II SA/Gl 982/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi [A] Sp. j. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu złożonego tego samego dnia wniosku "B" z o.o. sp. k. (zwanej dalej: Spółką z o.o. B będącej w tej dacie właścicielem pojazdu, Prezydent Miasta C. dokonał czasowej rejestracji pojazdu [...] o nr nadwozia [...]. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ dokonał na rzecz Spółki z o. o. "B" rejestracji stałej. Pismem z dnia [...] r. "A" (zwana dalej: Spółką Jawną "A"), reprezentowana przez radcę prawnego R. K., zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] r. wskazując, że jest ona obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji Kolegium wszczęło wnioskowane postępowanie powiadamiając o tym pismem z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło jednak w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., wskazując, że wnioskująca Spółka Jawna "A" nie posiada w świetle art. 28 k.p.a. przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Kolegium poinformowało dodatkowo, że przesłanka, na którą powołuje się wnioskodawca, tj. wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznie istniejących w dniu wydania decyzji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a postępowanie w przedmiocie wznowienia może zostać wszczęte także z urzędu. Pismem z dnia [...] r. Spółka Jawna "A", reprezentowana przez tegoż samego pełnomocnika, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Kolegium. Zaskarżonej decyzji Kolegium zarzucono rażące naruszenie prawa, wykazując przy tym, że weryfikowana decyzja Prezydenta Miasta C. została wydana z rażącym naruszeniem art. 73 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Pełnomocnik stwierdził także, że Kolegium odmawiając stwierdzenia nieważności było zobowiązane do wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, a zasada niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych nie stoi na przeszkodzie uruchamiania jednocześnie dwóch trybów nadzwyczajnych w stosunku do jednej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało wydaną przez siebie umarzającą postępowanie nieważnościowe decyzję z dnia [...] r. w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że nie znalazło podstaw do zmiany stanowiska zawartego w poprzednio wydanej w sprawie decyzji, gdyż w pełni podziela opisane w jego uzasadnieniu ustalenia stanu faktycznego oraz wywody prawne, uznając je za swoje. Podzieliło zwłaszcza przekonanie, że Spółka Jawna "A" nie ma interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji Prezydenta Miasta C.. Nie jest bowiem obecnie właścicielką pojazdu, ani też nie była nim w dniu złożenia przez Spółkę z o.o. "B" wniosku o dokonanie rejestracji pojazd. Nie była nim również w dniu wydania przez Prezydenta Miasta C. kwestionowanej decyzji, nigdy też na jej rzecz nie dokonano rejestracji przedmiotowego pojazdu. W konsekwencji nie posiada ona interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji Prezydenta Miasta C.. Powyższego nie zmienia fakt, iż Spólka Jawna "A" była właścicielką pojazdu między dniem złożenia wniosku o rejestrację przez inny podmiot, a dniem wydania decyzji o rejestracji na rzecz tego podmiotu, gdyż w tym czasie zdążyła sprzedać przedmiotowy pojazd, przez co utraciła status strony postępowania, w którym de facto nie uczestniczyła. Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wykazała swojego aktualnego interesu prawnego. Zatem w zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Odnosząc się zaś do stanowiska wyrażonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium wyjaśniło, że nie jest uprawnione do wznowienia postępowania z urzędu, gdyż w myśl art. 150 § 1 w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym do wznowienia podstępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji - w przedmiotowej sprawie jest to Prezydent Miasta C.. Pismem z dnia [...] r. reprezentowana przez radcę prawnego R. K. Spółka Jawna "A" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Kolegium domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił: 1) naruszenie art. 28 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez odmowę uznania skarżącej za stronę postępowania jako podmiot zainteresowany w sprawie co skutkowało odmową rozpoznania jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji; 2) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki umorzenia postępowania z uwagi na fakt, że było ono bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu pełnomocnik, powielając co do zasady zarzuty sformułowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, iż utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że ,,Każdy kolejny właściciel pojazdu posiada interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. do występowania w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu wydanej na rzecz poprzedniego właściciela jako strona postępowania". Powyższe znajduje swoje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 555/09. Analogicznie wyrok ten stosować należy do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Uznać zatem należy, zdaniem pełnomocnika, że skarżąca Spółka jest uprawniona do występowania z takim wnioskiem. Posiada