II SAB/Gl 73/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-08-14
Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska, Agnieszka Kręcisz-Sarna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Śląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie świadczenia wychowawczego, uznając, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tego względu umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, a w pozostałym zakresie skargę oddalono, odrzucając żądanie zasądzenia sumy pieniężnej z uwagi na brak wykazania przez stronę skarżącą szkód wymagających rekompensaty oraz złożony charakter sprawy determinowany koniecznością wykonania zaleceń sądu i uzyskania dokumentacji z zagranicy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie świadczenia wychowawczego za okres od listopada 2017 r. do stycznia 2018 r. Wskazała, że mimo uchylenia przez WSA decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, organ nie wydał nowego rozstrzygnięcia przez wiele miesięcy, co spowodowało dla niej uszczerbek finansowy i stres. Organ w odpowiedzi na skargę argumentował, że postępowanie było złożone z uwagi na konieczność koordynacji z instytucjami zagranicznymi oraz realizację zaleceń sądu, a także wskazał na wcześniejsze decyzje i zawieszenia postępowania. Ostatecznie organ wydał nową decyzję odmawiającą przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego; 4) w pozostałym zakresie oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1) stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego; 4) w pozostałym zakresie oddala skargę.
Pismem z dnia 20 marca 2025 r. K. K. (dalej: "skarżąca") złożyła skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej: "Organ") w sprawie przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego za okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. Domagała się stwierdzenia, że z rażącym naruszeniem prawa doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania, zobowiązania Organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od prawomocności orzeczenia, zasądzenia rzecz sumy pieniężnej w wysokości 6.000 zł. i kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 13 września 2024 r. o sygn. akt II SA/Gl 832/24 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 maja 2024 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Organu z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...], odmawiającą przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego, na okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r., na dzieci: K.1 K.1 (ur. [...] r.) i S. K. (ur. [...] r.). Zaznaczyła, że pomimo upływu 6 miesięcy nie otrzymała decyzji, ani żadnego zawiadomienia. Z informacji uzyskanej przez nią w dniu 22 stycznia 2025 r. wynika, że do Organu wpłynęła decyzja [...] instytucji właściwej w sprawach świadczeń rodzinnych i rozstrzygnięcie zostanie wydane po zakończeniu procesu tłumaczenia. Jednak do chwili wniesienia skargi nie otrzymała rozstrzygnięcia, dotyczącego świadczeń za lata 2017-2018, chociaż w przywołanym wyroku z dnia 13 września 2024 r. Sąd uznał, że doszło do ekstremalnej przewlekłości postępowania. Podkreśliła, że żądanie zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 6.000 zł. jest uzasadnione uszczerbkiem, jaki poniosła w wyniku nie wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 60 rozporządzenia nr 987/2009. Tak więc, Organ powinien wydać niezwłocznie decyzję tymczasową w sprawie zasad pierwszeństwa, które mają być stosowane, oraz przekazać wniosek do instytucji drugiego państwa członkowskiego zgodnie z art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, a także ją o tym poinformować. Wtedy instytucja właściwa drugiego państwa członkowskiego ma 2 miesiące na zajęcie stanowiska w sprawie decyzji tymczasowej. Jeżeli instytucja, której przekazano wniosek nie zajmie stanowiska w terminie 2 miesięcy od daty jego otrzymania, zastosowanie ma tymczasowa decyzja wojewody i na jej podstawie wypłaca się świadczenia według ustawodawstwa polskiego. Zdaniem skarżącej, świadczenie wychowawcze z instytucji [...] zostało pomniejszone o świadczenie wychowawcze wypłacone w Polsce i przez przewlekłe prowadzenie postępowania upłynął 5 - letni termin do domagania się przez nią wypłaty pozostałego należnego świadczenia wychowawczego równego świadczeniu wypłaconemu w Polsce za ten okres. Organ mógł się domagać od instytucji [...] zwrotu wypłaconego świadczenia dla skarżącej na podstawie rozporządzenia nr 987/2009 i nr 883/2004, czego nie uczynił. Tym samym brak jego działania doprowadził do niekorzystnej dla niej sytuacji, wywołując stres spowodowany groźbą zwrotu świadczenia za ten okres pomimo tego, że świadczenie jej przysługiwało, w świetle przepisów unijnych, w wysokości świadczenia [...] i nie doszło w sprawie do kumulacji świadczeń. Biorąc pod uwagę, że przysługiwałoby jej świadczenie od instytucji [...] w kwocie 3000 zł. i odsetki za opóźnienie, które za 7 lat są bliskie tej kwoty, uzasadnione jest żądanie zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 6.000 zł.