III SA/Gl 142/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-10-19
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Barbara Brandys-Kmiecik, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który dokonał transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, może zastosować stawkę VAT 0% i odliczyć podatek naliczony, jeśli transakcje te są częścią oszustwa karuzelowego, a podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahentów?Ratio decidendi
Podatnik nie może skorzystać z preferencyjnej stawki VAT 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów ani odliczyć podatku naliczonego, jeśli transakcje te są częścią oszustwa karuzelowego, a podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i nie wykazał dobrej wiary. W takich przypadkach faktury dokumentujące czynności dokonane jedynie w celu uzyskania korzyści podatkowej nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego, a transakcje te uznaje się za niedokonane.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatnika L. J., który wykazał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w deklaracji VAT-7 za styczeń 2013 r. i otrzymał zwrot podatku. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do zastosowania stawki VAT 0% dla transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz czeskiej firmy "A" s.r.o. oraz prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu od firmy "B", uznając te transakcje za pozorne i element oszustwa karuzelowego. Podatnik zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i brak należytej staranności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. przy udziale - sprawy ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. , po rozpatrzeniu odwołania L. J. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2013 r. – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Jako podstawę prawną jej wydania wskazał m.in. art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej O.p.) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej jako ustawa VAT).
W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności odwołano się do okoliczności faktycznych sprawy. W tych zaś ramach podniesiono, że decyzją z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. skorygował samorozliczenie podatku od towarów i usług i za styczeń 2013 r. zamiast wykazanej przez podatnika w złożonej deklaracji VAT-7 nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 452.702,00 zł określił zobowiązanie podatkowe w wysokości 10.641,00 zł. Organ stwierdził bowiem, że mając na uwadze art. 42 ust. 1 ustawy VAT oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy podatnik nie spełnił przesłanek pozwalających na zastosowanie stawki VAT 0% w odniesieniu do transakcji dostaw wewnątrz-wspólnotowych, udokumentowanych fakturami wystawionymi na rzecz "A" , które to transakcje wykazują charakter czynności pozornych, pozbawionych uzasadnienia gospodarczego oraz faktycznie niedokonanych i tym samym nie zrodziły one powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług, a zatem faktury VAT dokumentujące transakcje zakupu towaru od "B" , na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o zawarty w nich podatek naliczony (w łącznej kwocie 456.897,88 zł).
Kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia pełnomocnik strony złożył odwołanie wnosząc o uchylenie go w całości. W jego opinii organ pierwszej instancji nie wykazał Stronie działania w złej wierze, czynnego udziału w przestępczych transakcjach karuzelowych i świadomości bezprawnych działań kontrahentów oraz bezpodstawnie podważył transakcje sprzedaży do "A" s.r.o. chociaż zostały spełnione wszelkie określone w art. 42 ust. 1 ustawy VAT przesłanki do opodatkowania tej sprzedaży wg stawki podatku 0%. Organ podatkowy całkowicie pominął treść zeznań świadków, którzy wprost zeznali, że Strona nie posiadała wiedzy o przestępczym charakterze przeprowadzanych transakcji i że została w ten proceder podstępnie wciągnięta przez osoby trzecie. Pełnomocnik podkreślił, że Strona podjęła szereg kroków celem zweryfikowania czeskich kontrahentów, a w dalszym okresie współpracy przejęła na siebie organizację dostaw i transportu.
Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. , uznając zarzuty odwołania za nieuzasadnione.
Jak wynika z uzasadnienia przeprowadzone zostały u L. J. , prowadzącego działalność gospodarczą jako Firma "C" z siedzibą w Z. kontrole podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku VAT oraz transakcji wewnątrzwspólnotowych. W związku z ustaleniami kontroli podatkowej wszczęte zostało postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług, w tym za styczeń 2013 r., zakończone decyzją wymiarową 24 czerwca 2015r.
Jednakże początkowo w trakcie kontroli stwierdzono, że 12 lutego 2013 r. podatnik w Urzędzie Skarbowym w Z. złożył deklarację VAT-7 za styczeń 2013 r., gdzie wykazana została kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 452.702,00 zł (w tym do zwrotu na rachunek bankowy: 450.000,00 zł, do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy: 2.702,00 zł). Kwota ta została mu zwrócona 12 kwietnia 2013 r., po przeprowadzeniu czynności sprawdzających w zakresie prawidłowości i rzetelności dokumentów w związku z deklarowaną do zwrotu kwotą podatku VAT.
