III SA/Gl 1406/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1406/11. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r. referendarz sądowy odmówił S. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W następstwie wniesionego przez stronę sprzeciwu postanowienie utraciło moc, a Sąd rozstrzygając wniosek postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. oddalił zażalenie strony na wskazane wyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach. W tym stanie faktycznym i prawnym ponownie wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł (zarządzenie z dnia [...], doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...]). W odpowiedzi na to wezwanie, w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wpłynęło do tutejszego Sądu pismo pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...] w piśmie tym pełnomocnik informował, że strona nie uiściła należnej opłaty, ponieważ nie jest ona w stanie ponieść bardzo wysokich kosztów wpisu sądowego w przedmiotowych sprawach. W tym stanie rzeczy, skarżący nie ma de facto możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Pismem z dnia [...], Sąd zwrócił się z pytaniem do pełnomocnika procesowego skarżącego, czy pismo powyższe stanowi w istocie wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r., odmawiającego przyznania skarżącemu S. B. prawa pomocy, czy jest ono kolejnym, nowym wnioskiem o przyznanie stronie prawa pomocy. Na udzielenie odpowiedzi zakreślono siedmiodniowy termin i wskazano rygor przyjęcia, że pismo to stanowi wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r. Pismo to doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] i do dnia dzisiejszego nie wpłynęła na to pismo żadna odpowiedź. W tym stanie rzeczy, należało przyjąć, że pismo to stanowi w istocie wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 1406/11 wniosek ten został oddalony. Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Należało przyjąć, że w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia [...] de facto zawarty został wniosek o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Te same uwagi, tym bardziej, odnoszą się do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu 20 grudnia 2011 r. zmiana ta powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Należy stwierdzić, że w piśmie z dnia [...], pełnomocnik strony skarżącej oświadczył jedynie, że strona nie jest w stanie ponieść bardzo wysokich kosztów wpisu sądowego w przedmiotowych sprawach. Pismo to zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego strony, wykonującego zawód adwokata. W tym stanie rzeczy, wniosek taki powinien być poparty stosownym materiałem źródłowym, wskazującym wyraźną zmianę (pogorszenie) sytuacji finansowej strony skarżącej. Tymczasem w piśmie tym zawarte było jedynie krótkie oświadczenie, stwierdzające określony fakt. Pełnomocnik procesowy strony w ogóle nie dołączył do tego wniosku żadnych dokumentów wykazujących zmianę (pogorszenie) sytuacji majątkowej skarżącego. Co więcej, pełnomocnik strony nie powołał nawet żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r. (brak także jakichkolwiek podstaw do rozpoznania wniosku o prawo pomocy). Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego wniosku, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych S.B., zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu Sądu z dnia 20 grudnia 2011 r. Sąd aprobuje i przyjmuje za swoje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt: I CKN 1064/97, zgodnie z którym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który został złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Teza powyższa jest również aktualna w przypadku wniosku o zmianę prawomocnego już rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia od kosztów. Podobne stanowisko zawarte jest także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 1999 r. (OSNC 1999 r., z. 11, poz. 196). Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.