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2025 r. Organ złożył odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że skarżąca w dniu 14 września 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018 na syna i córkę. Z uwagi na zatrudnienie ojca dzieci, tj. L. K., na terenie [...], wniosek został przekazany do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego, następnie do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego (z uwagi na przekazanie od dnia 1 stycznia 2018 r. zadań z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wojewodom), celem ustalenia czy w przypadku rodziny skarżącej mają zastosowanie unijne przepisy. W rozpatrywanym okresie skarżąca zamieszkiwała wraz z dziećmi na terenie Polski, gdzie do dnia [...] 2017 r. wykonywała działalność zawodową, w okresie od dnia [...] 2017 r. do dnia [...] 2018 r. była nieaktywna zawodowo, natomiast od dnia [...] 2018 r. ponownie podjęła zatrudnienie. Z kolei, ojciec dzieci wykonywał działalność zawodową na terenie [...]. Organ wywiódł, że wobec powyższego w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. oraz od dnia 1 lutego 2018 r. państwem pierwszeństwa do realizacji wnioskowanych świadczeń była Polska, a w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. państwem pierwszeństwa do realizacji świadczeń były [...]. W konsekwencji wniosek złożony przez skarżącą w części dotyczącej okresu od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. został przekazany do instytucji właściwej w zakresie świadczeń na terenie [...], a postępowanie w tej sprawie, za okres od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r., zostało zawieszone postanowieniem z dnia 6 lipca 2018 r., nr [...] Ponadto, decyzją z dnia 6 lipca 2018 r., nr [...], rozstrzygnięto o uprawnieniach do świadczenia wychowawczego na córkę i syna skarżącej, w okresie od dnia 1 października 2017 roku do dnia 31 października 2017r. oraz od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 30 września 2018 r. W okresie późniejszym wpłynęła dokumentacja z właściwej instytucji zagranicznej, w której instytucja [...] potwierdziła pierwszeństwo po stronie ustawodawstwa [...] w niniejszej sprawie oraz wypłatę zagranicznych świadczeń rodzinnych w pełnej wysokości, tym samym ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r., nr [...], podjęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie świadczeniowym 2017/2018 na dzieci w części dotyczącej okresu od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., nr [...], odmówiono skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego (w postaci dodatku dyferencyjnego) na dzieci w powyżej wskazanym okresie. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 7 maja 2024 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Organu z dnia 31 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 13 września 2024 r. uchylił decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Organu z dnia 31 stycznia 2024 r., podkreślając konieczność dokonania wyczerpujących ustaleń w zakresie podlegania ustawodawstwu oraz wskazania z jakich świadczeń skarżąca może skorzystać lub korzysta w [...]. W związku z powyższym Organ ponownie wystąpił do właściwej instytucji zagranicznej w sprawach świadczeń rodzinnych na terenie [...] ([...]), celem uzyskania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych dotyczącej spornego okresu. W dniu 22 stycznia 2025r. za pośrednictwem Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego (EESSI) wraz z drukiem [...], [...] instytucja właściwa przekazała decyzję z dnia 21 maja 2019 r. dotyczącą przyznania świadczeń rodzinnych w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r., która została przekazana do biura tłumaczeń. Z kolei, w dniu 12 lutego 2025 r., do Organu wpłynęło ponaglenie skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania. W odpowiedzi Organ w poinformował skarżącą, że w sprawach o świadczenie wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę, nie stosuje się art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a."), a rozstrzygnięcie w jej sprawie zostanie wydane po zakończeniu procesu tłumaczenia dokumentów (pismo z dnia 17 lutego 2025 r.). W dniu 3 marca 2025 r. wpłynęło tłumaczenie decyzji przekazanej przez instytucję [...], w związku z czym pismem z dnia 25 marca 2025 r. poinformowano skarżącą o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni, zgodnie z art. 10 k.p.a. Organ podał, że w dniu 24 marca 2025 roku wypłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego za sporny okres, a następnie w dniu 7 kwietnia 2025 r. wpłynęła prośba skarżącej o udostępnienie akt za pośrednictwem poczty elektronicznej, do czego Organ ustosunkował się pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. Zdaniem organu w sprawie skarżącej działał w granicach obowiązującego prawa, a wszelkie czynności podejmowane były z zachowaniem należytej staranności. Podkreślił, że przebieg postępowania był determinowany koniecznością realizacji wytycznych wskazanych w przywołanym już wcześniej wyroku z dnia 13 września 2024 r., co wpłynęło na czas niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Nie zgodził się również ze stanowiskiem, że mógł domagać się zwrotu wypłaconego świadczenia dla skarżącej, skoro za sporny okres świadczenie to w Polsce nie było wypłacane. Oceniając charakter podjętych w sprawie działań Organ uznał, że z decyzji z dnia 21 maja 2019 r. przekazanej przez [...] wynika, iż prawo do świadczeń rodzinnych zostało przyznane skarżącej w wysokości ustawowej. Dodatkowo, ze zgromadzonej dokumentacji, tj. decyzji instytucji zagranicznej z dnia 9 lipca 2019 r. wynika, iż uprzednio ustalone prawo do [...] świadczeń rodzinnych zostało zmienione i przyznano skarżącej od miesiąca lipca 2019 r. świadczenie w wysokości różnicy pomiędzy kwotą [...] świadczeń a kwotą świadczenia wychowawczego przysługującego zgodnie z polskim ustawodawstwem.
Organ w załączeniu do pisma z dnia 9 maja 2025 r. przedłożył własną decyzję z dnia 7 maja 2025 r., nr [...], mocą której odmówił przyznania skarżącej w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. prawa do świadczenia wychowawczego (w postaci dodatku dyferencyjnego) na córkę i syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W myśl, art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.
Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a., z uwagi na to, że przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie formy - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym, określonym zgodnie z art. 35 k.p.a., ewentualnie przedłużonym przez organ, na zasadach określonych w art. 36 k.p.a. lub w innym, wynikającym z przepisów prawa materialnego, terminie. Zatem dochodzi do przewlekłego prowadzenia postępowania, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 oraz wyroki NSA: z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 2768/17 i z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 349/18; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 457/22).
Jak wynika z analizy akt administracyjnych dokonanej przez Sąd, wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018 wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej Działu Świadczeń Rodzinnych i dodatków Mieszkaniowych w R. w dniu 14 września 2017 r. Następnie doszło do zmiany w właściwości organów, Stąd też dopiero w dniu 23 marca 2018 r. Organ skierował do skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków wniosku. W dniu 3 lipca 2018 r. zawiadomił skarżącą o zakończeniu postępowaniu i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Wobec powyższego, w dniu 6 lipca 2018 r. wydał zarówno decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego, jak i postanowienie o zawieszeniu postępowania w zakresie dotyczącym przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. Kolejno, w dniu 21 grudnia 2018 r. skierował do instytucji [...] formularz [...], a w dniu 4 stycznia 2024 r. sporządził notatkę z formularza [...] z dnia 11 listopada 2023 r. Następnie w dniu 23 stycznia 2024 r. podjął zawieszone postępowanie, a w dniu 31 stycznia 2024 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego (dodatku dyferencyjnego). W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy powyższą decyzję, a wyrokiem wydanym w dniu 13 września 2024 r. tut. Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego (Kolegium), jak i Organu, który zwrot akt administracyjnych odnotował w dniu 13 grudnia 2024 r. i w dacie tej sporządził notatkę z druku [...], przekazanego do instytucji [...]. W dniu 22 stycznia 2025 r. Organ sporządził kolejną notatkę z otrzymanego powiadomienia od instytucji [...] oraz pismem z dnia 17 lutego 2025 r. odniósł się do ponaglenie skarżącej z dnia 10 lutego 2025 r. Również, już po złożeniu skargi, tj. w dniu 7 maja 2025 r., Organ wydał decyzję odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego (dodatku dyferencyjnego). Nie mniej jednak Organ był zobowiązany do wykonania zaleceń zawartych w przywołanym już wcześniej wyroku i czynił w tym zakresie konkretne działania przez okres 5 miesięcy, począwszy od zwrotu akt administracyjnych do dnia wydania decyzji z dnia 7 maja 2025 r.