ona interes prawny również z uwagi na fakt, że zagraniczny podmiot rejestrujący żąda od niej wyrejestrowania pojazdu. Odnosząc się do meritum sprawy pełnomocnik podniósł, iż nie można stwierdzić, iż czasowa rejestracja została przeprowadzona zgodnie z przepisami bowiem błędnie ustalono stan faktyczny. Zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą, organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Jednakże w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta C. czasowo zarejestrował przedmiotowy pojazd, mimo że Spółka z o.o. "B" nie była już jego prawnym właścicielem, gdyż sprzedała go skarżącej Spółce Jawnej "A". Rejestracja zaś pojazdu na rzecz podmiotu nie będącego jego właścicielem jest rażącym naruszeniem prawa i skutkuje nieważnością decyzji. Wskazać również należy, że decyzja o rejestracji pojazdu wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. W dniu wydania decyzji o rejestracji pojazdu samochód nie był już własnością Spółki z o.o. "B", zatem Prezydent Miasta C. nie był organem właściwym miejscowo do wydania decyzji o rejestracji. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się zaś do argumentów skargi, Kolegium zauważyło, że strona skarżąca błędnie powołała się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 555/09, ponieważ zapadł on na gruncie innych okoliczności faktycznych. Wskazany wyrok dotyczył sprawy wznowienia postępowania w przypadku rejestracji pojazdu na podstawie sfałszowanej umowy kupna-sprzedaży, a przyczyną uchylenia był brak udziału aktualnych właścicieli (nowych nabywców pojazdu) we wznowionym postępowaniu. Natomiast sprawa zakończona zaskarżoną decyzją Kolegium dotyczy nieważności, a podmiot żądający wszczęcia postępowania nie jest aktualnym właścicielem pojazdu. Kolegium nie stwierdziło także, by interes prawny Skarżącej uzasadniało skierowane do niej żądanie wyrejestrowania pojazdu przez zagraniczny podmiot rejestrujący. Skarżąca w toku postępowania ani w skardze nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swojego twierdzenia. Z akt sprawy wynika natomiast, że w Polsce przedmiotowy pojazd nigdy nie był zarejestrowany na rzecz skarżącej Spółki Jawnej "A" zatem niezrozumiałe jest kierowanie do niej żądania wyrejestrowania pojazdu, tym bardziej, że wg załączonej do wniosku o stwierdzenie nieważności faktury pojazd został przez Skarżącą sprzedany spółce "C" z siedzibą w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi wyeliminowanie jej z obrotu prawnego., pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowiące wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, kończy się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęciu postępowania, gdy warunki te nie są spełnione (art. 61a ust. 1 k.p.a.). Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje wówczas gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, albo gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte np. gdy żądanie wniosła strona nie mająca zdolności do czynności prawnych bądź też nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie. Odmowa ta zatem może i musi nastąpić w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji złożyła osoba, która nie ma w sprawie interesu prawnego, a jedynie ewentualnie interes faktyczny. W przypadku natomiast gdy postępowanie w przedmiocie nieważności zostanie wszczęte i dopiero w trakcie jego prowadzenia okaże się, że wniosek złożyła osoba niebędąca stroną - organ winien umorzyć postępowanie. Pogląd ten utrwalony jest zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – por. np. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05 stwierdzający, iż "W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie". Por. też np. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el 2014 – art. 158 k.p.a. Kontrowersja pomiędzy skarżącą Spółką Jawną "A" a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. sprowadza się do oceny czy Spółce przysługuje, czy też nie przysługuje przymiot strony, a więc podmiotu uprawnionego do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu. Zdaniem bowiem Kolegium skarżąca Spółka przymiotu takiego nie posiada, w przekonaniu natomiast skarżącej przymiot strony jej przysługuje albowiem, jak twierdzi w skardze jej pełnomocnik, jest ona następcą prawnym Spółki z o.o. "B", na rzecz której została wydana decyzja w przedmiocie rejestracji pojazdu. Wskazać w tym momencie należy, że stroną postępowania nieważnościowego są co do zasady te same podmioty, które były stronami postępowania pierwotnego, z uwzględnieniem ich ewentualnych następców prawnych i innych osób, które stosownie do art. 28 k.p.a. wykażą po swojej stronie istnienie interesu prawnego. Podkreślić zatem trzeba, że wniosek o zarejestrowanie pojazdu [...] złożyła w dniu [...] r. Spółka z o.o. "B", będąca w tej dacie właścicielką pojazdu. Tegoż samego dnia Prezydent Miasta C. wydał decyzję nr [...] o czasowej rejestracji ww. pojazdu. Następnego dnia po uzyskaniu decyzji w przedmiocie czasowej rejestracji, tj. w dniu [...] r., Spółka z o.o. "B" zbyła pojazd na rzecz Spółki Jawnej "A"., która to z kolei Spółka już tego samego dnia wyzbyła się własności pojazdu odsprzedając go firmie C. Decyzja w przedmiocie rejestracji stałej