Następnie w firmie została przeprowadzona kontrola podatkowa w zakresie podatku VAT i zasadności zwrotu. Kontrola wykazała, że w rejestrze sprzedaży za przedmiotowy okres L. J. ujął faktury dokumentujące wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (WDT) na rzecz "A" ze stawką 0%. Natomiast w rejestrze zakupu ujęte były faktury wystawione przez "D" z B. , dokumentujące nabycie przez L. J. towaru będącego przedmiotem ww. wewnątrzwspólnotowej dostawy. W następstwie kontroli podatkowej w zakresie: podatek od towarów i usług za październik 2012 r. - zasadność zwrotu, wystąpiono do administracji czeskiej o potwierdzenie transakcji dokonanych przez FH "C" z firmą "A" s.r.o. W dniu 2 maja 2013 r. administracja czeska udzieliła odpowiedzi: "nie jesteśmy w stanie zweryfikować żadnych informacji. "A" s.r.o. nie jest osiągalny. Wystawiono wezwania i kilka razy je dostarczano. Za okres 2012 nasz podatnik złożył negatywną deklarację VAT, tj. nie zadeklarował żadnych dostaw. Zgodnie z danymi zawartymi w Rejestrze Firm wyłącznym przedstawicielem i współpracownikiem jest P. P., ur. [...] r., [...] , ul. [...] ".
Po otrzymaniu powyższej odpowiedzi ponownie wystąpiono do administracji czeskiej o potwierdzenie transakcji dokonanych z kontrahentem unijnym "A" s.r.o. w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r. W dniu 23 lipca 2013 r. administracja czeska udzieliła odpowiedzi, iż: "informacje, o które prosiliście nie mogły zostać zweryfikowane. Nie ma kontaktu z firmą "A" Ltd. W jej siedzibie [...] była wynajęta firma. Najem zakończył się w kwietniu 2013 r. Obecnie nie wiemy gdzie faktycznie zlokalizowana jest "A" Ltd. (...). Za okres podatkowy I kwartał 2013 nasz podatnik nie wypełnił deklaracji VAT, tj. nie uznał wykonania podanego przez Was. (...) Organ podatkowy nie posiada dowodów, że nasz podatnik nabył od Pana L. J. jakieś towary lub zajmował się jakąkolwiek działalnością gospodarczą na terytorium Czech w IV kwartale 2012 i I kwartale 2013".
Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] r. jako dowód w ww. kontroli włączono:
1. protokoły przesłuchań świadków (przeprowadzonych w trakcie kontroli podatkowej u L. J. za luty 2013 r.: K. K., P.P., K. P. (pracownika "A" s.r.o. od lutego 2013 r.), M. D. (właściciela FHU "E" );
2. protokoły z przesłuchania w charakterze strony synów L. J. : P. J. oraz M. J. , na okoliczność prowadzonej kontroli podatkowej w spółce cywilnej "F" s.c. L. J. , M. J. , P. J. , Z., ul. [...] , w zakresie zwrotu podatku VAT za maj 2013 r.;
3. pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] r. dot. "G" , [...] S. , ul. [...] , NIP [...] . Zgodnie z przedmiotowym pismem M. S. nie złożył żadnej deklaracji w zakresie podatku VAT i PIT, z dniem 3.09.2013 r. organ podatkowy zamknął podatnikowi obowiązek w VAT.
Organ szeroko przytoczył w uzasadnieniu decyzji zeznania świadków oraz strony. Następnie odnosząc się do transakcji dotyczących "B" oraz "A" s.r.o., organ stwierdził, że zebrane w sprawie materiały udostępnione przez L. J. , uzupełnione o dowody w postaci odpowiedzi czeskiej administracji podatkowej SCAC (dot. "A" s.r.o.), przesłuchania świadków i strony czy informacje z właściwych Urzędów Skarbowych, pozwoliły na ustalenie łańcucha podmiotów uczestniczących w procederze, który wyczerpuje znamiona tzw. obrotu karuzelowego w transakcjach wewnątrzwspólnotowych (charakteryzujący się gospodarczo nieuzasadnionym "fakturowym" obrotem powodującym "powrót" towarów do punktu wyjścia, czyli do pierwotnego sprzedawcy, przy braku ostatecznego odbiorcy towaru), tj.:
- "G" , S.,
- FHU "E" , B.,
- "B" , B.,
- FH "L. " L. J. , Z.,
- "A".
