III SA/Gl 1288/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia działalności regulowanej w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do złożonej skargi kasacyjnej pełnomocnik strony dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z należnego wpisu sądowego. W jego uzasadnieniu wskazał, że M. B. wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Ich źródłem utrzymania są emerytury w kwocie: 728,00 zł i 3.160,00 zł oraz dochody z prowadzonej działalności gospodarczej rzędu 1.170,00 zł. Tymczasem ponoszone wydatki obejmują nie tylko opłaty za mieszkanie (1.725,00 zł) i leczenie (500,00 zł i 150,00 zł), lecz również spłatę zaciągniętego w "A" kredytu (27.221,00 zł), spłatę kart kredytowych w "B" Bank i "C" Bank (5.875,00 zł i 8.200,00 zł), wynajem pomieszczeń na działalność gospodarczą (1.850,00 zł). Poza mieszkaniem o pow. [...] m2 oraz samochodem marki [...] rok produkcji 2006, innych składników majątku nie posiadają. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano decyzje o przeliczeniu emerytury i jej waloryzacji, zestawienie dochodu uzyskanego w okresie ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wydruki wskazujące na dokonywane z rachunku firmowego przelewy dotyczące: spłaty kart (w łącznej kwocie 450,00 zł), polis ubezpieczeniowych (243,00 zł i 116,00 zł), energii elektrycznej (196,48 zł), gazu (196,95 zł), UPC (342,88 zł) oraz składki rocznej [...] (326,04 zł). Ponadto przedłożono potwierdzenie wpłaty kwoty 400,00 zł dokonanej tytułem spłaty kredytu w "C" Banku, wypowiedzenie umowy przez "A" wraz z wezwaniem do zapłaty [...] zł, zawiadomienie o wysokości rat związanych z zaciągniętym kredytem w wysokości 7.367,96 zł, paragony związane z leczeniem na łączną kwotę 739,30 zł, rozliczenie kosztów zużycia wody wraz z informacją o wysokości opłat czynszu, gdzie niedopłata wynosiła łącznie 897,61 zł. Postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od postanowienia tego stronie skarżącej przysługiwało wniesienie środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Jednakże ustanowiony przez skarżącą w sprawie profesjonalny pełnomocnik – radca prawny w terminie przysługującym skarżącej do wniesienia sprzeciwu wadliwie wniósł zażalenie adresowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, które jednak Sąd działając na korzyść strony skarżącej potraktował jako sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu stwierdzono, że faktem jest iż skarżąca wraz z małżonkiem posiadają stałe dochody, jednakże większość z nich wydawana jest na drogie leki, rehabilitację oraz leczenie. Wskazano także tak jak wcześniej we wniosku, że Skarżąca oprócz bieżących wydatków opłaca wraz z mężem składki ubezpieczenia, kredyt a opłaty, czynsz, gaz i energia wynoszą 1400zł. Ponadto mąż obciążony jest karą administracyjną. Wobec tego skarżąca nie może wyasygnować kwoty 100 zł na pokrycie kosztów sądowych bez znaczącego uszczerbku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy zaznaczyć, że M.B., składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. A więc rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że wpis sądowy od wniesionej skargi kasacyjnej wynosi 100,00 zł. Należy w tym miejscu podkreślić, że stałe dochody skarżącej z pobieranej emerytury policyjnej wynoszą 844,45 zł brutto, podczas gdy emerytura jej męża kształtuje się na poziomie 3.864,87 zł brutto, tj. 3.167,03 zł netto. Dodatkowo z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje on dochody netto rzędu 1.170,00 zł. Podkreślenia wymaga, że ich wysokość nie mogła zostać zweryfikowana, albowiem podatkowa księga przychodów i rozchodów, o którą wzywano, nie została nadesłana. Również wyciągi z rachunku bankowego firmy obrazujące wszystkie operacje księgowe dokonywane w okresie ostatnich trzech miesięcy nie zostały przedłożone. Nie można było zatem stwierdzić jaka jest jej kondycja finansowa. I choć przy piśmie pełnomocnika z dnia [...] r. mąż skarżącej wskazał na niektóre wydatki, które zobowiązany jest ponosić jak czynsz najmowanego pod działalność pomieszczenia czy składki na ZUS. To w ocenie Sądu powyższe nie mogło mieć znaczenia przesądzającego, albowiem wydatków tych nie zalicza się do kosztów koniecznego utrzymania, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tylko do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi pomniejszając tym samym podstawę opodatkowania. Podobnie stwierdzić należy w odniesieniu do rat zaciągniętych kredytów czy pożyczek nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (vide: postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, LEX nr 1320634). Bezspornym jest bowiem, że udzielając kredytów banki dokonały oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że skarżąca lub jej mąż nie dają gwarancji ich spłaty. Dlatego też Sąd rozpoznający sprawę nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować stronę skarżącą. Tym bardziej, że skarżąca wraz z mężem ograniczyła się jedynie do wskazania ponoszonych z powyższego tytułu obciążeń, natomiast posiadanego na kontach bankowych salda do dnia dzisiejszego nie podała, podobnie jak dostępnego limitu kredytowego obrazującego środki, którymi może aktualnie operować korzystając z dwóch kart kredytowych. Skarżąca, zdaniem Sądu nie zdołała udowodnić w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie można stwierdzić, że strona nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – ustanowiła wszak adwokata z wyboru. W tej sytuacji Sąd uznał, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy nie została wykazana. Dokonując bowiem zestawienia należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego z łącznymi dochodami skarżącej i jej męża, a także ponoszonymi w związku z koniecznym utrzymaniem wydatkami, do których zalicza się wyłącznie opłaty za mieszkanie, wyżywienie i leczenie trudno uznać jakoby skarżąca kwalifikowała się do osób ubogich lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach niniejszego postępowania. Tym bardziej, że korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika, co oznacza, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że jest w stanie ponieść dużo wyższe koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie może ponieść należnej Skarbowi Państwa opłaty rzędu 100,00 zł, skoro przymus adwokacko-radcowski, o którym mowa w art. 175 ustawy p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do sporządzenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.