III SA/Gl 1202/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 r. sprawy ze skargi T. P.-S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca T. P. – S., reprezentowana przez adwokata W. G. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. W przedłożonym urzędowym formularzu PPF, strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem, jej majątek stanowi jedynie dom w stanie surowym zamkniętym o pow. ok. [...] m2, na którego zaciągnięty został kredyt i współwłasność samochodu osobowego marki [...] model [...] rok prod. [...] o wartości [...] zł. Skarżąca wskazał, że wraz z mężem nie osiągają żadnego dochodu, a nadto przeciwko jej zostały wystawione tytuły wykonawcze opiewające na kwotę należności głównej wynoszącej: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Oświadczyła, że na ich podstawie dokonano zajęcia jej rachunków bankowych w bankach: [...] i [...]. Jako adres T. P. – S. wskazała ul. [...], [...], adresu do korespondencji nie wskazano. Wezwaniem z dnia [...] r. skierowanym do pełnomocnika Strony skarżącej została ona zobowiązana do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - przedłożenie wydruków z elektronicznej bazy danych ksiąg wieczystych odnoszących się do nieruchomości podanej w rubryce nr 7.1. formularza; - wyjaśnienie do kogo należy mieszkanie podane jako adres zamieszkania, kto pokrywa koszty jego utrzymania i w jakiej wysokości (w tym przedmiocie należy ponadto nadesłać rachunki, faktury VAT lub dowody wpłat uiszczanych opłat za czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną, telefon itp.); - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ gminy zawierającego informację o wszystkich osobach zamieszkałych pod podanym w rubryce nr 2.1 adresem; - nadesłanie złożonych przez Stronę skarżąca i jej męża zeznań podatkowych za 2014 r. lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, że zarówno T. P. – S. jak i jej mąż nie byliście zobligowani do składania zeznania podatkowego za 2014 r. z uwagi na brak dochodów podlegających opodatkowaniu; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy potwierdzającego, że zarówno Strona skarżąca jak i jej mąż są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku bądź, że nie figurują w prowadzonym przez ten urząd rejestrze osób bezrobotnych; - nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez ZUS potwierdzającego, że w 2014 r. oraz od stycznia bieżącego roku do nadal nie były za SSKarżacą oraz jej męża odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających fakt zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej; - wyjaśnienie czy T. P. – S. lub jej mąż posiadają zaciągnięte kredyty lub pożyczki, jeżeli tak należało nadesłać stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane; - udokumentowanie stosownymi fakturami VAT, rachunkami lub paragonami wystawionymi przez przychodnie, szpitale albo apteki ponoszonych na leczenie wydatków, natomiast w przypadku ich nieposiadania należało przedstawić zaświadczenie lekarskie potwierdzające fakt konieczności stałego zażywania leków, regularnego poddawania się odpłatnym świadczeniom leczniczym lub opiece osób trzecich; - nadesłanie wyciągów lub wykazów ze wszystkich posiadanych przez Skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy lub dokumentów potwierdzających ich zlikwidowanie; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów wskazujących na jakim etapie jest prowadzona budowa domu (tj. dziennik budowy lub inny dokument) oraz jaka jest wysokość ponoszonych z tego tytułu wydatków i źródła ich finansowania; - nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów potwierdzających wartość posiadanego na współwłasność samochodu osobowego; - przedłożenie odpisów lub kserokopii dokumentów wskazujących na jakim etapie jest prowadzone wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne i do jakich składników majątku zostało ono skierowane. W odpowiedzi na opisane wezwanie do akt sprawy przedłożono następujące dokumenty: - rachunki za tzw. media czyli energię elektryczną ([...] zł), gaz ([...] zł), wodę i ścieki ([...] zł); - zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, wraz z tytułami egzekucyjnymi; - zeznanie podatkowe T. S. – P. PIT-36L za rok 2014 r., - oświadczenie Skarżącej, iż zamieszkuje w niewykończonym domu ([...]), o prowadzeniu wraz z mężem działalności gospodarczej oraz o braku składania przez męża T. P. – S. zeznania podatkowego za rok 2014r.; - wyciągi z konta Skarżącej prowadzonego przez [...] za miesiące [...]r.; - wydruk z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych; - wydruki ogłoszeń internetowych dotyczących sprzedaży samochodu marki [...] wskazujące na wartość pojazdu którego współwłaścicielem jest Skarżąca na kwotę około [...] zł; - umowę o Mieszkaniowy Kredyt Budowlano – Hipoteczny z dnia [...] r., na kwotę [...] zł; - umowę kredytu z dnia [...] r. na zakup pojazdu [...] rok prod. [...] na kwotę [...] zł; - umowę kredytu na działalność gospodarczą z dnia [...] r. na kwotę [...] zł. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił przyznanie prawa pomocy Stronie skarżącej. Wraz z pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej przedłożył do akt sprawy oświadczenie męża Skarżącej – K. S., który w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, że nie był w stanie uzyskać zaświadczenia właściwego Urzędu Skarbowego o braku obowiązku składania zeznania podatkowego za rok 2014 r. w związku z brakiem dochodów, a ponadto z uwagi na konieczność wyjazdu do pracy za granicę nie podejmie dalszych starań celem przedłożenie wymaganego zaświadczenia. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik T. P. – S. złożył sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego wnosząc o rozpoznanie przez Sąd wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik w uzasadnieniu stwierdził, że Skarżąca przedstawiła swoją rzeczywistą sytuację majątkowa, która jest trudna. Zdaniem pełnomocnika Strony dokumentacja wskazująca na brak dochodów Skarżącej, ponadto pełnomocnik wyjaśnił, iż dochód T. P. – S. za 2014 r. został pomniejszony o stratę za rok 2011 r. i w efekcie wyniósł [...] zł. Stwierdził, iż kredyty zaciągnięte przez Stronę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej służyły prowadzeniu tej działalności i nie powinny być traktowane, jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że Strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zatem odnosząc się do wniosku T. P. – S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie, z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie należy podkreślić, iż Strona skarżąca przedkładając dokumenty, mające być uzupełnieniem i uprawdopodobnieniem oświadczeń zawartych na druku formularza PPF, nadesłała jedynie część dokumentów wymaganych przez Sąd. Pomimo wezwań nie przedstawiono zaświadczeń z właściwego Urzędu Skarbowego o braku składania zeznań podatkowych za rok 2014 przez męża Skarżącej – K. S., ani jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej jego dochodów (np. wyciągi z kont bankowych). Nadto do sprzeciwu z dnia [...] r. nie dołączono żadnej dokumentacji. Sąd stanął na stanowisku, że wnioskodawca nie przedstawił w sposób rzetelny i wiarygodny całokształtu swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, a wątpliwości wskazane przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2015 r. nie zostały przez Stroną skarżącą rozwiane i nadal w przeważającej części pozostają aktualne. Podkreślić należy, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy dokładnie zanalizować aktualny stan majątkowy wnioskodawcy. Ażeby to uczynić, stan ten musi być wykazany przez wnioskodawcę w sposób przejrzysty i rzetelny. Sytuacja majątkowa powinna być przedstawiona w sposób niebudzący wątpliwości, co do jej rzetelności, czy wręcz prawdopodobieństwa. Dopiero w takiej sytuacji można rozstrzygać wniosek o prawo pomocy – na podstawie dokumentacji opisującej w sposób wiarygodny sytuację majątkową wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, zgodnie, z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005/1/8 oraz z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II GZ 306/08, LEX nr 532271). W przedmiotowej sprawie stan majątkowy przedstawiony przez Skarżącą budzi istotne wątpliwości, albowiem nie potwierdza jednoznacznie, że T. P. – S. nie może ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dochód Skarżącej w 2014 r. wyniósł [...] zł, wprawdzie w sprzeciwie wskazano, dochód ten został pomniejszony o stratę za rok 2011 i po odliczeniu maił wynieść jedynie [...] zł, ale w takiej sytuacji trudno wskazać na źródło uzyskania środków pieniężnych niezbędnych do uruchomienia mieszkaniowego kredytu budowlano - hipotecznego w [..], albowiem zgodnie z pkt 4 h umowy tego kredytu z dnia [...] r. T. P. – S. do uruchomienia transzy kredytu była zobowiązana do przedstawienia dokumentu potwierdzającego zainwestowanie wkładu własnego w wysokości [...] zł. Należy zaakcentować, iż sytuacja materialna K. S. – męża Skarżącej, z którym tworzy wspólne gospodarstwo nie została w jakikolwiek sposób zobrazowana, nadto w oświadczeniu z dnia [...] r. stwierdził on, że nie był w stanie uzyskać zaświadczenia właściwego Urzędu Skarbowego o braku obowiązku składania zeznania podatkowego za rok 2014 r., a w związku z koniecznością wyjazdu do pracy za granicę nie podejmie dalszych starań celem przedłożenie wymaganego zaświadczenia. Opisane oświadczenie wskazuje jednoznacznie, że mąż Skarżącej uzyskuje środki pieniężne związane z pracą za granicą, które nie zostały wykazane w toku postępowania. Nadto Sąd stanął na stanowisku, iż samo oświadczenie wnioskodawcy o braku dochodów czy prowadzeniu działalności gospodarczej bez jakiegokolwiek wskazania wysokości wypracowanych z tego tytułu przychodów czyni złożony wniosek niewiarygodny, zwłaszcza w sytuacji, gdy wydatki związane z bieżącym utrzymaniem regularnie są opłacane (vide: faktury za tzw. media czy raty kredytów). Warto podkreślić, iż pomimo deklaracji o przedłożeniu wszelkich wymaganych dokumentów wzmiankowanych w wezwaniu z dnia [...] r. (pismo pełnomocnika z dnia [...] r.) do sprzeciwu nie załączono żadnej dokumentacji. Wskazać należy również, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany, jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest, jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (vide: postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, LEX nr 1320634) . Tak bez wątpienia należy potraktować raty zaciągniętych w ramach prowadzonej działalności kredytów. Bezspornym jest, bowiem, że udzielając powyższych banki dokonały oceny sytuacji majątkowej skarżącej i prowadzonej przez nią firmy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że nie daje ona gwarancji ich spłaty (vide: zeznanie podatkowe za 2014 r.). Rozważając wniosek Strony skarżącej Sąd nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować stronę skarżącą, skoro brak jest podstaw do twierdzenia jakoby zobowiązania cywilnoprawne, do których zalicza się raty kredytu, korzystały z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Tym bardziej, że wydatków tych nie zalicza się do kosztów koniecznego utrzymania, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. tylko do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi pomniejszając tym samym podstawę opodatkowania. Ponieważ ta nie została podana, gdyż zeznanie podatkowe za ubiegły rok (z uwagi na nieaktualne dane) podobnie jak niekompletne wyciągi z rachunku bankowego (vide: przelewy własne z innych kont) nie jest wystarczające w tym zakresie, nie można było ustalić, jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej męża spowoduje uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.