III SA/Gl 1409/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że nie osiąga żadnego dochodu, że jej majątek jest objęty bądź zabezpieczeniem hipotecznym, bądź zajęciem komorniczym oraz że nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej opieki nad [...] chorą córką ([...]). Wyjaśniła nadto, iż ma na utrzymaniu jeszcze jedną córkę i korzysta z pomocy finansowej małżonka, który mieszka osobno, nie pozostając z nią we wspólności majątkowej. Według wniosku na majątek skarżącej składają się "dom w zabudowie szeregowej pow. [...] m2 w kredycie hipotecznym" oraz "udział w Spółce z o.o. [...]% nieprowadzącej działalności". Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in. przedłożenie dokumentu (dokumentów) pozwalającego ustalić wartość udziałów posiadanych przez skarżącą oraz potwierdzającego, że udziałów tych nie można zbyć. Wykonując to wezwanie, skarżąca nadesłała odpisy: wystawionych na jej nazwisko faktur i rachunków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (dokumentują one m.in. opłaty za energię elektryczną w kwocie [...] zł i oraz za paliwo gazowe w wysokości [...] zł) oraz faktury Spółki zajmującej się, jak wynika z jej firmy, działalnością inwestycyjną, opiewającej na kwotę [...] zł, w której tytuł określono jako "opłata ryczałtowa za usługi świadczone na drodze wewnętrznej w miesiącach od [...] r. do [...] r.", a odnośnie do małżonka skarżącej odpisy: wyciągów z rachunku bankowego (ujemne saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] r. wyniosło [...] zł, jednak wyciągi te nie odnotowują żadnych operacji), wypowiedzenia przez bank umowy drugiego rachunku bankowego z uwagi na brak obrotów i ostatnich wyciągów z tego rachunku (skierowano je na adres miejsca zamieszkania skarżącej), tabeli amortyzacji środków trwałych, deklaracji dla podatku od towarów i usług za okresy od [...] do [...] r. (najniższą podstawę opodatkowania wykazano we [...] – [...] zł, najwyższą w [...] – [...] zł), podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od [...] do [...] r. (według zamieszczonych w niej zestawień w okresie od [...] do [...] r. małżonek skarżącej uzyskał przychody w kwocie [...] zł, zakupił towary i materiały za sumę [...] zł oraz poniósł inne wydatki, w tym na wynagrodzenia w wysokości, w wysokości [...] zł; przez pierwsze dziewięć miesięcy działalność była prowadzona ze stratą, ale w [...] i [...] został wykazany dochód w kwotach odpowiednio [...] zł i [...] zł; w tym ostatnim miesiącu przychody wyniosły [...] zł, a wydatki [...] zł, w tym na wynagrodzenia [...] zł, zaś na zakup towarów wydano [...] zł). Nadesłała również odpis sprawozdania finansowego spółki, w której posiada udziały, za [...] r. (według niego [...]% udziałów należy do skarżącej, a [...]% do jej małżonka, zaś udziałowcy wchodzą w skład zarządu spółki. Spółka wykazała m.in. zysk netto w kwocie [...] zł oraz środki w kasie i na rachunkach w wysokości [...] zł. W świetle dodatkowych informacji i objaśnień w roku obrotowym nie wypłacono członkom zarządu wynagrodzeń ani pożyczek, ale też spółka "nie zaniechała żadnego rodzaju działalności i nie przewiduje zaniechania w roku następnym", ponieważ "na dzień obrotowy nie występują żadne niepewności co do możliwości kontynuowania działalności w roku następnym"). Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że "wszystkie koszty utrzymania rodziny pokrywa mąż", zaliczając do nich – poza wydatkami udokumentowanymi w przedłożonych fakturach i rachunkach – wydatki "życiowe", w tym związane z nauką córek, w kwocie około [...] zł oraz koszty leczenia, przekraczające [...] zł. Skarżąca wnosiła już o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach, a jej wnioski były zarówno uwzględniane (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 211/08), jak i, zwłaszcza ostatnio, załatwiane odmownie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I FZ 376/08 i z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08 czy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 1/08, w wyniku którego skarżąca uiściła zresztą wpis sądowy). Wpis sądowy od skargi, czyli najwyższa opłata, której uiszczenie może wchodzić w grę w niniejszym postępowaniu, wyliczony w