III SA/Gl 1396/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1893/10. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 1 października 2013 r. w kwocie 1.250 zł, skarżąca L.Z. złożyła na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na urzędowym formularzu PPF, strona uzasadniła swoje żądanie brakiem środków finansowych, spowodowanych blokadą kont bankowych prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Blokada uniemożliwia stronie prowadzenie działalności gospodarczej. Zabranie środków pieniężnych w kwocie 2.067.158 zł spowodowało wysokie zaległości w płatnościach zobowiązań wobec dostawców, a tym samym uniemożliwiło stronie bieżący zakup paliw i akcesorii do handlu. W efekcie sprzedaż stacji drastycznie zmalała. Strona oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, nie ma żadnych lokat bankowych, akcji, obligacji, ani majątku osobistego. Wnioskodawca nie może zbyć żadnej części wspólnego majątku, ponieważ został on zabezpieczony przez organ celny na poczet zaległych zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego. Środki uzyskane ze sprzedaży samochodów do transportu paliw na podstawie wydanego pozwolenia i dokonanej wyceny przez Izbę Celną również zostały przekazane na poczet dokonanych zajęć. Strona oświadczyła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza za okres od stycznia 2013 r. do listopada 2013 r. przyniosła jej stratę w wysokości 41.021 zł. Strona oświadczyła, że posiada stację paliw o powierzchni zabudowy około [...] m2 na działce o powierzchni [...] ha, nr [...]. ponadto, strona pozostaje ze swoim mężem W.Z. w faktycznej separacji i nie prowadza razem wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca nie posiada orzeczenia sądowego o separacji. Należy zaznaczyć, że postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 19 grudnia 2011 r. (poprzednia sygn. akt: III SA/Gl 1893/10) strona została częściowo zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 1.250 zł. W tym stanie rzeczy, skarżąca została wezwana do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych w swoim wniosku pismem z dnia 4 lutego 2014 r. Poza tym strona skarżąca została zobowiązana do wykazania różnic i zmian pomiędzy swoim aktualnym stanem majątkowym, a stanem majątkowym z grudnia 2011 r., kiedy to przyznano stronie prawo pomocy w zakresie częściowym. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca nadesłała dokumenty, o które została wezwana. Wśród nadesłanych dokumentów znajdują się: deklaracje VAT – 7 za okres od sierpnia 2013 r. do stycznia 2014 r.; protokół zajęcia i odbioru ruchomości (10 pojazdów mechanicznych) – ruchomości te zostały jednak pozostawione pod dozorem skarżącej; tabele amortyzacyjne środków trwałych za rok 2013 (od stycznia 2013 r. do sierpnia 2013 r.); raport kasowy za styczeń 2014 r.; zawiadomienie z dnia [...] r. o wpisie do działu IV księgi wieczystej; protokół o stanie majątku zobowiązanego sporządzony w dniu [...] r.; zaświadczenia z: "A" w M. i z "B" o stanie tych rachunków i obciążeniach (zajęcia egzekucyjne); szereg kserokopii opisujących operacje dokonywane w okresie od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. za pośrednictwem "B" w K. Oddział w B.; zeznanie PIT – 28 za 2012 r., złożone przez W.Z.; zeznanie PIT – 36L za 2012 r., złożone przez L.Z.; wydruk z księgi przychodów i rozchodów za okres od września 2013 r. do początku lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 19 grudnia 2011 r. strona została częściowo zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 1.250 zł. Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą w dniu 16 stycznia 2014 r., należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 19 grudnia 2011 r., którym to postanowieniem częściowo zwolniono skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 1.250 zł. W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Te same uwagi odnoszą się tym bardziej do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 19 grudnia 2011 r. Zmiana okoliczności powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to niezmiernie istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (tak w postanowieniu NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., I GZ 9/12, LEX 1108666). Jednocześnie, odnosząc się do kolejnego wniosku