Następnie organ wyjaśnił, że na podstawie okazanych przez P. P. wyciągów z historii rachunków bankowych ustalono, iż "A" s.r.o. otrzymywała przelewy od firmy "G" (co wskazuje na zamknięty krąg odbiorców).
Zeznania złożone 3 grudnia 2013 r. przez świadka P. P., zdaniem organu wskazują, że towar będący przedmiotem transakcji zawartych pomiędzy ww. kontrahentami transportowany był wyłącznie z "B" do "A" s.r.o. i z powrotem (wracał wielokrotnie do kraju na magazyn "B" ). Tym samym przepływ dokumentów/płatności był dodatkowo odmienny od przepływu towarów.
Na tle powyższych ustaleń organ podniósł, iż L. J. dokonał odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez "B" i ten sam towar zadeklarował jako wewnątrzwspólnotową dostawę ze stawką VAT 0% na rzecz "A" Towary sprzedawane do "A" s.r.o., wg oświadczenia L. J. , dostarczał na teren Czech dostawca, tj. "B" własnym samochodem marki M. o nr rej. [...] oraz marki I. o nr rej[...] . L. J. był podmiotem występującym o zwrot podatku VAT.
Następnie organ przywołując orzeczenia TSUE m.in. z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03, C-484/03 Optigen Ltd i inne, wyrok TSUE z dnia 06.07.2006 r. w sprawach połączonych Axel Kittel i Récolta Recycling przeanalizował obiektywne okoliczności wskazujące na brak świadomości oszustwa podatkowego po stronie podatnika. Organ szeroko przywołał zeznania L. J. i wskazał, że przedstawione przez odwołującego się okoliczności współpracy w szczególności szybki obrót przedmiotowym towarem na ustalonych warunkach (zakup od "B" i równocześnie sprzedaż do "A" s.r.o.), brak przy tym jakiejkolwiek odpowiedzialności za towar /co do załadunku, organizacji transportu, wyładunku/, nieponoszenie kosztów transportu, sposób regulowania należności (cyt: "pan P. wpłacał pieniądze na moje konto, trwało to może minutkę, gdy ja zobaczyłem że mam pieniądze to wtedy dokonywałem przelew na rzecz K. "), rozmiar i częstotliwość transakcji /kilka w ciągu jednego dnia/, a także wątpliwy powód jakim był rzekomy brak pieniędzy kooperanta (Pana K. "nie było stać aby kupować brutto i sprzedawać netto ") wskazywały, że w grę może wchodzić inny cel niż zysk z handlu art. chemii gospodarczej. Zaakcentował, że nie trzeba znać konstrukcji oszustwa karuzelowego, by wiedzieć, iż skoro korzyść nie pochodzi z działalności gospodarczej, to może pochodzić z nieuprawnionego zwrotu VAT. Zatem odwołujący był/winien być świadom istnienia możliwości oszukańczego zarabiania na VAT. Mimo to (dlatego) wdał się w transakcje, które były dla niego intratne, choć nie miały takich cech handlu, jak konieczność poszukiwania towaru, poszukiwania klienta, dopasowania ceny do potrzeb rynku. Zatem strona działając w zasadzie w charakterze pośrednika pomiędzy "B" "A" s.r.o. wiedziała, że środki które zainwestowała nie są potrzebne na realizację transakcji handlowych, lecz na podatek VAT, którego zwrot z urzędu skarbowego zgodnie z przepisami może trwać nawet do 180 dni.
Zatem organ stwierdził, że L. J. wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności powinien był wiedzieć, iż transakcje, w których uczestniczył zmierzały do nadużyć podatkowych a on sam jest potencjalnym beneficjentem korzyści wynikających z uczestnictwa w oszukańczym procederze w postaci zwrotu podatku od towarów i usług. Zdaniem organu nie bez znaczenia jest też okoliczność, że na wątpliwości co do wiarygodności przedmiotowych transakcji zwracał L. J. uwagę syn P. .
W świetle powyższego L. J. dokonał zatem bezpodstawnie odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez "B" .
