III SA/Gl 1041/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , umarzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nr [...] , odmawiające zawieszenia postępowania prowadzonego pod numerem [...] wobec ""A" " Spółka z o.o., w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. W podstawie prawnej powołał art. 233 § 1 pkt 3, art. 208 § 1 pkt 1, art. 219 w związku z art. 235 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 3 lipca 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej O.p.) w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., nr 201, poz. 1540 ze zm.) W uzasadnieniu wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z 9 grudnia 2014 r. nr [...] , wszczął z urzędu wobec Spółki z o.o. ""A" " postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie HOT SPOT PLATIN o nr [...] poza kasynem gry, w związku z wynikami kontroli przeprowadzonej 15 października 2014 r. w lokalu [...] znajdującym się w P. przy ul. [...] Pismem z dnia [...] r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w B. z wnioskiem o zawieszenie ww. postępowania do czasu zakończenia przez Trybunał Konstytucyjny postępowania w sprawie pytania prawnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 stycznia 2014 r. (sygn. akt II GSK 686/13), dotyczącego zgodności art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Postanowieniem z [...] r. nr [...] , Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił zawieszenia postępowania prowadzonego pod numerem [...] wobec ""A" " Spółka z o.o., w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie HOT SPOT PLATIN nr [...] poza kasynem gry, do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie pytania prawnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez bezzasadną odmowę zawieszenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, do czasu zakończenia postępowania zawisłego przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazała, iż biorąc pod uwagę analogiczność obu tych spraw oraz doniosłość rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego dla prawidłowego rozpoznania również przedmiotowego postępowania uznać należy, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. jako wystąpienie zagadnienia wstępnego, od rozstrzygnięcia którego uzależnione jest rozpoznanie niniejszej sprawy i wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. To zaś stanowi obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania z urzędu, nakładającą na organ bezwzględny obowiązek zawieszenia postępowania niezależnie od jego stadium i innych okoliczności. Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżonym postanowieniem umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia wyjaśnił, że na mocy art. 8 ustawy o grach hazardowych do postępowań w sprawach określonych w ww. ustawie stosuje się przepisy O.p., chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 239 O.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dot. zażaleń, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Natomiast z treści art. 235 O.p. wynika, że w sprawach nieuregulowanych w przepisach dotyczących postępowania odwoławczego odpowiednie zastosowanie mają przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Z kolei art. 219 O.p. stanowi, że do postanowień stosuje się m.in. art. 208 ww. ustawy. Odnosząc się do żądania strony organ wyjaśnił, iż postępowanie, o którego zawieszenie złożony był wniosek, zostało już zakończone. Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z [...] r. nr [...] , wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automacie HOT SPOT PLATIN o nr [...] poza kasynem gry. W tej sytuacji zdaniem organu, z mocy art. 208 § 1 O.p. rozpatrywanie zażalenia dotyczącego kwestii wpadkowej, czyli zawieszenia postępowania w sprawie, która została już zakończona decyzją w postępowaniu administracyjnym, stało się bezprzedmiotowe. Dlatego też mając na względzie przepis art. 233 § 1 pkt 3 O.p., który pozwala na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym poprzez wydanie decyzji o umorzeniu tego postępowania, stosując odpowiednio przepis art. 239 O.p organ postanowił umorzyć postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. znak [...] z dnia 30 grudnia 2014 r., odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry. Następnie organ wyjaśnił, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, iż z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczynę tak pojmowanej bezprzedmiotowości mogą stanowić zarówno zdarzenia faktyczne jak i zdarzenia prawne. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości to takie, które są związane z podmiotem stosunku prawnego w ten sposób, że w razie jego braku, nie mogą w jego miejsce wstąpić następcy prawni, natomiast przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania. Organ przywołał wyroki sądów administracyjnych w analogicznych sprawach i stwierdził, że organ odwoławczy w przypadku wniesienia odwołania czy zażalenia rozpoznaje sprawę w całości od początku, przy czym obowiązany jest uwzględnić stan faktyczny zaistniały również w trakcie postępowania odwoławczego, zatem wydanie decyzji merytorycznej spowodowało, że kontynuacja postępowania zażaleniowego wszczętego na skutek złożenia przez skarżącą zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej była w tym momencie bezprzedmiotowa. W skardze do sądu administracyjnego strona działając przez pełnomocnika, zaskarżyła w całości postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. i wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie art. 208 O.p. poprzez przyjęcie, że postępowanie odwoławcze dotyczące zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia Spółce kary pieniężnej stało się bezprzedmiotowe w związku z wydaniem przez organ pierwszoinstancyjny decyzji wymierzającej Spółce karę pieniężną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie została jeszcze wydana prawomocna decyzja organu drugiej instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że o bezprzedmiotowości postępowania można mówić tylko w przypadku, gdy przestanie istnieć przedmiot postępowania, a zatem gdy brak będzie jakichkolwiek podstaw do merytorycznego jej rozpoznania. W niniejszej sprawie sytuacja taka, nie występuje, gdyż sam fakt wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. decyzji wymierzającej Spółce karę pieniężną nie powoduje, że postępowanie w przedmiocie zawieszenia tego postępowania stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie to bowiem nadal pozostaje w dyspozycji organów, a w związku z tym pozostają one podmiotami w całości uprawnionymi do dysponowania przedmiotem tego postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wskazał, że istotnym dla sprawy jest również fakt, że Trybunał Konstytucyjny na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. rozpoznał ww. pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego i w wyroku o sygn. akt P 4/14 orzekł, iż art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne z: art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Tym samym od dnia 11 marca 2015 r. brak jest podnoszonej przez stronę przesłanki zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. W pierwszym rzędzie wskazać przyjdzie, że Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub ostatecznym postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływana jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wskazało na konieczność jego uchylenia. Przypomnieć też trzeba, że zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Nadto stosownie do art. 216 § 1 i § 2 O.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Zaś w myśl art. 219 O.p. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy m.in. art. 208 O.p. Z kolei bezprzedmiotowość postępowania występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podzielił stanowiska wyrażonego przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, że w sytuacji kiedy postępowanie administracyjne dotyczące wymierzenia kary pieniężnej zostało zakończone poprzez wydanie decyzji w pierwszej instancji, to kontynuacja postępowania zażaleniowego (wpadkowego), wszczętego na skutek złożenia przez skarżącą zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, była w tym momencie bezprzedmiotowa. Zatem w rozpoznawanej sprawie zabrakło przedmiotu postępowania zażaleniowego (wpadkowego) w tym sensie, że w postępowaniu głównym nastąpiło wydanie decyzji merytorycznej. W tym miejscu wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach wyroków z 7 lipca 2014 r. o sygn. akt II GSK 619/13 oraz II GSK 620/13, (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że dopóki postępowanie główne nie zostanie zakończone decyzją ostateczną, organ odwoławczy winien merytorycznie rozpoznać wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie. Sąd w składzie orzekającym podziela to stanowisko. Stwierdzić należy, iż w dacie wydania przez Dyrektora Izby Celnej postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego (wpadkowego), tj. w dniu 20 marca 2015 r., wbrew temu co twierdzi organ, nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, ponieważ była w toku konkretna sprawa administracyjna dotycząca wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automatach (Hot Spot Platin) poza kasynem gry. Postępowanie główne bowiem w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej nie zostało zakończone, gdyż decyzja wydana w I instancji przez Naczelnika Urzędu Celnego nie była ostateczna, ponieważ skarżący złożył od niej odwołanie. Przy czym strony wnosząc skargę i odpowiedź na skargę nie podały, czy odwołanie to zostało rozpoznane decyzją ostateczną. Okoliczność ta nie wynika również z akt administracyjnych przesłanych do Sądu. Zatem należy przyjąć, iż w dacie orzekania sprawa administracyjna o wymierzenie kary pieniężnej była w toku i organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć merytorycznie zażalenie na postanowienie organu I instancji odmawiające zawieszenia postępowania co do istoty, nie zaś umarzać postępowanie zażaleniowe. Tym niemiej jednak zauważyć przyjdzie, że w dniu 11 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego i w wyroku o sygn. akt P 4/14 orzekł, iż art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne z: art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Tym samym słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia tj. 20 marca 2015 r. brak było podnoszonej przez stronę przesłanki zawieszenia postępowania. Zauważyć też przyjdzie, że we wniosku z 15 grudnia 2014 r. strona, w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w B. o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia przez Trybunał Konstytucyjny postępowania w sprawie pytania prawnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 stycznia 2014 r. (sygn. akt II GSK 686/13), dotyczącego zgodności art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Skoro zaś postępowanie zostało zakończone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 2015 r. sygn. akt P 4/14, to odpadła przesłanka zawieszenia wskazana w złożonym wniosku. To spowodowało bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego, czego skutkiem winno być umorzenie tego postępowania na mocy art. 208 O.p. Zatem z innych przyczyn niż wskazał to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, rozstrzygnięcie jakie zapadło w rozpoznawanej sprawie było prawidłowe i nie doszło do naruszenia przepisów art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 208 § 1 O.p. Doszło jednakże do naruszenia art. 217 § 2 O.p. wskutek nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postępowania jednakże stwierdzić przyjdzie, że naruszenie tych przepisów nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.