III SA/Gl 1179/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Marzanna Sałuda, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej postanawia: odrzucić skargę. Skarżący S.D. w osobistej skardze domagał się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję wydaną w formie uchwały Zarządu Powiatu w Ż. z dnia [...]r. odmawiającą umorzenia skarżącemu zaległej wierzytelności wraz z odsetkami za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Ż. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi wskazując, iż skarżący otrzymuje emeryturę, z której [...] % potrącane jest na pokrycie bieżących kosztów pobytu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, zaś z pozostałej części można prowadzić egzekucję wierzytelności. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 23 października 2006r. ujawniono, iż postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Ż. ustanowił dla częściowo ubezwłasnowolnionego S.D. kuratelę prawną. Natomiast postanowieniem z dnia [...] r. obowiązki kuratora powierzył I.A. W piśmie z [...]r. wezwano kuratora skarżącego do oświadczenia się w terminie 7 dni, czy podtrzymuje skargę, a jeśli tak, do uzupełnienia jej braków poprzez podpisanie skargi w terminie 7 dni – pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie, jak ustalono w postępowaniu reklamacyjnym przeprowadzonym przez Pocztę Polską – Oddział Rejonowy w Z. doręczono prawidłowo kuratorowi [...] r. w terminie 7 dni nie uzupełniono braku skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 26 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast osoby fizyczne ograniczone w zdolności do czynności prawnych mają zdolność do czynności jedynie w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, które mogą dokonywać samodzielnie. Zgodnie z art. 15 Kodeksu cywilnego osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Może ona bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać jedynie umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem - chyba że sąd opiekuńczy inaczej postanowił. W pewnych wypadkach ma pełną zdolność do czynności prawnych dotyczących przedmiotów oddanych jej do swobodnego użytku, dysponowania swoim zarobkiem (art. 20-22 k.c.) Należy przy tym mieć na uwadze, że osoba pełnoletnia, nawet chora psychicznie, jeśli nie została ubezwłasnowolniona, ma pełną zdolność procesową (zob. uch. składu siedmiu sędziów z dnia 12 grudnia 1960 r., I CO 25/60, OSN 1961, nr II, poz. 32), której aktualność SN potwierdzał także na gruncie obowiązującego kodeksu postępowania cywilnego, np. w post. z dnia 26 sierpnia 1970 r., I CZ 84/70, OSNCP 1971, nr 5, poz. 90). To stanowisko wypowiedziane na tle procesu cywilnego znajduje także zastosowanie do oceny posiadania legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W prawie publicznym wiązanie zdolności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym z samodzielnym wykonywaniem czynności prawnych przez osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych rodzi wiele problemów. Jednak zdolność procesowa takich osób powinna być wiązana z możliwością samodzielnego realizowania przez nie podmiotowości administracyjnoprawnej, czyli korzystania z uprawnień wynikających z prawa materialnego lub zajmowania stanowiska, w sytuacjach gdy przepisy tego prawa przewidują nałożenie na taką osobę obowiązku, skierowania do niej nakazu lub zakazu albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W administracyjnym prawie materialnym sporadycznie występują regulacje, które przewidują samodzielne działanie osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, gdyż zasadą jest, że takie osoby działają przez swoich przedstawicieli ustawowych (art. 30 § 2 k.p.a.). W odniesieniu jednak do spraw dotyczących przyznawania ulg w sprawach nie podlegających przepisom Ordynacji podatkowej, a do tej grupy należą sprawy umarzania czy rozkładania na raty zaległych płatności za pobyt w domu opieki społecznej brak w przepisach takiej szczególnej regulacji. Wskazać także należy, iż przepis art. 181 § 1 Kodeksu Rodzinnego i opiekuńczego przewidujący, że sąd opiekuńczy może upoważnić kuratora do reprezentowania osoby częściowo ubezwłasnowolnionej i do zarządzania jej majątkiem, oznacza tylko możliwość rozszerzenia uprawnień kuratora poza ramy przedstawicielstwa wynikającego z innych przepisów prawa, nie może zaś być interpretowany w tym sensie, że kurator, któremu sąd opiekuńczy nie przyznał uprawnień przewidzianych w art. 181 § 1 K.r.o., tak jak to ma miejsce w odniesieniu do kuratora skarżącego, nie może być przedstawicielem osoby częściowo ubezwłasnowolnionej nawet w tym zakresie, który wynika z przepisów prawa cywilnego materialnego i formalnego, a także prawa administracyjnego. Skoro zatem sprawa dotycząca przyznania skarżącemu ulgi nie należy do kategorii spraw, w których może on działać samodzielnie, niezależnie od tego, czy jego działanie jest racjonalne i celowe, w postępowaniu sądowym winien go reprezentować kurator. Ponieważ kurator na wezwanie sądu nie uzupełnił braku formalnego skargi i jej za skarżącego nie podpisał, to skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało odrzucić.