Organ stwierdził, że faktury dokumentujące czynności, które zostały dokonane jedynie w celu uzyskania korzyści podatkowej nie mogą, stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego. Należy je bowiem uznać za czynności, które nie zostały dokonane w rozumieniu tego przepisu. W konsekwencji organ uznał, że brak jest również podstaw do uznania za dostawy wewnątrzwspólnotowe towarów transakcji udokumentowanych fakturami wystawionymi przez stronę na rzecz "A" s.r.o.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:
1. art. art. 122, 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i dokonanie błędnej oceny dowodów skutkujące uznaniem, iż skarżący w grudniu 2012 r. nie pozostawał w dobrej wierze co do statusu podatkowego odbiorców świadczonych przez skarżącego usług oraz nie dochował należytej staranności w ustaleniu tegoż statusu;
2. przepisów prawa materialnego art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT poprzez błędne ustalenie, że sporne faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z nich podatek naliczony;
3. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 42 ust. 1 ustawy VAT poprzez uznanie, iż transakcje sprzedaży towarów na rzecz spółki "H" s.r.o. oraz "A" Ltd. przez skarżącego, nie stanowią wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, w przypadku gdy nabywcą towarów był podmiot posiadający stosowny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie Unii Europejskiej właściwe dla tego nabywcy, a numer ten został wskazany na fakturach dokumentujących przedmiotowe transakcje, zaś skarżący wystarczająco wykazał, iż towar opuścił terytorium RP;
4. przepisów postępowania, tj. art. art. 122, 180 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez całkowite pominięcie treści istotnych zeznań świadków, przede wszystkim świadka P. P. w zakresie, w którym zeznał on, iż skarżący nie działał wspólnie i w porozumieniu z osobami trzecimi w tzw. oszustwie karuzelowym, nie posiadał wiedzy o tym, że został wmanewrowany przez osoby trzecie do transakcji karuzelowych, w których udział brali K. K., spółka "A" oraz M. D. oraz sposób dokonywania transakcji między przedmiotowymi kontrahentami, tj. w zakresie przebiegu transakcji, doręczania towaru spółce czeskiej, płatności za towar, okoliczności iż skarżący dokonywał sprzedaży towarów na rzecz reprezentowanej przez świadka P. P. spółki, czym spełnił wszelkie wymogi wymagane prawem, wynikające z art. 42 ust. 1 ustawy VAT.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności zastosowania przez stronę skarżącą stawki VAT 0% do transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów dokonanej - zgodnie z treścią wystawionych faktur - na rzecz podatnika czeskich tj. "A" s.r.o. oraz zakwestionowania faktur wystawionych przez "B" dokumentujących nabycie towaru będącego przedmiotem ww wewnątrzwspólnotowej dostawy i odmowę dokonania przez Stronę odliczenia podatku w nich naliczonego od należnego w oparciu o art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT.
W myśl art. 41 ust. 3 ustawy VAT, w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów stawka podatku wynosi 0%, z zastrzeżeniem art. 42. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ww. ustawy, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatku 0 % pod warunkiem że:
1) podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej, i podał ten numer oraz swój numer, o którym mowa w art. 97 ust. 10, na fakturze stwierdzającej dostawę towarów;
2) podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju.
Stosownie do art. 42. ust. 3 ustawy VAT, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są następujące dokumenty, jeżeli łącznie potwierdzają dostarczenie towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju:
1) dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, z których jednoznacznie wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju - w przypadku gdy przewóz towarów jest zlecany przewoźnikowi (spedytorowi),
2) kopia faktury,
3) specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku - z zastrzeżeniem ust. 4 i 5.
W myśl art. 42 ust. 4 ustawy VAT w przypadku wywozu towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów bezpośrednio przez podatnika dokonującego takiej dostawy lub przez jego nabywcę, przy użyciu własnego środka transportu podatnika lub nabywcy, podatnik oprócz dokumentów, o których mowa w ust. 3 pkt 2 i 3, powinien posiadać dokument zawierający co najmniej:
1) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nabywcy tych towarów,
2) adres, pod który są przewożone towary, w przypadku gdy jest inny niż adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania nabywcy,
3) określenie towarów i ich ilości,
4) potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do miejsca, o którym mowa w pkt 1 lub 2, znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju,
5) rodzaj oraz numer rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone towary (...).
Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 11 ww. ustawy, w przypadku, gdy dokumenty, o których mowa w ust. 3-5, nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju towarów, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 2 mogą być również inne dokumenty wskazujące, że nastąpiła dostawa wewnątrzwspólnotowa. w szczególności:
1) korespondencja handlowa z nabywcą, w tym jego zamówienie;
2) dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu;
3) dokument potwierdzający zapłatę za towar, z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa ma charakter nieodpłatny lub zobowiązanie jest realizowane w innej formie, w takim przypadku - inny dokument stwierdzający wygaśnięcie zobowiązania,
4) dowód potwierdzający przyjęcie przez nabywcę towaru na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.