oparciu o podaną w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia, wynosi [...] zł. Skarżąca wniosła również o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach, w których wpisy od skargi wyliczone w taki sposób stanowią razem z wpisem należnym w tym postępowaniu łącznie sumę [...] zł. Zastrzec jednak wypada, że wyliczenia te mają charakter jedynie orientacyjny, skoro w odpowiedziach na skargę organ odwoławczy każdorazowo wskazał niższe wartości przedmiotu zaskarżenia, co może doprowadzić do ustalenia wpisów w niższej wysokości. Określenie wysokości wpisu następuje bowiem w drodze zarządzenia, na które przysługuje zażalenie. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż w jej najogólniej rozumianej sytuacji materialnej powyższa przesłanka została spełniona, pomimo okoliczności wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już postanowieniu z dnia 6 lipca 2008 r., mianowicie że nie może ona wskutek obciążenia hipotecznego i zajęć egzekucyjnych korzystać ze swojego majątku oraz że stoi przed koniecznością kosztownej opieki nad ciężko chorą córką. Stanowi to w pierwszej kolejności skutek wątpliwości, jakie powstają w wyniku konfrontacji jej oświadczeń z przedłożonych przez nią dokumentami. I tak skarżąca nie wykazała, że nie może rozporządzać posiadanymi przez siebie udziałami w spółce kapitałowej czy w ogóle czerpać dochodów w związku z działalnością tej spółki, w której, zgodnie z przedstawionym odpisem sprawozdania, posiada przecież wraz z małżonkiem całość udziałów, pełniąc zarazem funkcję członka zarządu spółki. Co więcej, treść tego dokumentu pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem, iż spółka nie prowadzi działalności, skoro wyrażono w niej przeświadczenie o braku zagrożeń w tym zakresie, wykazując dochód netto oraz znaczną sumę środków pieniężnych zgromadzonych w gotówce i na rachunkach bankowych. Wątpliwości rodzi też treść faktury wystawionej wnioskodawczyni przez spółkę o nazwie sugerującej, iż zajmuje się ona działalnością inwestycyjną, tytułem zapłaty za usługi świadczone w ostatnim czasie. Strona stwierdziła przecież, iż od dłuższego czasu nie osiąga żadnych dochodów, poświęcając się wyłącznie opiece nad chorą córką. Istotne znaczenie ma również fakt, że w chwili obecnej, inaczej niż było to w połowie ubiegłego roku, od małżonka skarżącej można wymagać nie tylko pokrycia stosunkowo wysokich kosztów utrzymania rodziny, w tym leczenia córki, lecz również zapewnienia środków finansowych celem opłacenia kosztów sądowych. Sytuacja jego przedsiębiorstwa uległa bowiem poprawie pod koniec wspomnianego roku, gdyż działalność gospodarcza przyniosła dochody. Sytuacja ta cechuje się stabilnością, co ilustrują deklaracje dla podatku od towarów i usług, dowodzące stałego i wysokiego poziomu obrotów, oraz znaczne wartości przychodów i wydatków utrzymujące się w przeciągu całego ubiegłego roku. Wartości te wprost niewspółmiernie przewyższają sumę kosztów sądowych, których uiszczenie może wchodzić w rachubę we wszystkich postępowaniach skarżącej. Nawet w skali jednego miesiąca, [...] r., suma ta stanowiła mniej więcej [...] miesięcznych przychodów, równowartość wydatków poniesionych w tym miesiącu na wynagrodzenia czy [...] innych wydatków. Pomieszczenie pośród tych wydatków kwoty potrzebnej na opłacenie kosztów sądowych nie powinno więc wiązać się dla małżonka skarżącej z większymi trudnościami. Jest zarazem poza sporem, że małżonek skarżącej jest do tego rodzaju wsparcia finansowego zobowiązany, i to pomimo rozdzielności majątkowej. W myśl art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są wszak zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej, co należy mieć na względzie w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8 oraz przywołane już wyżej postanowienia tego Sądu wydane w sprawach skarżącej w dniach 30 września i 28 października 2008 r.). Ponadto skarżącą łączą wciąż z małżonkiem ścisłe więzy ekonomiczne, polegające nie tylko na opłacaniu przez małżonka kosztów utrzymania rodziny, ale i w szczególności na wspólnym pełnieniu funkcji zarządu spółki i dysponowaniu łącznie całością jej udziałów. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.