została zaś wydana przez Prezydenta Miasta C. na rzecz Spółki z o.o. "B" dopiero w dniu [...] r. W konsekwencji wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie stałej rejestracji pojazdu Spółka Jawna "A" nie była do tego legitymowana. W dacie wydania tejże decyzji nie była bowiem już właścicielem pojazdu, nie stała się nim też w okresie późniejszym np. w drodze następstwa prawnego, przedmiotowa decyzja wydana została zaś na rzecz innego podmiotu. Nie wykazała też żadnego interesu prawnego, który uzasadniłby uznanie posiadania przez nią przymiotu strony. Ewidentnie nie jest bowiem takim interesem fakt zgłoszenia pod adresem Spółki bliżej nieznanych żądań przez organ niemiecki, o czym wspomina w skardze pełnomocnik skarżącej Spółki. Pamiętać zaś należy, że stosownie do art. 28 k.p.a., skarżąca Spółka, aby móc być uznaną za stronę w przedmiotowym postępowaniu musiałaby wykazać, że ma interes prawny w uczestniczeniu w tym postępowaniu, a interes ten musi wynikać z przepisu prawa. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie, brak bowiem przepisu, z którego wynikałby interes prawny poprzednich właścicieli pojazdu do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na rzecz innego podmiotu, po wyzbyciu się przez nich prawa własności. Z oczywistych przyczyn, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej Spółki, w sprawie nieważności decyzji o stałej rejestracji pojazdu Spółka Jawna "A" nie może być uznana za następcę prawnego Spółki z o.o. "B". Wprawdzie bowiem następnego dnia po wydaniu decyzji o rejestracji czasowej pojazdu skarżąca Spółka Jawna "A" nabyła tenże pojazd od Spółki z o.o. "B". jednakowoż tego samego dnia pojazd odsprzedała kolejnemu nabywcy. Tym samym w dacie wydania decyzji w przedmiocie rejestracji stałej nie była ani właścicielką ani następcą prawnym właściciela pojazdu. Notabene podkreślenia w tym miejscu wymaga, że pełnomocnik skarżącej Spółki myli w skardze obydwie odnoszące się do rejestracji decyzje pisząc, iż błędna była czasowa rejestracja pojazdu albowiem Spółka z o.o. "B" nie była już wówczas właścicielem pojazdu. Przeczy tym samym zarówno własnym dotychczasowym oświadczeniom, jak i dokumentom, przedłożonym przez Spółkę w trakcie postępowania. Z dokumentów tych, w tym faktury, niezbicie wynika bowiem, że w dacie wydania decyzji o rejestracji czasowej "B" Spółka z o.o. była właścicielem pojazdu, a skarżąca Spółka Jawna "A" pojazd nabyła dopiero kolejnego dnia. Nadto sprawa administracyjna podlegająca obecnej kontroli w ogóle nie dotyczy rejestracji czasowej pojazdu lecz żądania stwierdzenia nieważności w przedmiocie rejestracji stałej. O takim przedmiocie postępowania świadczy niezbicie zarówno złożony przez pełnomocnika Spółki wniosek z dnia [...] r., kwestionujący w uzasadnieniu fakt wydania decyzji o stałej rejestracji, pomimo że Spółka z o.o. "B" nie była już właścicielem pojazdu i jak stwierdził radca prawny cyt. "nie mogła złożyć skutecznego wniosku o jego stałą rejestrację", część nagłówkowa i uzasadnienie decyzji SKO z dnia [...] r., treść wniesionego przez tegoż samego pełnomocnika wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednoznacznie wskazującego, iż w sprawie chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. (a więc decyzji w przedmiocie rejestracji stałej), a także część nagłówkowa i uzasadnienie decyzji Kolegium z dnia [...] r. W konsekwencji zdaniem Sądu Kolegium poprawnie uznało, że w świetle przedłożonych w postępowaniu dowodów Spółka Jawna "A" nie była podmiotem uprawnionym do skutecznego wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. o stałej rejestracji pojazdu albowiem zgodnie z zawartą w aktach administracyjnych dokumentacją nie była ona w dacie wydania decyzji właścicielem pojazdu, nie stała się nim w okresie późniejszym, nie była wnioskodawcą w sprawie rejestracji, nie wykazała też żadnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. W konsekwencji Kolegium prawidłowo w dniu [...] r. umorzyło wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta C. w przedmiocie rejestracji pojazdu, poprawnie też w dniu [...] r. utrzymało wydane przez siebie rozstrzygnięcie w mocy. Podkreślenia wymaga nadto, że kontroli Sądu podlegały w niniejszej sprawie jedynie rozstrzygnięcia umarzające postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji z powodu braku przymiotu strony po stronie wnioskodawcy, mające tym samym charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związanym przedmiotem zaskarżenia, nie mógł zatem badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem kwestionowanej przez skarżącą Spółkę decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu. Jednocześnie Sąd w tym miejscu zauważa, że umorzenie postępowania w przedmiocie nieważności decyzji w związku z ustaleniem, że wnosząca podanie nie ma interesu prawnego, nie stoi na przeszkodzie rozważeniu przez Kolegium we własnym zakresie czy w sprawie nie zachodzą okoliczności przemawiające za wszczęciem z urzędu postępowania nieważnościowego. Jak trafnie wskazało Kolegium, w gestii organu rejestrującego jest zaś rozważenie czy nie zachodzą okoliczności wymagające z urzędu wznowienia postepowania. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.