III SA/Gl 1027/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przesłanie odpisu wyroku postanawia odmówić sporządzenia uzasadnienia wyroku. Na rozprawię wyznaczoną na dzień 6 listopada 2008 r. za stronę skarżącą G. K. nie stawił się pełnomocnik adw. J. G., który został prawidłowo zawiadomiony o jej terminie. Postanowieniem wydanym na tej rozprawie Sąd odroczył termin ogłoszenia wyroku na dzień 17 listopada 2008 r. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik strony skarżącej zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia "wyroku zapadłego w niniejszej sprawie w dniu 6 listopada 2008 r. i nadesłanie go wraz z odpisem wyroku na adres [...]". Przesyłka zawierająca to pismo została nadana w urzędzie pocztowym dnia [...] r. i otwarta w Sądzie dnia [...] r. (odcisk prezentaty Biura Podawczego Sądu). Wyrokiem z dnia 17 listopada 2008 r. Sąd oddalił skargę. Na ogłoszenie tego orzeczenia strony nie stawiły się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) (podkreślenia Sądu) uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2. Natomiast zgodnie z § 2 zd. 1 tego przepisu w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Tryb przewidziany w powołanym przepisie uzależniony jest w pierwszej kolejności od sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Sąd sporządza uzasadnienie z urzędu w każdym przypadku, gdy skargę uwzględnia (§ 1). Powyższej zasady nie stosuje się jednak, gdy zapada rozstrzygnięcie dla strony niekorzystne, tj. gdy skarga podlega oddaleniu (§ 2). Ponadto wskazać należy, że doręczenie przez Sąd odpisu sentencji wyroku następuje, stosownie do art. 139 § 4 P.p.s.a. w przypadku wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym (jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu) i art. 140 § 2 P.p.s.a. w przypadku, gdy wyrok został wydany (ogłoszony) na posiedzeniu jawnym, na którym strona działająca bez adwokata lub radcy prawnego była nieobecna z powodu pozbawienia wolności. Z powołanego przepisu art. 141 § 2 P.p.s.a. wynika, że istnieją granice czasowe kiedy wniosek o sporządzenie uzasadnienia zostanie uwzględniony. Początkowym momentem jest ogłoszenie lub doręczenie wyroku, a końcowym upływ siódmego dnia licząc od dnia ogłoszenia lub doręczenia wyroku. Sformułowanie "od dnia ogłoszenia wyroku" nie sposób rozumieć inaczej, jak jako wyraźne określenie daty rozpoczęcia biegu ustanowionego w nim terminu ustawowego, oznaczonego w dniach. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu podkreśla się, że: po pierwsze sformułowanie takie nie może prowadzić do wniosku, że chodzi tylko o to, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę można zgłosić nie później niż w terminie siedmiodniowym od jego ogłoszenia, gdyż taka wykładnia pozostawałaby w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu, a po drugie, że zgłoszenie takie dokonane w ogóle przed wydaniem wyroku w istocie rzeczy jest bezprzedmiotowe, gdyż nie można żądać uzasadnienia orzeczenia nieistniejącego, co w konsekwencji oznacza bezskuteczność takiej czynności procesowej, która następuje ipso iure (zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2008 r., I GZ 192/08 i z dnia 9 września 2004 r., OZ 404/04 opublikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.; B. Gruszczyński, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Wolters Kluwer., str. 309 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2., LexisNexis, str. 517). Porównując treść regulacji art. 141 § 2 zd. 1 P.p.s.a. z art. 328 § 1 i art. 387 § 3 k.p.c. podkreśla się, że pogląd taki ma również oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego a także w doktrynie prawa (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1989, sygn. akt III CZP 67/89 z glosą B. Bladowskiego opubl. OSP 1999/9/326, a także z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt I PKN 406/00, opubl. OSN 2002/8/190, z dnia 14 września 2004 r., sygn. akt III CZ 74/04, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 1997 r., sygn. akt I PKN 1/97, opubl. OSNP 1997/18/342 z powołanym w nim orzecznictwem Sądu Najwyższego i literaturą przedmiotu). Sąd nie podziela odmiennego poglądu wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2005 r. (sygn. akt I OZ 927/05 niepubl.) jako pozostającego w oczywistej sprzeczności z dotychczasowym rozumieniem terminu z art. 141 § 2 zd. 1 P.p.s.a. Z powołanego powyżej orzecznictwa Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika bowiem, że konsekwencją uchybienia terminu do żądania sporządzenia uzasadnienia wyroku także co do jego momentu początkowego jest bezskuteczność tej czynności procesowej strony. Oznacza to, że art. 85 P.p.s.a. nie stanowi przeszkody do prezentowanego rozumienia terminu z art. 141 § 2 zd. 1 P.p.s.a. Ponieważ bezskuteczność tego rodzaju czynności procesowej następuje ipso iure, dlatego czynność ta nie może być konwalidowana w trybie art. 49 §1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie wyrok oddalający skargę został wydany i ogłoszony dnia 17 listopada 2008 r. po rozpoznaniu na rozprawie dnia 6 listopada 2008 r. Pełnomocnik strony skarżącej o terminie rozprawy był skutecznie zawiadomiony. Mimo braku obowiązku wynikającego z art. 6 P.p.s.a. Sąd w doręczonym mu zawiadomieniu o rozprawie zawarł między innymi pouczenie że "uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku (...)". Natomiast pełnomocnik wniosek z dnia [...] r. o uzasadnienie wyroku złożył przed dniem wydania i ogłoszenia wyroku, bo dnia [...] r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc przed rozpoczęciem biegu ustawowego terminu do jego złożenia. Zauważyć trzeba, iż stosownie do treści art. 83 § 3 P.p.s.a. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Tym samym za moment złożenia przedmiotowego wniosku należy uznać dzień wniesienia go do Sądu, czyli dzień [...] r., w którym nadano pismo w urzędzie pocztowym. Data otwarcia przesyłki i potwierdzenia tego pieczątką Biura Podawczego Sądu nie ma wpływu na ocenę terminowości złożonego wniosku, gdy pismo zostało przesłane pocztą a nie złożone osobiście w Biurze Podawczym Sądu. W związku z tym rozpatrując wniosek pełnomocnika strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który jeszcze nie istniał na dzień jego złożenia, należało uznaćwniosek za przedwczesny i odmówić sporządzenia uzasadnienia wyroku na podstawie art. 141 § 2 i 3 P.p.s.a.