II SO/Gl 11/23

Dnia 13 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , , po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2023 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. M. i A. M. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy J. grzywny za nieprzekazanie akt w sprawie dotyczącej skarg na bezczynność w przedmiocie odprowadzania ścieków p o s t a n a w i a: 1) wymierzyć Wójtowi Gminy J. grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 2) zasądzić od Wójta Gminy J. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 17 lipca 2023 roku T. M. i A. M. (dalej: "wnioskodawcy" lub "skarżący") złożyli wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy J. (dalej: "organ") grzywny z tytułu nieprzekazania do tut. Sądu skargi skarżących na bezczynność organu I instancji tj. Wójta Gminy J. z 23 marca 2023 roku. W odpowiedzi na wniosek z 26 września 2023 roku organ wniósł o odrzucenie wniosku o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący 27 marca 2023 roku wnieśli skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga następnie została przekazana pismem z 31 marca 2023 roku, którą organ otrzymał 5 kwietnia 2023 roku. Pismem z 28 kwietnia 2023 roku organ zwrócił się do skarżących, że "sprawy rozliczeń za ścieki pomiędzy Z. w J. Sp. z o.o. a Państwem podlegają załatwieniu w trybie postępowania cywilnego (...)". Ponadto podał, że nie przekazał skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi, aby nie generować kosztów dla skarżących w związku z zainicjowaniem przez nich postepowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 3 zdanie pierwsze w zw. z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej jako: p.p.s.a.), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie to może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. przewiduje grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2023 roku w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 roku, przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2022 roku wyniosło 6346,15 zł (M.P. z 2023 r., poz. 171). Jak stanowi art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w ww. przepisie (za: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale z 3 listopada 2009 roku, (sygn. akt II GPS 3/09) NSA wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381). Z akt sądowych niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt II SAB/Gl 160/23 wynika, że wnioskodawcy złożyli skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która to skarga następnie została przekazana organowi. Zatem organ zobowiązany był przekazać do Sądu wraz z aktami sprawy najpóźniej do 5 maja 2023 roku, tj. z upływem 30 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że termin ten nie został zachowany. Dopiero 28 września 2023 roku (data prezentaty), a więc po złożeniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny, przedmiotowa skarga została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z odpowiedzią na skargę i aktami postępowania. Nieprzekazanie skargi ogranicza w istocie stronie skarżącej możliwość realizacji jej konstytucyjnego prawa do sądu. Ponadto okoliczność, że organ przekazał do Sądu skargę wraz z odpowiedzą i aktami sprawy, nie skutkuje ani bezprzedmiotowością postępowania, ani bezzasadnością rozpoznawanego wniosku. Powołana regulacja ma charakter dyscyplinujący, represyjny oraz prewencyjny, co jednoznacznie wynika z orzecznictwa (np. postanowienia NSA z 21 maja 2015 r. I OZ 426/15 i z 7 marca 2017 r. I OZK 228/06, WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r. IV SA/Po 7/14). Odnosząc się natomiast do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na wniosek, wskazać należy, iż o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem którego powyższy środek prawny został wniesiony. Nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż np. sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych, nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania, wraz z odpowiedzią na skargę, do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ ma możliwość przedstawienia swojego stanowiska, popierającego odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. To nie organ, lecz sąd dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt II GZ 105/10, https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/). Niedopuszczalne jest zatem dokonywanie przez organ, w zastępstwie uprawnionego do kontroli działalności administracji publicznej sądu administracyjnego, formalnej lub merytorycznej oceny skargi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, należało uznać, że grzywna w kwocie 200 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku przekazania skargi i jednocześnie spełni cele, dla których została ustanowiona. Chociaż głównym celem grzywny jest doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, to ma ona być również sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma także pełnić funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. O kosztach w punkcie drugim postanowienia orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania