III SA/Gl 1237/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. j. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r. skarżąca spółka wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (vide: druk PPPr rubryka nr 4), skarżąca spółka podała, że choć jej kapitał wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych szacuje się na [...] zł, nie posiada środków na uiszczenie opłaty od skargi. Wprawdzie zajmuje się sprzedażą paliw, która w ubiegłym roku obrotowym przyniosła zysk rzędu 244 225,13 zł, niemniej jednak na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jej rachunek bankowy wykazywał ujemne saldo rzędu – [...] zł. Postanowieniem z dnia 29 października 2014r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W motywach uzasadnienia wskazał, że mając na uwadze art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) spółka nie wykazała, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowienia referendarza strona pismem z dnia 25 listopada 2014r. złożyła sprzeciw, w którym wskazała, że na okoliczność zaciągnięcia kredytu bankowego, który w każdym czasie może zostać wypowiedziany. Podniosła także, że całe postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przez organ podatkowy. Pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. Sąd, mając na uwadze postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014r., sygn. akt I GZ 481/14, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał stronę do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem pominięcia: - raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie Spółki na koniec ostatniego miesiąca, - deklaracji podatkowych VAT – 7 za ostatnich 6 miesięcy, - przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W przypadku gdyby rachunki były zajęte należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, - przedłożenie odpisu ewidencji środków trwałych prowadzonej w zakresie działalności gospodarczej, obrazującej ich stan na koniec ubiegłego miesiąca. Jeżeli figurujące w ewidencji środki trwałe uległy zajęciu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, fakt ten należy udokumentować przedkładając np. zawiadomienie o zajęciu bądź stosowne zaświadczenie organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe spółka przedłożyła ww dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że obowiązkiem wnioskodawcy domagającego się przyznania prawa pomocy jest wykazanie swojej sytuacji materialnej i zdolności płatniczych, które w sposób obiektywny wskazują, że nie będzie on w stanie ponieść pełnych kosztów związanych ze swoim uczestnictwem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rzeczą Sądu rozpoznającego taki wniosek jest natomiast dokonanie rzetelnej oceny złożonych we wniosku oświadczeń, podniesionych okoliczności oraz dokumentów załączonych do wniosku mających uzasadnić żądanie pod kątem wystąpienia przesłanki warunkującej udzielenie prawa pomocy. W przypadku zaś wątpliwości co do przestawionych we wniosku okoliczności bądź takich jego braków, które uniemożliwiają dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony domagającej się udzielenia jej prawa pomocy Sąd uprawniony jest do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych, co też uczynił wzywając stronę pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. do przedłożenia wymienionym w nim dokumentów. Mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy Sąd uznał, że strona nie wykazała przesłanki, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w treści urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (vide: druk PPPr rubryka nr 4), spółka podała, że choć jej kapitał wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych szacuje się na [...] zł, nie posiada środków na uiszczenie opłaty od skargi. Wprawdzie zajmuje się sprzedażą paliw, która w ubiegłym roku obrotowym przyniosła zysk rzędu 244 225,13 zł, niemniej jednak na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jej rachunek bankowy wykazywał ujemne saldo rzędu – [...] zł. Z przedłożonych na żądanie Sądu dokumentów wynika natomiast, że rok obrotowy 1.01.2014r.-31.12.2014r. na koncie kasa rozpoczął się saldem ujemnym – [...]zł i zamknął sią saldem ujemnym – [...] zł. Z przedłożonych deklaracji VAT-7 za okres od lipca do grudnia 2014 r. wynika, że spółka wykazywała kwotę podatku należnego podlegającego wpłacie. Natomiast z analizy wyciągów bankowych w Bank (...) SA wynika, że stronie przyznany został limit zadłużenia w wysokości [...] zł, zwiększony do [...] zł (wyciąg z rachunku bankowego z dnia 26 listopada 2014 r.) z którego korzystała, tym niemniej na rachunku wykazywane było saldo dostępne, zmieniające się w kolejnych dniach w granicach ok. [...] zł. Mając na uwadze powyższe, w tym wysokość należnego wpisu od skargi, który w rozpoznawanej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) przyjąć należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku Podnieść bowiem należy, że w doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). To oznacza, że kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących z uwagi na przedmiot prowadzonej działalności dużo większe wartości. Powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Mając na uwadze deklarowany za ubiegły rok obrotowy zysk trudno uznać jakoby przychody spółki nie pozwalały jej na partycypowanie w kosztach niniejszego postępowania. Blokada środków do oznaczonej wysokości nie jest bowiem tożsama z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, co potwierdza choćby fakt, że spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności, z tytułu której osiąga znaczny zysk (vide: rubryka nr 8 formularza). Potwierdza to również wykazywany w deklaracjach VAT-7 podatek należny podlegający wpłacie do urzędu skarbowego. Rozpoznając sprawę Sąd wziął również pod uwagę okoliczność ujemnego stanu konta spółki na miesiąc poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jej rachunek bankowy wykazywał ujemne saldo rzędu [...] zł, okoliczność ta nie może przesądzać, w ocenie Sądu o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Analiza historii operacji na koncie bankowym strony wskazuje, że posiada ona przychody pozwalające na uiszczenie wpisu od skargi i to również z uwzględnieniem ponoszonych przez skarżącą bieżących obciążeń związanych z prowadzoną działalnością, w tym wynikających z faktu zaciągniętego kredytu. Wskazać jednak należy, że kredytowanie działalności również w formie przyznanego przez bank limitu zadłużenia w rachunku bankowym, jest powszechnie przyjęte i stosowanie. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje twierdzenie skarżącej wyrażone w uzasadnieniu zażalenia, dotyczące zainicjowania postępowania przez organ, wobec czego nie była ona przygotowana na koszty z nim związane, zaś okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę przy ocenie jej możliwości poniesienia kosztów sprawy. Po pierwsze, fakt wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ nie jest okolicznością rzutującą na stan majątkowy i finansowy spółki, który to jest brany pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego już w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Po wtóre, zgodnie z art. 199 i art. 214 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie i jeśli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Skoro postępowanie przed Sądem zainicjowane zostało skargą spółki to stosownie do treści przywołanych przepisów jest ona zobowiązana do poniesienia kosztów sprawy sądowej – wpisu od skargi. Bez znaczenia przy tym jest, że postępowanie administracyjne wszczęte zostało z inicjatywy organu, albowiem żądanie przeprowadzenia sądowej kontroli orzeczenia administracyjnego zależy wyłącznie od woli strony, adresata decyzji lub aktu administracyjnego. Zdaniem Sądu, podniesiona w sprzeciwie możliwość wypowiedzenia umowy kredytowej nie może być brana pod uwagę, gdyż rozpoznając wniosek Sąd bada stan majątkowo aktualny a nie hipotetyczny, a kredytowanie działalności gospodarcze przez podmioty gospodarcze jest powszechną praktyką. Strona dysponuje środkami finansowymi, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu. Nie ma przy tym znaczenia, że pochodzą one z kredytu. Zawarte w uzasadnieniu sprzeciwu stwierdzenie, że przyjmując założenia referendarza, należy uznać, że dopiero sytuacja, w której Spółka nie będzie dysponowała żadnymi środkami, w tym również z kredytu, ewentualnie możliwe będzie przyznanie jej prawa pomocy, uznać należy za trafne, w kontekście wysokości należnego w sprawie wpisu. W konsekwencji, mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, Sąd na zasadzie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.