III SA/Gl 1129/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. Żądanie to powtórzył na druku urzędowego formularza, gdzie wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Poza mieszkaniem o pow. [...] m2 innych składników majątku nie posiadają. Jego miesięczne dochody z tytułu umowy o pracę wynoszą ok. [...] zł brutto, tj. ok. [...] zł netto. Natomiast ponoszone wydatki obejmują: rozłożone na raty należności sądowe (1.200,00 zł), czynsz (408,22 zł), energia elektryczna (232,00 zł co dwa miesiące), gaz (196,40 zł za dwa miesiące), RTV (61,90 zł), UPC (64,99 zł), telefon stacjonarny i komórkowe (62,08 zł, 191,04 zł i 86,97 zł), PZU (55,20 zł), wyżywienie, ubranie, środki czystości oraz leki (ok. 2.500,00 zł), spłata zobowiązań na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (250,00 zł) oraz na rzecz FGŚP (800,00 zł). Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z [...] r. wezwano skarżącego do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; - nadesłanie odpisu lub kserokopii złożonego przez skarżącego i jego żonę za 2014 r. zeznania podatkowego, natomiast w przypadku nierozliczania się wspólnie z małżonką również zaświadczenia wystawionego przez urząd skarbowy potwierdzającego, iż żona nie była zobligowana do składania zeznania podatkowego z uwagi na brak dochodów; - przedłożenie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem wskazanym w rubryce nr 2.1 formularza; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających zaciągnięte przez skarżącego lub jego żonę kredyty i pożyczki, ich oprocentowanie i przewidywany termin spłaty; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, wodę, telefon itp.; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość pobieranego przez skarżącego wynagrodzenia za pracę w okresie ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, iż w 2014 r., jak również w okresie od stycznia bieżącego roku do nadal nie były za żonę skarżącego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy potwierdzającego, że żona nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych z prawem lub bez prawa do zasiłku. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczone zostało na adres strony [...] r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia [...] r., podczas gdy w treści urzędowego formularza (vide: druk PPF) zadeklarował dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie niewystarczającej na pokrycie ponoszonych wydatków. A ponieważ niemożliwym jest aby wydatki przewyższały uzyskiwane dochody zwłaszcza, gdy dodatkowe źródła utrzymania nie zostały w żaden sposób podane, jako że w treści urzędowego formularza brak było stosownych informacji odnoszących się do żony skarżącego, przyjąć należało, że złożone oświadczenie o wysokości osiąganych dochodów ([...] zł netto) i ponoszonych wydatków ([...] zł) nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, w której się znajduje. Wobec powyższego przyjąć należało, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Wątpliwości dotyczące posiadanych przez niego źródeł utrzymania nie zostały do dnia dzisiejszego należycie wyjaśnione, a ponieważ mają one na tyle istotne znaczenie, nie pozwalają uwzględnić złożonego wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 225/08, LEX nr 493657 oraz z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 522/06, LEX nr 299447). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.