Oceniając, czy powyższa przewlekłość prowadzonego postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., wskazać należy, że orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne (por. wyroki NSA: z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2171/17). Powyżej wskazane zestawienie dat dowodzi zaistnienia przewlekłości postępowania prowadzonego w sprawie skarżącej i to z rażącym naruszeniem prawa, o czym stanowi art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. (por. treść uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24). Dokonując takiej oceny Sąd miał na uwadze długość trwania całego postępowania w niniejszej sprawie, co niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej.
Z tych też przyczyn Sąd uwzględnił skargę i stwierdził, że Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wynikające z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązanie do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w powyższym przepisie czasownika "może" świadczy o uznaniowym charakterze przyznania sumy pieniężnej, a przesłanki jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną, nie zostały przez ustawodawcę wskazane. Ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości w prowadzeniu postępowania, oraz czy wskazują one na konieczność ich zrekompensowania.
W doktrynie podkreśla się, że środek w postaci przyznania sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (M. Jagielska, J. Jagielski, M. Grzywacz, R. Stankiewicz, Wymierzenie grzywny lub zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 636). Jego celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III SAB/Gd 17/21). Przyznanie wspomnianej sumy ma przede wszystkim na celu spełnienie funkcji odszkodowawczej, jak również uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. I OSK 1322/19). Przyznawana suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności (przewlekłości) organu. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym powinien być wykazany uszczerbek wywołany bezczynnością lub, tak jak w tym przypadku, przewlekłością postępowania.
Zdaniem Sądu, instytucja przewidziana w powołanym przepisie jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, tj. gdy oceniając całokształt działań organu - w konkretnej sprawie - dojść można do przekonania, że noszą one znamiona niczym nie uzasadnionego unikania podjęcia rozstrzygnięcia. Takiej jednak sytuacji w sprawie nie było, bowiem przyczyną wydłużenia prowadzenia sprawy była konieczność wnikliwego jej rozpatrzenia w oparciu o decyzje dostarczane z [...] instytucji, wymuszające konieczność ich tłumaczenia oraz zastosowania się do szczegółowych wskazań zawartych w uzasadnieniu wcześniej wydanego w sprawie skarżącej wyroku, do czego Organ był zobowiązany, na podstawie art. 153 p.p.s.a.
Należy też w tym zakresie wziąć pod uwagę wprowadzony stan zagrożenia epidemicznego oraz stan epidemii, kiedy przepisy o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie znajdowały zastosowania.
W świetle wyjaśnień Organu, Sąd uznał, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania nie wynikała z celowego działania, jawnego braku woli załatwienia sprawy, czy też lekceważenia przepisów prawa, ale z okoliczności o złożonym charakterze, dające się racjonalnie uzasadnić. Skarżąca nie wykazała, aby doznała jakichkolwiek szkód, które wymagałyby zrekompensowania, w szczególności we wnioskowanej wysokości. Sąd wziął zatem pod uwagę okoliczności podniesione w skardze oraz w odpowiedzi na skargę i dlatego oddalił roszczenie w części dotyczącej żądania przyznania od Organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej (pkt 4 sentencji wyroku).
Sąd z urzędu nie znalazł także powodów do wymierzenia grzywny (por. art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a oraz 161 § 1 pkt 3 oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło