III SA/Gl 1231/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej [...] zł (słownie: [...] tysiące złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach powyższego podała, że pracuje w Hi. Jej miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] euro czyli ok. [...] euro "na rękę". Z kwoty tej spłaca kredyt byłego męża, tj. ok. [...] zł miesięcznie i wspiera finansowo syna. Pomoc ta wynosi [...] zł na bieżące opłaty oraz [...] zł na zakup opału na zimę. Tymczasem koszty jej utrzymania w H. oszacowała na [...] euro. Ponadto jako składniki posiadanego majątku wymieniła [...] działki rekreacyjnej o pow. [...] m2 położonej w gminie I. bez prawa do zabudowy. Dane te uzupełniła nadesłaną przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacją źródłową, z której ustalono, że w ubiegłym roku podatkowym skarżąca wypracowała dochód rzędu [...] zł, który po odliczeniu podatku zapłaconego za granicą w kwocie [...] zł wyniósł [...] zł. Tymczasem pobierane w okresie ostatnich trzech miesięcy wynagrodzenie za pracę wynosiło [...] euro czyli [...] euro "na rękę". Ponieważ nie jest w stanie udokumentować ponoszonych w H. wydatków na wyżywienie, ubranie, lekarstwa, telefon i dojazdy do pracy oszacowała je na [...] euro. Dodatkowo do akt sprawy przedłożyła wyrok SO w G. o/z w R. z dnia [...] r., z którego wynika, że jej małżeństwo uległo rozwiązaniu. Dalej jednak wspólnie z byłym mężem są właścicielami działki położonej w gminie I. o pow. [...] i [...] m2, którą nabyli [...] r. na podstawie umowy kupna-sprzedaży. Z kolei nieruchomość przy ul. [...] [...] w R., w której jest zameldowana jest własnością jej syna. Wydatki na jej utrzymanie wynoszą: [...] zł (opał), [...] zł (telefon), [...] zł (woda), [...] zł (energia elektryczna) oraz [...] zł (podatek od nieruchomości). Jednocześnie wskazała, że na podstawie ugody zawartej z "A" zobowiązana była, jako poręczyciel, do spłaty zadłużenia za byłego męża. W chwili obecnej (vide: pismo z [...] r.) wystąpiła o przedłużenie umowy na kolejny okres deklarując spłatę kwoty [...] zł miesięcznie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. W ubiegłym roku podatkowym skarżąca wypracowała bowiem dochód rzędu [...] zł, który po odliczeniu podatku zapłaconego za granicą w kwocie [...] zł wyniósł [...] zł czyli [...] zł miesięcznie. Podobnie jej wynagrodzenie w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosiło, po potrąceniu kosztów ubezpieczenia zdrowotnego i mieszkania, [...] euro (vide: informacja o zarobkach przelewanych na rachunek bankowy) czyli po przeliczeniu [...] zł. Wprawdzie z kwoty tej ponosi jeszcze inne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, które oszacowała na [...] euro, czyli [...] zł, niemniej jednak do jej dyspozycji pozostaje [...] zł miesięcznie. Ponieważ kwota ta nie jest wystarczająca na pokrycie kosztów wpisu sądowego od skargi, który wynosi [...] zł, przyjąć należało, że skarżąca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu z każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej [...] zł. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Dlatego też przyszłe i ewentualne wydatki z tym związane (vide: pismo z [...] r.) nie mogły być brane pod uwagę. Podobnie jak ustalone do dnia [...] r. raty kredytu w wysokości [...] zł. Brak było również podstaw do przyjęcia, jakoby syn skarżącej otrzymywał od niej środki na utrzymanie nieruchomości położonej przy ul. [...] [...] w R., skoro w żaden sposób tego nie udokumentowano. Nie wykazano też jakoby ten wymagał wsparcia finansowego. Wręcz przeciwnie z akt sprawy ustalono, że nie figuruje on w ewidencji osób bezrobotnych (vide: wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia [...] r.), a zatem można wnioskować, że posiada własne źródła dochodów, które przeznacza na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości, której jest właścicielem (vide: potwierdzenia przelewów dokonywane z konta R. T.). W tej sytuacji uznać należało, że przyznanie skarżącej stosownie do treści art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę [...] zł jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza jej prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.