II SA/Gl 98/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami, w kwestii przyznania prawa pomocy na skutek sprzeciwu skarżącego T. U. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2008 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku T. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż T. U. jest inwalidą II grupy i uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...] zł netto z tytułu renty inwalidzkiej. Skarżący oświadczył, iż pozostaje w związku małżeńskim, ale w rozdzielności majątkowej z małżonką. Tym samym w ocenie referendarza sądowego mimo, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, uzyskującą stosunkowo niski dochód, to nie ustalono wysokości dochodu jego małżonki, która pomimo zawarcia umowy małżeńskiej wprowadzającej ustrój rozdzielności majątkowej ma obowiązek udzielania skarżącemu wsparcia finansowego. Okoliczność ta miała natomiast istotne znaczenie dla oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał przede wszystkim, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną, oboje mieszkają pod różnymi adresami. Skarżący wnosi o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia 12 czerwca 2008 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem skutków dowodowych poprzez dołączenie kserokopii ostatniej decyzji o ustaleniu wysokości jego renty, podanie jakie mieszkanie zajmuje skarżący ze wskazaniem jego statusu, tytułu do zajmowania oraz miesięcznych kosztów jego utrzymania, nadto podanie jaki samochód posiada skarżący oraz oświadczenia czy i jaki majątek posiada jego żona. Na wezwanie Sądu T. U. nadesłał kserokopię decyzji o ustaleniu i waloryzacji jego renty, z której wynika iż miesięczny dochód skarżącego wynosi [...] zł netto. Oświadczył także, że zajmuje mieszkanie komunalne po zmarłym dziadku (około [...] m2) i opłaca czynsz w wysokości około [...] zł oraz inne media w kwocie około [...] zł. Nie wskazał jednakże tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Nadto poinformował, iż nie posiada żadnego samochodu, natomiast w związku z małżeńskim pozostaje w rozdzielności majątkowej, zaś według jego stanu wiedzy żona jest właścicielem domu będącego w trakcie budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż w myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację do realiów rozpatrywanej sprawy w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Sądu złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Skarżący ograniczył się bowiem jedynie do przedstawienia takich danych, które mogłyby świadczyć o jego złym stanie majątkowym i niskim dochodzie. Wnioskodawca oświadczył, iż pozostaje w związku małżeńskim, ale w rozdzielności majątkowej z małżonką. Nie wskazał jednak żadnych informacji pozwalających wyjaśnić sytuację w której małżonkowie niepozostający w separacji nie utrzymują ze sobą kontaktów i nie znają źródeł dochodów współmałżonków. Okoliczności te mają natomiast szczególne znaczenie dla oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z treścią art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 1 poz. 8; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. II FZ 146/08). Natomiast fakt budowania domu przez małżonkę skarżącego świadczy o jej dobrej kondycji finansowej. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy, nie uzasadnił bowiem dostatecznie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.