III SA/Gl 136/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w części przekraczającej 5.000,00 zł (słownie: pięć tysięcy złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 90.636,00 zł, skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i 10-cio miesięcznym synem. Ich dochody to: zasiłek dla bezrobotnych męża w wysokości ok. 700,00 zł netto oraz zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka pobierany przez skarżącą w kwocie 1.250,00 zł netto. Wprawdzie oświadczyła, że prowadzi jeszcze działalność gospodarczą w ramach której posiada naczepę [...] rocznik [...] r. o wartości ok. 8.000,00 zł, niemniej jednak wskazała, że działalność ta z uwagi na zablokowane przez Urząd Skarbowy w D. konta bankowe nie przynosi zysku tylko straty (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L za 2013 r.). Dlatego też razem z mężem zamieszkuje u rodziców. W ten sposób pokrywa jedynie część opłat za mieszkanie, tj. energię elektryczną (ok. 100,00 zł), gaz (ok. 150,00 zł), wodę (ok. 150,00 zł). Dodatkowo na utrzymanie dziecka przeznacza ok. 850,00 zł, natomiast na własne i męża wyżywienie oraz środki czystości wydatkuje ok. 700,00 zł. Ponadto w związku z prowadzoną działalnością skarżąca opłaca ubezpieczenie zdrowotne w wysokości ok. 270,00 zł. Korzysta też z pomocy rodziców, albowiem zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez męża tylko przez pierwsze dwa miesiące wynosił ok. 700,00 zł, natomiast przez kolejne cztery miesiące wynosi ok. 550,00 zł. Jak wynika z oświadczenia o posiadanym majątku syn skarżącej na podstawie umowy darowizny jest właścicielem domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] m2. W uzupełnieniu podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłała: zaświadczenie z PUP o wysokości pobieranego przez męża zasiłku dla bezrobotnych, podatkową księgę przychodów i rozchodów firmy [...] , gdzie za grudzień 2014 r. wykazano wartość sprzedanych towarów i usług oraz inne przychody narastająco od początku roku w kwocie 250.458,32 zł, podczas gdy wydatki kształtowały się na poziomie 248.324,01 zł, co oznacza, że wypracowany dochód wynosił 2.134,31 zł. Ponadto za styczeń i luty 2015 r. poza wydatkami rzędu 2.326,63 zł innych nie zaksięgowano. Według wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych w "A" i "B" żadnych operacji uznaniowych w ostatnim kwartale nie odnotowano. Jedynie na rachunku osobistym męża prowadzonym w "C" zaksięgowano kwotę 5.951,24 zł (vide: operacja z [...] r.), z której zapłacono fakturę w [...] Sp. z o.o. Według przedłożonych dokumentów źródłowych ponoszone w związku z utrzymaniem domu wydatki obejmują: energię elektryczną (143,00 zł), podatek od nieruchomości (119,00 zł dot. nieruchomości syna), gaz (219,22 zł dot. nieruchomości syna), wodę (183,51 zł), telefon (118,89 zł). Skarżąca razem z mężem pokrywa jedynie ich połowę. Dodatkowo korzysta ze wsparcia finansowego rodziców (vide: oświadczenie złożone w tym przedmiocie), albowiem choć działalność matki została zawieszona [...] r. to wynagrodzenie jej ojca wynosi 2.851,82 zł (vide: zaświadczenie o dochodach). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że choć przedłożony do akt materiał dowodowy potwierdził, że skarżąca pobiera zasiłek macierzyński, a jej mąż zasiłek dla bezrobotnych to z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika również, że J. G. prowadzi jeszcze działalność gospodarczą, która w 2014 r. przyniosła przychód rzędu 250.458,32 zł. Wprawdzie od stycznia z tego tytułu nie odnotowała żadnych obrotów (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów), jednak decyzji o zawieszeniu działalności nie podjęła, co więcej nadal ponosi wydatki związane z ubezpieczeniem zdrowotnym (vide: rubryka nr 5 formularza), jak również inne, gdyż kwota poniesionych w styczniu i lutym wydatków wynosiła łącznie 2.326,63 zł, a nie 540,00 zł (czyli 270,00 zł x 2). Dodatkowo pokrywa wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, których właścicielem jest nie tylko jej ojciec, lecz również syn na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. Szacując wysokość tych wydatków (vide: rubryka nr 5 formularza) wskazała na kwotę 400,00 zł (czyli opłaty za gaz, energię elektryczną i wodę), podczas gdy z przedłożonych do akt faktur VAT i złożonego oświadczenia wynika, że jest to kwota, którą ponosi wspólnie z rodzicami, a zatem faktycznie wydatkuje jedynie 272,87 zł (vide: oświadczenie o pokrywaniu 50% wydatków). Co więcej dokonuje też opłat za telefon (118,89 zł) i podatek od nieruchomości syna (119,00 zł). Nie negując ich wysokości i pozostałych wydatków, które z pewnością ponosi, a które oszacowała na 850,00 zł (utrzymanie dziecka) i ok. 700,00 zł (wyżywienie i środki czystości) z czego 300,00 zł jak wynika ze złożonego oświadczenia pokrywają jej rodzice, przyjąć należało, że nie będzie w stanie opłacić całości wpisu sądowego od skargi, który wynosi 90.636,00 zł. Dlatego też rozpoznający sprawę uznał, że przyznanie skarżącej stosownie do treści art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia z należnego wpisu sądowego w kwocie przekraczającej 5.000,00 zł jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza jej prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że skarżąca posiada zarejestrowaną na własne nazwisko działalność gospodarczą, z której w 2014 r. wypracowała zysk rzędu 2.134,31 zł, przy przychodach wynoszących 250.458,32 zł. Dodatkowo w zeznaniu podatkowym PIT-36 zadeklarowała nadpłatę rzędu 3.341,00 zł, natomiast jej mąż w kwocie 878,26 zł. Ponadto korzysta z pomocy finansowej swoich rodziców, z którymi zamieszkuje, choć jej syn posiada darowane przez dziadków dwie nieruchomości, tj. dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] m2, i to oni pokrywają wydatki związane z ich utrzymaniem. W tej sytuacji przyjąć należało, że niezbędnej pomocy i wsparcia skarżąca powinna w pierwszej kolejności poszukiwać właśnie u nich. Trudno bowiem oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc. Tym bardziej, że w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Jeśli natomiast chodzi o dalsze zwolnienie wnioskodawcy od pozostałych opłat sądowych i wydatków to jest ono na tym etapie postępowania przedwczesne. Zdolność wnioskodawcy do pokrycia innych, następczych i ewentualnych kosztów sądowych będzie bowiem można ocenić w odniesieniu do występującej w przyszłym czasie sytuacji materialnej, która może ulec zmianie. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.