II SA/Gl 952/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia (...)r. Nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny stanu technicznego i powołania kierownika budowy na skutek sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2010 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. G. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym przesłano jej druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy celem wypełnienia i nadesłania do Sądu. Wnioskodawczyni przesłała wspomniany druk, poszerzając zakres wniosku o żądanie ustanowienia adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawczyni samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie uzyskując żadnych dochodów z jakiegokolwiek źródła. Skarżąca jest właścicielką budynku mieszkalnego o pow. (...) m2, właścicielką nieruchomości o pow. (1) ha oraz współwłaścicielką nieruchomości (2) ha. Pismem z dnia (...) r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez: - wskazanie źródła utrzymania się oraz nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, pozbawionej prawa do zasiłku, - nadesłanie dokumentów obrazujących przeciętne, miesięczne wydatki przeznaczane na utrzymanie się tj. koszty zakupu energii elektrycznej, wywozu śmieci, dostaw wody, usług telekomunikacyjnych itp., - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy miejscowo ośrodek pomocy społecznej, z którego wynikałoby czy i w jakim zakresie strona korzysta ze wsparcia pomocy społecznej. Przy piśmie procesowym z dnia (...) r. M. G. nadesłała zaświadczenia wystawione przez Urząd Pracy w Ż., z których wynika, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, pozbawiona prawa do zasiłku oraz że od (...) r. (...) r. korzystała ze świadczenia przynależnego osobom bezrobotnym. Skarżąca nadesłała także zaświadczenie z GOPS R., z którego wynika, że nie korzystała, i nie korzysta z pomocy ośrodka. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia (...)r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu zarzuciła przede wszystkim naruszenie przepisów art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne przyjęcie, że nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a nadto naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zakwestionowanie nadesłanych przez nią dokumentów oraz naruszenie konstytucyjnego prawa człowieka do udzielania pomocy obywatelowi bez środków do życia. Tym samym oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w ocenie skarżącej bezpodstawne, bezprawne i bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest zatem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Akcentuje się przy tym w orzecznictwie, iż to strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik., z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publik.). Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż skarżąca nie przedstawiła pełnej informacji dotyczącej jej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim nie udokumentowała swoich wydatków. Ponadto skarżąca wskazała, iż jest właścicielką nieruchomości o pow. (1) ha oraz współwłaścicielką nieruchomości (2) ha. Nie jest natomiast znane Sądowi położenie oraz przeznaczenie owych nieruchomości. Z nadesłanego przez skarżącą zaświadczenia z GOPS R. wynika, że skarżąca nie korzystała, i nie korzysta z pomocy ośrodka. Tym samym nie jest wiadome Sądowi skąd skarżąca bierze środki na utrzymanie się, zwłaszcza, że nie nadesłała ona dokumentów obrazujących poziom jej wydatków lub też zadłużenia u dostawców mediów. Powyższe okoliczności nie uzasadniają zdaniem Sądu rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, iż skarżąca spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co pozwalałoby obciążyć budżet państwa kosztami sądowymi i kosztami ustanowionego zastępstwa procesowego. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania prawa pomocy. Tym samym jeżeli zachodzą poważne wątpliwości co do pełnej oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni, uznać należy, iż Sąd nie ma wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09 i z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). W oparciu o przedłożone przez skarżącą informacje nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że zasługuje ona na prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jej sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżąca nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanek przyznania jej prawa pomocy, nie uzasadniła bowiem dostatecznie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.