III SA/Gl 1394/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. Sp. k. w T. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie [...] bez wymaganej koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 8.422,00 zł skarżąca Spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że zajmuje się usługami budowlanymi. Ubiegły rok zakończyła z dobrym wynikiem finansowym. W ramach realizowanego projektu – budowy bloków mieszkalnych – wspólnie z B Sp. z o.o. zainwestowała ok. 3 mln zł. Jednakże w związku z zaistniałymi problemami, zakończonymi zerwaniem umowy na realizację wyżej wskazanego projektu, Spółka nie otrzymała wynagrodzenia za prace już wykonane w kwocie 3 mln zł. Ponadto B Sp. z o.o. naliczyła jej kary umowne w kwocie 1,5 mln zł. Sytuacja ta powoduje, iż Spółka nie jest w stanie pokryć kosztów niniejszego postępowania. Kolejne zobowiązania w bieżącej sytuacji Spółki spowodowałyby utratę płynności finansowej, a w konsekwencji konieczność jej likwidacji. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach podała, że jej kapitał wynosi 5.000,00 zł, a wartość środków trwałych szacuje się na 4.291.377,51 zł. Wprawdzie za ubiegły rok obrotowy wypracowała zysk rzędu 1.491.210,00 zł, niemniej jednak jej zobowiązania wynoszą 1.763.248,72 zł. Dodatkowo spłaca raty zawartych umów leasingowych, które wynoszą 98.665,43 zł, podczas gdy tytułem składek ZUS zobowiązana jest odprowadzić do budżetu kwotę 82.373,19 zł. Dodatkowo naliczone odsetki od zawartych kredytów wynoszą 192.880,00 zł, a stan środków w kasie Spółki to kwota 13.682,00 zł. Są to jedyne środki pieniężne, którymi dysponuje, albowiem stan jej rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: (-) 920.764,00 zł, (-) 1.700.000,00 zł, (-) 7.000.000,00 zł i (-) 2.200.000,00 zł. Do akt sprawy dołączono następujące dokumenty źródłowe: - ewidencję środków trwałych; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2015 r.; - deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące; - bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2015 r., raportami kasowymi i deklaracjami VAT-7 za ostatnie trzy miesiące komplementariusza Sp. z o.o. A’; - zeznania podatkowe PIT-36L komandytariuszy: S. C. (30% udziałów), W. C. (59% udziałów) i F. C. (10% udziałów). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza sytuacji finansowej skarżącej Spółki, dokonana w oparciu o przedłożone do akt dokumenty źródłowe, nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca Spółka poza kapitałem (funduszem) podstawowym (666.000,00 zł) posiada jeszcze kapitał (fundusz) zapasowy (1.500.000,00 zł), a jej środki trwałe szacuje się na 4.291.377,51 zł (vide: bilans). Ponadto za ubiegły rok obrotowy wypracowała zysk w kwocie 1.491.210,16 zł (vide: rachunek zysków i strat), która to okoliczność nie może przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku i traktowaniem skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym. Tym bardziej, że w doktrynie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385), zgodnie przyjmuje się, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów, a te jak wynika z deklaracji VAT za wrzesień i listopad 2016 r. wynosiły: 3.647.836,00 zł i 1.174.672,00 zł. Mając zatem na uwadze powyższe rozpoznający sprawę uznał, że należny od skargi wpis sądowy, do którego uiszczenia Spółka jest zobowiązana może się znaleźć w strukturze szeroko rozumianych kosztów działalności przyjmujących dużo większe wartości (vide: rachunek zysków i strat, gdzie w 2015 r. poniesiono koszty działalności operacyjnej rzędu: 25.193.813,87 zł i 11.680,02 zł oraz koszty finansowe wynoszące 781.342,00 zł). Wprawdzie w treści wniosku wskazano, że rachunki bankowe Spółki wykazują saldo ujemne, niemniej jednak okoliczność ta nie została w żaden sposób udokumentowana. Wyciągi z kont bankowych, mimo wezwania w tym zakresie nie zostały bowiem nadesłane. I choć z treści sporządzonego za 2015 r. bilansu wynika, że Spółka posiada zobowiązania długo i krótkoterminowe obejmujące m.in. zaciągnięte kredyty i pożyczki to okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, nie tylko dlatego, że aktywa Spółki w tym okresie wykazywały zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki rzędu 298.434,66 zł, ale również dlatego, że dołączony do akt dokument w postaci bilansu za 2015 r. nie obrazuje aktualnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych wnioskodawcy. Co więcej spłata zobowiązań cywilnoprawnych, bo do takich zalicza się raty kredytów czy pożyczek nie korzysta z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa z tytułu należnych w sprawie kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi (vide: postanowienie NSA z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt II Fz 608/16, publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej, że w razie pojawienia się trudności z ich spłacaniem dłużnik może ubiegać się o tzw. wakacje kredytowe czy odroczenie terminu spłaty (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1023/14, publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można również tracić z pola widzenia faktu, że wnioskodawcą jest Spółka komandytowa, co oznacza, że ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Stosownie bowiem do art. 102 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.) za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona. Również art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. A ponieważ z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, że komplementariuszem A Sp. z o.o. Sp. k. jest A’ Sp. z o.o., która w 2015 r. wypracowała zysk rzędu 20.315,13 zł przy przychodzie ze sprzedaży wynoszącym 436.179,60 zł, a jej środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych wynosiły w tym okresie 17.406,58 zł (vide: bilans), przyjąć należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżąca Spółka nie wykazała bowiem jakoby jej sytuacja materialna oraz jej wspólników uniemożliwiała poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu, skoro z zeznań podatkowych PIT-36L i zał. PIT/B za 2015 r. dochody komandytariuszy wynosiły: 489.235,98 zł (S. C.), 1.061.548,17 zł (W. C.) i 144.245,32 zł (F. C.). Jak bowiem ustalono są oni jeszcze wspólnikami bądź prokurentami w A’ Sp. z o.o. oraz Grupa A’’ Sp. z o.o. Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.