kompetencji organu nadzoru budowlanego.
Skoro postępowanie w zakresie udzielenia pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego oraz postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego są odrębnymi postępowaniami, to różnie może być też określany krąg stron takich postępowań. W sprawie o pozwolenie na budowę jest on doprecyzowany przez art. 28 ust. 2 p.b., który ma charakter przepisu lex specialis. Zatem argumentacja, że skarżąca brała udział w innych postępowaniach dotyczących spornej nieruchomości, nie może być przesądzająca, tym bardziej, że Sąd tamtych spraw w niniejszym postępowaniu nie kontroluje. Zatem dokumentacja zgromadzona w innych sprawach nie może zmienić ustaleń w niniejszej sprawie.
Uznać należy, że organy należycie oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy także pod kątem poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.).
Nie naruszono zatem art. 6, 7, 8 k.p.a., art. 145 §1 pkt 4 k.p.a., art. 10 §1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 28 ust. 2 p.b., art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., a także art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, ani też innych przepisów, co musiałoby prowadzić do uwzględnienia skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło