III SA/Gl 1327/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 23 maja 2010 r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 200,00 zł, skarżący K.Z. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W uzasadnieniu powyższego podał, iż jest studentem studiów dziennych. Ponieważ z tego tytułu ponosi spore wydatki od [...]r. podjął się pracy jako nauczyciel. Jego miesięczne zarobki wynoszą 779,73 zł brutto (vide: aneks do umowy o pracę). Dodatkowo pobiera kredyt studencki wypłacany przez bank w wysokości 594,00 zł. Tymczasem niezbędne koszty utrzymania, które ponosi obejmują: podatek w kwocie 294,00 zł (vide: dowód wpłaty drugiej raty z dnia [...] r.), telefon 72,09 zł, internet 54,00 zł, energię elektryczną 136,65 zł, 300,06 zł i 10,52 zł oraz gaz ok. 150,00 zł. Rachunki jak wyjaśnił figurują na jego rodziców, albowiem na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] r. przekazano mu gospodarstwo rolne o pow. 19,25 ha wraz z domem o pow. 200 m2 . Ponadto z nadesłanego przy piśmie z dnia 5 lipca 2010 r. materiału dowodowego ustalono, iż skarżący osiąga dodatkowe dochody ze sprzedaży owiec. Wynoszą one ok. 10.000,00 zł rocznie (vide: poz. 6 elektronicznego zestawienia operacji). Natomiast jego rodzice, z którymi wspólnie zamieszkuje pobierają świadczenia emerytalno-rentowe. Z tego tytułu w roku ubiegłym osiągnęli następujące dochody 18.795,44 zł oraz 10.784,58 zł (vide: PIT-40A oraz PIT-37). Poza tym posiadają jeszcze oszczędności w wysokości 21.300,00 zł (vide: oświadczenie z dnia 4 lipca 2010 r.). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I OZ 1146/09 niepubl.). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Z analizy podniesionych w sprawie okoliczności oraz z załączonych do akt kserokopii dokumentów źródłowych nie wynika bowiem w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zdobycie środków na poniesienie opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi w kwocie 200,00 zł, leżało poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącego lub było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wprawdzie miesięczny dochód K.Z. z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 779,73 zł brutto, niemniej jednak jest on również właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 19,25 ha, które przynosi dodatkowe dochody. Ich wysokość kształtuje się na poziomie ok. 10.000,00 zł na rok (tj. ok. 833,33 zł na miesiąc). Co więcej posiadany majątek nie jest obciążony prawami osób trzecich, może zatem posłużyć jako zabezpieczenie dla ewentualnej pożyczki lub kredytu (vide: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Niezależnie od powyższego wnioskodawca zamieszkuje razem z rodzicami, którzy poza dochodami emerytalno – rentowymi dysponują jeszcze oszczędnościami w kwocie 21.300,00 zł. W tej sytuacji przyjąć należało, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że na rachunku [...] prowadzonym w "A" na dzień 1 kwietnia 2010 r. skarżący zgromadził środki w kwocie 5.200,70 zł. Na bieżąco dokonuje też wpłat i wypłat z tego rachunku. Stąd saldo końcowe na dzień 31 maja 2010 r. oraz 5 lipca 2010 r. po opłaceniu niezbędnych kosztów utrzymania wynosiło 557,08 zł i 569,13 zł. Okoliczność ta nie może mieć jednak znaczenia przesądzającego. Należy bowiem zauważyć, iż w przypadku posiadania niewystarczających środków na pokrycie należnych kosztów postępowania sądowego, skarżący niezbędnej pomocy i wsparcia powinien w pierwszej kolejności poszukiwać u członków swojej najbliższej rodziny, albowiem ich szeroko rozumiane możliwości finansowe związane z posiadaniem oszczędności rzędu 21.300,00 zł stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny mogących im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.