II SA/Gl 990/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. V. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącej przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie (w całości lub w części) od kosztów sądowych. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. W druku podała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a w skład jej majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. 113 m2 oraz oszczędności w wysokości "nie wyższej niż 200 zł". Skarżąca podała, że w 2017 r. nie osiągnęła żadnych dochodów zaś w latach 2015 – 2016 osiągnęła dochód w wysokości 2000 zł. Pismem z dnia 19 stycznia 2018 r. referendarz sądowy wezwał stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - wskazanie źródła, z którego czerpie Pani środki na bieżące utrzymanie się. W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2018 r. strona poinformowała że poza oszczędnościami utrzymuje się ze sprzedaży drobnych przedmiotów o wartości poniżej 5.000 zł, a jej miesięczne wydatki, uwzględniając wyżywienie, zakup lekarstw oraz pozostałe opłaty kształtują się na poziomie około 1300 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od wykazania przez stronę istnienia przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku. Co do zasady rozpoznając wniosek należy opierać się na informacjach zawartych w druku formularza, nie mniej jednak, o ile budzą one zastrzeżenia względem kompletności oraz wiarygodności – ustawodawca przewidział możliwość wezwania strony do nadesłania tzw. dokumentów źródłowych (art. 255 P.p.s.a). Ich weryfikacja, dokonywana z uwzględnieniem informacji zawartych w druku formularza pozwala ocenić na ile strona jest w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania. Trzeba w tym miejscu stanowczo podkreślić, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Uzyskanie dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego strony w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o jej sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504). W niniejszej sprawie istnieją daleko idące wątpliwości dotyczące rzeczywistej sytuacji materialnej strony, które uniemożliwiają przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim skarżąca nie nadesłała jakiegokolwiek dokumentu pozwalającego ustalić, chociażby orientacyjnie, wysokość kosztów utrzymania. Nie wiadomo więc jak duże wydatki ponosi w związku z utrzymaniem zajmowanego lokalu mieszkalnego, w tym z tytułu opłat czynszowych i mediów. Jest to zaś okoliczność istotna, gdyż lokal ów ma 113 m2, a więc chociażby koszty jego ogrzania stanowić będą niebagatelny wydatek. Te informacje mają z kolei kluczowe znaczenie w świetle okoliczności, braku dochodu (w 2017 r., jak zadeklarowała nie miała go wcale, w 2015 i 2016 r. łącznie uzyskała 2000 zł). Nasuwa się więc oczywiste pytanie skąd strona czerpie środki na utrzymanie siebie i lokalu. Nie są przekonujące jej deklaracje dotyczące źródeł utrzymania w postaci oszczędności, skoro w ciągu ostatnich trzech lat osiągała bardzo niskie dochody, wręcz kwalifikujące do korzystania z pomocy społecznej, czego wszak, jak wynika to z treści formularza strona nie czyniła. Również oświadczenie o "wyprzedawaniu" przedmiotów majątkowych i pokrywaniu z tego źródła bieżących wydatków brzmi niewiarygodnie, gdyż przy deklarowanych kosztach utrzymania i niemal barku dochodów w ciągu ostatnich trzech lat ilość tych przedmiotów musiałaby być olbrzymia a ich sprzedaż przybrać formę zorganizowaną, co oznaczałoby konieczność założenia i prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie, na co brak jest jakichkolwiek dowodów. Powołane wyżej okoliczności należy oceniać z uwzględnieniem faktu, iż strona, jest zatrudniona w spółce "A Sp. z o.o." na stanowisku członka zarządu. Zdziwienie budzi sytuacja, w której strona twierdzi, że jest osobą ubogą, nie stać jej na poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym i nie korzysta ze wsparcia dla osób ubogich, a jednocześnie wykonuje nieodpłatną pracę na rzecz podmiotu gospodarczego i z tego tytułu nie osiąga żadnych dochodów. Tego rodzaju działanie budzi daleko idące wątpliwości i nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.