III SA/Gl 1379/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 26 kwietnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 26 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania "A" Sp. z o.o. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się ostateczne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FZ 265/12 oddalił wniesione nań zażalenie. Pismem z dnia 12 października 2012 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Wezwanie zostało doręczone 26 października 2012 r. i w terminie nim zakreślonym Spółka wystąpiła z wnioskiem o prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że w związku z trudną sytuacją finansową i brakiem środków nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Ponadto poinformowała, że "w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano Spółce wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Ich brak uniemożliwia wniesienie wpisu a sytuacja finansowa Spółki się pogarsza". Do ponownego wniosku nie załączono żadnych dokumentów ani nie złożonego go na wymaganym prawem formularzu, stąd Sąd uznał go za wniosek o zmianę postanowienia z 26 kwietnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 26 kwietnia 2012 r. postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia dalszych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, iż uzasadnienie złożonego obecnie wniosku nie różni się praktycznie od pierwotnego wniosku, który został rozpoznany negatywnie prawomocnym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Strona skarżąca dalej twierdzi, że nie posiada środków na wpłatę wpisu sądowego. Wszystkie konta bankowe zostały zablokowane uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Co więcej brak nowych dowodów i ustaleń faktycznych spowodowało, że ocena ta, która została uznana za zasadną w postępowaniu zażaleniowym przez NSA, pozostaje aktualna gdyż nie zostały ujawnione żadne nowe okoliczności faktyczne uzasadniające zmianę postanowienia. Powyższe informacje, zdaniem Sądu, nie były wystarczające do zmiany wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że to w gestii strony leży odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych, i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym oraz ich udokumentowanie. Tym bardziej, że w orzecznictwie za powszechny przyjmuje się pogląd, zgodnie z którym ciężar dowodu spoczywa na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Sprawą zainteresowanego jest wszak wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Zatem przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Analizując bowiem treść złożonego obecnie wniosku o prawo pomocy trudno doszukać się w nim nowych okoliczności przemawiających za zmianą wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Z tego też powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już w przedmiotowej sprawie wniosku o prawo pomocy, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 26 kwietnia 2012 r. Dlatego też mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne, Sąd działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji