III SA/Gl 1281/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego skarżąca Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą hurtową metali i rud metali oraz sprzedażą hurtową odpadów i złomu. Jej kapitał zakładowy wynosi 50.000,00 zł, a wartość środków trwałych szacuje się na 1.406,25 zł. W ubiegłym roku obrotowym poniosła stratę rzędu 27.495.942,35 zł. Natomiast obecnie zaprzestała prowadzenia działalności operacyjnej. Jej rachunki bankowe na skutek zajęcia wykazują saldo ujemne. Podobnie stan kasy na dzień [...] r. to kwota 0,89 zł. Tymczasem jej zobowiązania według bilansu wynoszą 3.989.064,33 zł, a należności z tytułu podatków zamykają się w kwocie 835.689,66 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - sprawozdanie finansowe za 2014 r., tj. bilans wraz z informacją dodatkową; - zerowe deklaracje VAT-7 za czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r., gdzie wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 24.705,00 zł; - raporty kasowe za lipiec i sierpień 2015 r.; - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r.; - wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych przez "Bank A", "Bank B" oraz "Bank C" za lipiec i sierpień 2015 r.; - potwierdzenie o rozwiązaniu w trybie natychmiastowym pomieszczenia biurowego zajmowanego przez Spółkę "A". Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych ustalono, że poniesiona przez Spółkę strata za 2014 r. w kwocie 27.495.942,38 zł (vide: rachunek zysków i strat) czy też według zeznania podatkowego CIT-8 rzędu 292.786,62 zł nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności tylko wysokością ponoszonych wydatków, które zamykały się w kwocie 6.336.845,19 zł (vide: zeznanie podatkowe za 2014 r.). A ponieważ w doktrynie za dominujący uznany został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44), rozpoznający sprawę uznał, że kwota należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo wyższe wartości. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie jak wynika z rachunku zysków i strat za 2014 r. przychody Spółki ze sprzedaży towarów i materiałów wynosiły 6.816.513,71 zł, przyjąć należało, że uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego mieści się w granicach jej możliwości finansowych, albowiem poza kapitałem podstawowym rzędu 50.000,00 zł posiada ona jeszcze kapitał zapasowy, który na początek okresu sprawozdawczego wynosił 2.054.125,77 zł, a po zmniejszeniach na koniec roku zamknął się w kwocie 221.254,96 zł. I choć Spółka twierdzi, że w 2015 r. zaprzestała prowadzenia działalności operacyjnej to jak wynika z nadesłanych dokumentów źródłowych przychody z tego tytułu w 2014 r. wynosiły jedynie 37.795,36 zł, podczas gdy z pozostałych źródeł była to kwota 6.816.513,71 zł. Ponadto stan jej środków w "Banku A" w okresie ostatnich trzech miesięcy kształtował się następująco: 2.502,99 zł, 2.447,99 zł i 2.392,99 zł, podczas gdy na dzień składania wniosku była to kwota zerowa z uwagi na blokadę środków do określonej wysokości, tj. 22.727.558,99 zł. Należy jednak zauważyć, że blokada ta w aktualnie przedłożonych wyciągach bankowych za lipiec i sierpień nie została już podana. Jedyne obciążenia na rachunku to kwota 55,00 zł. W tej sytuacji twierdzenie jakoby Spółka w związku z zajęciem konta nie posiadała środków pieniężnych na uiszczenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego nie zasługiwało na uwzględnienie. Podobnie jak fakt wcześniejszego zablokowania rachunków bankowych, albowiem w razie zajęcia zabezpieczającego istnieje możliwość dokonywania wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej. A zatem blokada środków do oznaczonej wysokości nie jest tożsama z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego. Tym bardziej, że pozostałe wyciągi bankowe, które dołączono do pisma z dnia [...] r. zajęć egzekucyjnych już nie wykazywały. Odnosząc się natomiast do podanego w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego zamiaru podjęcia decyzji o likwidacji bądź upadłości firmy zauważyć należy, że okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego. Nie tylko z tego powodu, że ogłoszenie upadłości oznacza, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań, ale również dlatego, że decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapadła, brak bowiem jakichkolwiek danych w tym zakresie w przedłożonych do akt dokumentach źródłowych. Wobec powyższego działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.