II SO/Gl 15/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze wniosku A. S. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 sierpnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/779/2025/11215 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych p o s t a n a w i a wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 18 sierpnia 2025 r. o numerze wskazanym w sentencji niniejszego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 18 kwietnia 2025 r., ustalającą, że świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 6 574 zł wypłacone za okres od 1 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym oraz zobowiązującą skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. W piśmie z dnia 20 września 2025 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek oświadczyła, że samotnie wychowuje 16- letniego syna, u którego zdiagnozowano [...]. Podniosła, że wszelkie opłaty związane z jego leczeniem oraz utrzymaniem ponosi sama oraz, że ze względu na chorobę syna, który wymaga stałej opieki nie ma możliwości podjęcia pracy zawodowej. Dodała, że konieczność zwrotu tak dużej kwoty pieniędzy spowoduje, że będzie zmuszona przerwać leczenie syna. Do wniosku skarżąca dołączyła dokumentację medyczną syna, opinię o potrzebie jego indywidualnego kształcenia, recepty oraz paragony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek Skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże, w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na jego wniosek wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody zachodzi kiedy wykaże się, że grożąca szkoda nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki wykonania decyzji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, musi uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności aktów ostatecznych. Samo żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub powołanie się przez wnioskodawcę na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia uczynienia zadość temu żądaniu. We wniosku o wstrzymanie wykonania aktu należy wywieść okoliczności, które prowadzą do niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mogą to być zarówno okoliczności faktyczne, jak i zdarzenia prawne. W orzecznictwie zauważa się, że przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym, rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej już się ujawniały. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia (por. uchwała NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). Dodać trzeba, że regulacja art. 61 § 3 p.p.s.a nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2007 r., II OZ 1155/07). Skarżąca wskazała, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., zostały zrealizowane przez okoliczności świadczące o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji znacząco nadwyręży budżet gospodarstwa domowego skarżącej i wpłynie negatywnie na jej sytuację bytową, biorąc pod uwagę konieczność specjalistycznego leczenia jej syna. Należy zatem zauważyć, że przedmiot skargi i złożonego w sprawie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej stanowi decyzja zobowiązująca skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 6 574 zł. Skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego takiego aktu możliwe jest bowiem domaganie się zwrotu uiszczonego świadczenia. Jednocześnie każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 27 października 2016 r., II GZ 1099/16). Wstrzymanie wykonania aktu zobowiązującego do wykonania obowiązku w postaci zapłaty określonej kwoty lub obowiązku, z którym wiążą się wydatki, może być uzasadnione tylko takim uszczupleniem majątku zobowiązanego, które spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skutki wykonania przez skarżącego nałożonego na niego obowiązku należy więc rozpatrywać oceniając z jednej strony wysokość przedmiotowej kwoty (wydatków), a z drugiej strony możliwości finansowe zobowiązanego do jej poniesienia. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem uprawdopodobnienie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonego aktu nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (por. postanowienie NSA z 20 maja 2014 r., II GSK 1020/14). Powołane przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji życiowej i finansowej, w sposób dostateczny uprawdopodabniają wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wniosku oraz zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy obrazujący sytuację materialną skarżącej mogą być przyjęte za podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, Sąd uznał za zasadne udzielić ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w postanowieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.