L.Z. o zwolnienie jej od kosztów sądowych, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wraz z nadesłaniem dokumentów i materiałów źródłowych, o które była wezwana, strona nadesłała również pismo przewodnie z dnia 20 lutego 2014 r. W piśmie tym, strona oświadczyła, że jej sytuacja majątkowa uległa dalszemu pogorszeniu w porównaniu ze stanem z lutego 2012 r., kiedy to przyznano jej prawo pomocy przed sądem administracyjnym w zakresie częściowym. Strona stwierdziła w tym piśmie, że na skutek długotrwałego postępowania podatkowego utraciła już zaufanie i dobre imię na które pracowała kilkanaście lat. Obrót z prowadzonej działalności od roku 2011 ciągle maleje, a w 2013 r. również, w ocenie strony, nastąpiła obniżka jej przychodów ze sprzedaży. Koszty utrzymania działalności ciągle rosną, a marża ze sprzedaży paliw jest znikoma. Sytuacja ta jest powodem zmniejszającej się liczby zatrudnianych przez skarżącą pracowników. Strona skarżąca w powtórnym wniosku o prawo pomocy podnosi de facto te same okoliczności, co przy poprzednim wniosku. Kwestie dotyczące jej stanu rodzinnego (mąż W., z którym pozostaje w separacji faktycznej oraz ich wspólne córki: P. i K.) zostały opisane w poprzednim postanowieniu tutejszego Sądu. Na obecnym etapie postępowania, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżąca jednak w ogóle tych kwestii nie podnosiła. Z tego względu należało przyjąć, że w tym zakresie stan majątkowy wnioskodawcy nie uległ zmianom w takim stopniu, w którym miałby wpływać na pogorszenie jej ogólnego stanu majątkowego. Ta sama uwaga odnosi się również do kwestii związanych z kosztami utrzymania skarżącej, a wiec wydatkami związanymi z opłatami za media, kosztami zakupu żywności, odzieży, czy też środków czystości. Tym bardziej, że wnioskodawca nie podnosiła, że wzrosły koszty jej utrzymania. Strona nie zdołała jednak wykazać, aby jej sytuacja majątkowa uległa wyraźnemu pogorszeniu, takiemu pogorszeniu, które uniemożliwiłoby jej częściowe opłacenie skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza wykazuje obrót, czego dowodem jest analiza przedłożonych przez nią do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT – 7. Analiza tych dokumentów nie może być i nie jest dowodem na uzyskiwane przychody i ich wysokość, wskazuje jednak na aktywność gospodarczą i fakt, że są jednak dokonywane czynności gospodarcze. Z kolei na płynność finansową skarżącej wskazuje analiza nadesłanych do akt ksiąg handlowych (księgi przychodów i rozchodów) za okres od września 2013 r. do początków lutego 2014 r. oraz kserokopie dokumentów, potwierdzających dokonywanie operacji dokonywane w okresie od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. za pośrednictwem "B" w K. Oddział w B. Należy stwierdzić, że generalnie występuje równowaga finansowa pomiędzy wpływami na rachunek firmy, a rozchodami. Z analizy tych dokumentów wnika, że firma skarżącej wykazuje płynność finansową. Co istotne, wnioski te potwierdza również raport kasowy za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 stycznia 2014 r. Z raportu tego wynika, że regularnie, codziennie uzyskiwany jest przychód (utarg kasowy), i to zarówno ze sprzedaży paliw, jak i z usług restauracyjnych, świadczonych w prowadzonym przy stacji zajeździe. Z kolei rozchody kasowe są w przeważającej części wpłatami do banku. Poza tym, na formularzu druku PPF składanym w listopadzie 2011 r., strona oświadczyła, że jej strata wynosi 105.673,52 (za okres od stycznia 2011 r. do września 2011 r.), natomiast w aktualnie złożonym wniosku, strona oświadczyła, że jej strata wynosi 41.021 zł (za okres od stycznia 2013 r. do listopada 2013 r., a więc za okres dłuższy o dwa miesiące w porównaniu z oświadczeniem o starcie za rok 2011). Sąd jednocześnie podtrzymuje swoje wcześniejsze rozważania w przedmiocie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, zawarte w postanowieniu z grudnia 2011 r. Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, kolejnego w niniejszej sprawie wniosku o prawo pomocy, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 19 grudnia 2011 r. skarżąca nie zdołała wykazać, że poniesienie przez nią częściowej opłaty od skargi kasacyjnej narazi ją na uszczerbek w utrzymaniu siebie i swojej rodziny. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.