III SA/Gl 1391/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialność osoby trzeciej) na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z dnia [...] skarżący A.U. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. W jego motywach wskazał, iż wraz z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci zamieszkują w domu o pow. [...] m2 należącym do jego rodziców. Miesięczne dochody jego rodziny z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz umowy zlecenia kształtują się na poziomie przekraczającym [...] zł netto. Tymczasem ponoszone na bieżące utrzymanie wydatki obejmują: koszty przedszkola ([...] zł), raty spłacanej pożyczki ([...] zł), raty kredytu na samochód ([...] zł), ubezpieczenie ([...] zł), spłaty na rzecz [...] ([...] zł), usługi telekomunikacyjne ([...] zł), opłaty za energię elektryczną ([...] zł), wodę i odprowadzanie ścieków ([...] zł), wywóz nieczystości ([...] zł) oraz podatek od nieruchomości ([...] zł). Ponadto skarżący wraz z dziećmi jest pod stałą opieką lekarską, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami na zakup niezbędnych leków. Wprawdzie jako składniki posiadanego majątku wymienił dwa samochody, niemniej jednak wyjaśnił, iż wartość [...] rocznik [...] wynosi [...] zł, natomiast [...] rocznik [...], obciążony jest kredytem, który do dzisiaj razem z żoną spłacają. Powyższe dane znalazły potwierdzenie w nadesłanych do akt dokumentach źródłowych, z treści których ustalono, iż dochód skarżącego za ubiegły rok ze stosunku pracy kształtował się w wysokości [...] zł, w tym [...] zł z działalności wykonywanej osobiście i z innych źródeł. Natomiast dochód jego małżonki w tym samym okresie zamykał się w kwocie [...] zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-37). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ponieważ analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach niniejszej sprawy nie pozwoliła zakwalifikować skarżącego do osób znajdujących się w sytuacji na tyle trudnej aby można było całkowicie odstąpić w jego przypadku od ogólnej zasady odpłatności postępowania sądowego złożony wniosek uwzględniono jedynie w części. Stosownie bowiem do treści art. 245 § 4 w/w ustawy częściowe zwolnienie od opłat może polegać na zwolnieniu od poniesienia jednej z nich, ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Trzeba wszak zauważyć, że skarżący poza deklarowanym wynagrodzeniem ze stosunku pracy osiąga jeszcze dochody z innych źródeł. Łącznie wynoszą one [...] zł brutto (vide: pierwotny druk PPF obarczony brakiem formalnym). Wprawdzie w kolejnym formularzu nadesłanym przez stronę dodatkowe źródła utrzymania nie zostały wykazane, niemniej jednak jego kondycja finansowa i tak jest na tyle dobra, że posiada on zdolność kredytową pozwalającą na regularne spłacanie zaciągniętych z tego tytułu zobowiązań (vide: harmonogram spłat). Bezspornym jest bowiem, iż udzielając tych kredytów, bądź pożyczek, banki dokonały oceny sytuacji majątkowej skarżącego i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, iż ta nie daje gwarancji spłaty kredytów. Ponadto z przedłożonych przez skarżącego dokumentów źródłowych nie wynika jakoby zalegał on ze spłatą jakichkolwiek rat. Poczynione wyżej spostrzeżenia prowadzą do wniosku, iż skarżący jest w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania pokryć określoną część występujących w sprawie opłat do kwoty wskazanej, tj. 100,00 zł. Ustalony zakres zwolnienia leży bowiem w granicach możliwości finansowych skarżącego, co więcej pozwala na rozłożone w czasie gromadzenie środków na poniesienie dalszych, wszak niepewnych opłat sądowych. W toku podjętych rozważań zwrócono uwagę przede wszystkim na fakt, iż wszystkie postępowania zainicjowane przez A.U. są obecnie w fazie przygotowawczej i będzie on zobowiązany do uiszczenia kilkunastu wpisów sądowych w nieodległych terminach. Dodatkowo nie stracono z pola widzenia stanu zdrowia skarżącego i jego dzieci (vide: zaświadczenia lekarskie z dnia [...]), pomimo tego, że obciążenia finansowe z tego tytułu nie zostały wykazane. W toku ustaleń zwrócono nadto uwagę, że na potrzeby rozpoznania tego wniosku nie wykazano wszystkich obciążeń związanych z utrzymaniem domu, w tym kosztów ogrzewania. Z drugiej zaś strony nie można zapomnieć, że w zdecydowanej większości tych wydatków do ich ponoszenia przyczyniają się również rodzice skarżącego. Wobec powyższego uznać należało, iż przyznanie skarżącemu stosownie do treści art. 245 § 4 ustawy prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od opłat sądowych przekraczających kwotę 100,00 zł jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza jego prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Stąd działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.