III SA/Gl 1048/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P.J. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po rozpoznaniu wniosku P. J., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją ostateczną Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. nr [...], ustalającą P. J. opłatę podwyższoną za wydobycie w 2016 r. bez wymaganej prawem koncesji kopaliny – piasku z terenu działek ewidencyjnych położonych w miejscowości S., gmina O., powiat l., województwo m. w wysokości [...] zł. Postanowienie wydano na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5, art. 148 i art. 150 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a."). W uzasadnieniu organ przedstawił stan sprawy. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Idz. [...], Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. ustalił P. J. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wydobycie w 2016 r. bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku z terenu działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w miejscowości S., gmina O., powiat l., województwo m.. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Prezesa WUG , który decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Idz. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. Na decyzję z dnia [...] r. strona złożyła skargę do WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn.. akt III SA/Gl 895/18 oddalił skargę . Pismem z 7 lipca 2019 r, nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 9 lipca 2019 r. pełnomocnik strony, adwokat A. S. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie. We wniosku wskazał, że osobą faktycznie dokonującą eksploatacji kopaliny był nie jego mocodawca, a J. W.. P. J. wziął na siebie odpowiedzialność za owo wydobycie w zamian za obietnicę nawiezienia przez J. W. ziemi przewyższającej klasę jego gruntów rolnych i pokrycia kwoty niezbędnej do uiszczenia naliczonej opłaty podwyższonej. Zarówno J. W., jak i jego ojciec, S. przyznali się do nielegalnego wydobycia kopaliny w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie przeciwko P. J. o wykroczenie z art. 21 ustawy- Prawo geologiczne i górnicze na rozprawie w dniu 9 października 2018 r (sygn. akt [...]). Dlatego też to J. W. jako faktyczny wydobywca kopaliny powinien być stroną w postępowaniu administracyjnym. Pismem z 14 sierpnia 2019 r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wezwał pełnomocnika wnioskodawcy do wskazania podstawy wznowienia postępowania oraz daty, w której wnioskodawca dowiedział się o podstawie. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśnił, że podstawą wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., tj. fałszywość dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Natomiast o podstawie wznowienia wnioskodawca dowiedział się w dniu 4 lipca 2019 r., kiedy to zapoznał się z protokołem rozprawy z 9 października 2018 r. W tym stanie rzeczy wydano opisane na wstępie postanowienie z [...] r. Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania organ administracji publicznej wskazał, że strona nie przedłożyła żadnego prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fakt popełnienia czynu zabronionego polegającego na sfałszowaniu dowodu w sprawie. Z kolei okoliczność faktycznego wydobycia kopaliny na gruncie wnioskodawcy przez S., P. i J. W. była znana wnioskodawcy i jego pełnomocnikowi już na etapie postępowania zakończonego wymierzeniem wnioskodawcy opłaty podwyższonej. Dalej organ administracji publicznej podniósł, że nawet przy założeniu, iż faktyczne wydobycie kopaliny przez inne osoby niż wnioskodawca stanowi nową okoliczność to wnioskodawca i jego pełnomocnik wiedzę na ten temat mieli wcześniej, obaj byli obecni na rozprawach (w dniu 9 października 2018 r. i 5 grudnia 2018 r.), na których zostały złożone zeznania. Ponadto organ zwrócił uwagę, że nowe dowody winny istnieć w momencie wydania decyzji, a protokoły rozpraw z 9 października 2018 r. i 5 grudnia 2018 r. powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi pełnomocnika złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie: - art. 145 § 1 pkt. 5 kpa poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie dyspozycji powołanego przepisu oraz niesłuszne uznanie, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały wskazane w nim przesłanki wznowieniowe, podczas gdy do wniosku o wznowienie postępowania z dnia 7 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego załączył protokoły rozpraw, które odbyły się przed Sądem Rejonowym w S. w dniach 9 października 2018 roku oraz 5 grudnia 2018 roku, sygn. akt [...], z treści których wynika jednoznacznie, iż osobą faktycznie dokonującą eksploatacji kopalin był J. W., który przyznał się do tego w toku wskazanych rozpraw, a jednoznacznie bezpodstawne uznanie, że są to okoliczności znane organowi, które były podnoszone w toku postępowania, w sytuacji gdy organ pomimo faktycznego zaistnienia wskazanych okoliczności nie dał im wiary, a ich dowiedzenie stało się możliwe dopiero po uzyskaniu protokołów zeznań złożonych przed Sądem Rejonowym w S. przez J. W. i okoliczność ta winna zostać uznana za wyczerpującą dyspozycję wskazanego przepisu; - art. 148 § 1 kpa poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na uznaniu, iż nieprawdziwe są okoliczności dowiedzenia się przez skarżącego o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania, w tym bezzasadne przyjęcie, że terminy rozpraw, których protokoły załączono do wniosku o wznowienie postępowania są de facto równoznaczne z terminem zapoznania się z ich treścią przez P. J. i poleceniem reprezentującemu go pełnomocnikowi sporządzenie przedmiotowego wniosku W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Rozpoznając sprawę należy przede wszystkim zauważyć, że wznowienie postępowania regulowane przez art. 145 - 152 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji/postanowień wydanych w postępowaniu zwykłym, a także zgodnie z odesłaniem zawartym wart. 126 k.p.a., postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz postanowień określonych w art. 134 k.p.a. Wznowienie postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją lub postanowieniem, o charakterze ostatecznym, jeżeli postępowanie, w którym zapadło dane rozstrzygnięcie, było dotknięte, kwalifikowaną wadą - wyliczoną wyczerpująco wart. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wstępnego, w którym bada, czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez osobę legitymującą się interesem prawnym, czy jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych wart. 145 § 1 k.p.a., oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych wart. 148 k.p.a. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 2598110, jeżeli strona, występując z żądaniem wznowienia postępowania, nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do konkluzji, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty czy też zarzuty mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanki wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana (przeszkoda formalna). Zatem, jeżeli we wstępnej fazie postępowania, weryfikującej dopuszczalność wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ stwierdzi, że w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, iż brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, powinien wydać postanowienie w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07). W ocenie Sądu z taką sytuacją mamy do czynienie w rozpoznawanej sprawie, co potwierdza dodatkowo treść skargi. Skarżący w swoim wniosku z dnia 25 listopada 2015 r., wskazał jako podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. znak [...], Idz przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. tj. zdaniem wnioskodawcy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak słusznie zauważył organ, wznowienie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., na które powoływał się skarżący, jest dopuszczalne w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu, w wyniku, którego wydano decyzje, są stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Natomiast organ właściwy do wznowienia postępowania nie może samodzielnie stwierdzić fałszywości dowodu (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt I OSK 511/18 LEX nr 2757239). Przy czym art 145 § 2 i 3 k.p.a, przewiduje dwa wyjątki od tej zasady, otóż z przyczyny określonych w § 1 pkt 1 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, a także można wznowić postępowanie z ww. przyczyn także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. W niniejszym przypadku skarżący nie przedstawił organowi prawomocnego orzeczenia wskazującego na sfałszowanie dowodu w sprawie. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały także podstawy do zastosowania art. 145 § 2 i 3 k.p.a., gdyż podane przez wnioskodawcę okoliczności nie dowodzą o oczywistości sfałszowania dowodu. Tym samym wobec braku wskazania fałszerstwa dowodu przez skarżącego organ nie miał obowiązku prowadzenia postępowania w tym zakresie. Zasadnie również organ administracji publicznej przyjął brak przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten dopuszcza wznowienie postępowania w sytuacji gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy zwrócić uwagę, że okoliczność faktycznego wydobycia kopaliny na gruncie skarżącego przez J. W. i innych członków rodziny tegoż była podnoszona przez pełnomocnika skarżącego w postępowaniu zwyczajnym i badana przez organy administracji publicznej. Nie może być więc uznana za nową w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W sytuacji, gdy organ uznał podnoszoną przez stronę kwestię za niewykazaną takie stanowisko jest wiążące i może zostać podważone jedynie w razie ujawnienia nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych organowi. Takim dowodem nie mogą być jednak protokoły rozpraw w postępowaniu wykroczeniowym, gdyż - jak trafnie podniósł organ administracji publicznej – nie istniały one w momencie wydania decyzji, albowiem zostały sporządzone 9 października i 5 grudnia 2018 r. a postępowanie administracyjne zakończyła decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego wydana w dniu [...] r. Tym samym zasadnie organ przyjął, że strona nie wskazała ustawowych podstaw wznowienia. Dlatego też, zaistniała przedmiotowa przeszkoda do zainicjowania żądanego przez wnioskodawcę postępowania administracyjnego. Tym samym badanie przez organ zachowania przez wnioskodawcę terminu było w tej sytuacji zbędne, tym niemniej również w tym zakresie należy zgodzić się z oceną organu administracji publicznej. Skoro pełnomocnik skarżącego był obecny na obu rozprawach, na których zostały złożone zeznania to o hipotetycznej podstawie wznowienia wiedział na długo przed złożeniem wniosku o wznowienie. Za zasadny uznać należy pogląd organu, że wiedza pełnomocnika strony jest tożsama z wiedzą samej strony. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (jt. Dz. U. z 2019 r., poz. 235) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6