III SA/Gl 141/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.D. (D.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W treści skargi pełnomocnik skarżącego zamieścił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że decyzja ta dotknięta jest szeregiem uchybień, a zatem nie sposób uznać ją za zgodną z prawem. Ponieważ istnieje możliwość jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, czyli wydania rozstrzygnięcia odmiennego co do istoty, od tego które zostało zawarte w zaskarżonej decyzji, zasadne jest wstrzymanie jej wykonania. Tym bardziej, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec wskazanych wyżej okoliczności doprowadzi do wyrządzenia skarżącemu szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej jako "p.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zaistnieją szczególne ku temu okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w judykaturze, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla wnioskującego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (vide: postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 576/08, Lex 493724). W ocenie tut. Sądu wskazana wyżej przesłanka nie została przez stronę skarżącą wykazana. Należy bowiem zauważyć, iż sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Konieczność zapłaty egzekwowanego w drodze egzekucji zaległego podatku i związane z tym uszczuplenie majątku stanowi zwykłe następstwo takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem wykazanie, iż na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Należy bowiem zauważyć, że egzekwowane roszczenie ma charakter pieniężny i z natury rzeczy skutki jego są odwracalne, albowiem w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nadpłacone kwoty podlegać będą zwrotowi. Tym bardziej, że każde egzekwowanie należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Do takich okoliczności nie można również zaliczać subiektywnego przeświadczenia wnioskodawcy o ewentualnej wadliwości zaskarżonej decyzji. Ta bowiem będzie badana przez Sąd przy rozpoznawaniu skargi co do meritum. Dlatego też powoływanie się na nią na etapie postępowania wpadkowego, poprzedzającego merytoryczne rozpoznanie skargi, nie może być przesądzające. Niweczyłoby bowiem sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r. sygn. II OZ 184/05, LEX nr 302251). Podobnie uszczuplenie majątku skarżącego będące konsekwencją zapłaty zaległego podatku nie może stanowić przesłanki przemawiającej za uwzględnieniem złożonego wniosku, gdyż mechanizmy zawarte w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) zapewniają dłużnikowi minimum egzystencji. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym bardziej, że treść wniosku nie wskazuje sytuacji faktycznej w jakiej skarżący aktualnie się znajduje. Trudno zatem uznać, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., sygn. akt II FZ 460/10, Lex nr 742514). Faktem jest, że w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie prawa pomocy postanowieniem z dnia 25 maja 2016 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł, w pozostałym zaś zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Jednakże wskazać należy, że sama sytuacja finansowa strony, na podstawie której wskazane wyżej rozstrzygnięcie zapadło, nie może świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 ustawy p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek. Dlatego też przyznanie prawa pomocy nie może przesądzać o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 605/10, Lex nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1783/08, Lex nr 573464 oraz z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2752/11, Lex nr 1069889). Podobnie twierdzenie jakoby okoliczności przemawiające za zastosowaniem art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. występowały w sprawie nie jest wystarczające. Sąd musi mieć bowiem o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 998/14, Lex nr 1500173). To od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków zależy orzeczenie Sądu. Brak wskazania we wniosku tych okoliczności uniemożliwia Sądowi merytoryczną ocenę. Dlatego też mając na uwadze powyższe, w tym zawarty w treści skargi wniosek o wytrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przyjąć należało, że skarżący nie wykazał realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem złożonego wniosku. Co istotne, również z analizy akt sprawy nie wynika, aby takie przesłanki występowały. Wobec powyższego Sąd w składzie tu orzekającym działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.