Nadto w myśl art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy VAT, przepis ust. 1 (zawierający definicję pojęcia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów) stosuje się pod warunkiem, że nabywca towarów jest podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.
Z powyższego wynika, że prawo podatnika do zastosowania stawki podatku od towarów i usług w wysokości 0% do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, uzależnione jest od posiadania dokumentów potwierdzających jednoznacznie, iż doszło do wywozu towaru z Polski na terytorium innego państwa członkowskiego, który to wywóz towarów następuje w wyniku dokonania transakcji z ustalonym nabywcą, w celu przeniesienia na ten konkretny podmiot prawa do rozporządzania wywożonym towarem jak właściciel. Przy czym – biorąc pod uwagę fakt, że dostawa wewnątrzwspólnotowa uprawnia dostawcę do zastosowania stawki podatku VAT 0% czyli preferencyjnej - to podatnik zobowiązany jest do udowodnienia wskazanych wyżej okoliczności.
Z zestawienia treści powołanych przepisów wynika więc, że dla uznania danej transakcji za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek – wynikającej z art. 42 ustawy VAT (należycie udokumentowany wywóz towarów z terytorium kraju) i art. 13 ustawy o VAT (zarówno dostawca, jak i nabywca są podatnikami zidentyfikowanymi dla transakcji wewnątrzwspólnotowych dla potrzeb tego podatku). Tak więc pierwszym elementem, który musi wystąpić, aby uznać daną czynność za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów jest wywóz towaru z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego w wyniku dokonania czynności dostawy, przy czym dostawca winien nadto ustalić, że towar ten fizycznie opuścił terytorium państwa członkowskiego dostawy. Drugi warunek odnosi się do stron transakcji, które winny być zidentyfikowane poprzez dokonanie rejestracji VAT UE, a tym pojęciu a priori mieści się, że powinny być zidentyfikowane w ogóle tj. co do ich tożsamości.
Odnosząc wskazane wyżej ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy do wyżej cytowanych uregulowań ustawy o podatku VAT zauważyć należy, że – wbrew twierdzeniom skargi – skarżący nie dochował staranności w zakresie identyfikacji czeskiego kontrahenta, mimo, że – w ocenie Sądu – istniały okoliczności wskazujące na jego nierzetelność. Z odpowiedzi czeskiej administracji podatkowej SCAC (dot. "A" s.r.o.), wynika, że nie ma kontaktu z tą spółką pod wskazanym adresem. Nie wiadomo, gdzie ma siedzibę podatnik. Spółka nie złożyła deklaracji i nie ma żadnych dowodów na to, że w IV kwartale 2012 r. i I kwartale 2013 r. prowadziła jakąkolwiek działalność gospodarczą. Ustalony przez organy podatkowe, w oparciu o przesłuchania świadków i strony oraz informacje z właściwych Urzędów Skarbowych, łańcuch podmiotów tj.:
- "G" , S. ,
- FHU "E" , B. ,
- "B" , B.,
- FH "L. " L. J. , Z. ,
- "A" s.r.o, ,
wskazuje, iż mamy do czynienia z tzw. obrotem karuzelowym w transakcjach wewnątrzwspólnotowych (charakteryzującym się gospodarczo nieuzasadnionym "fakturowym" obrotem powodującym "powrót" towarów do punktu wyjścia, czyli do pierwotnego sprzedawcy, przy braku ostatecznego odbiorcy towaru). Świadczą o tym okazane przez P. P. wyciągi z historii rachunków bankowych, z których wynika, iż "A" s.r.o. otrzymywała przelewy od firmy "G" (co wskazuje na zamknięty krąg odbiorców); zeznania złożone przez świadka P. P. , z których wynika, że towar będący przedmiotem transakcji zawartych pomiędzy ww. kontrahentami transportowany był wyłącznie z "B" do "A" s.r.o. i z powrotem (wracał wielokrotnie do kraju na magazyn "D" ).
Słusznie zatem uznał organ, iż L. J. nieprawidłowo dokonał odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez "B" i nieprawidłowo ten sam towar zadeklarował jako wewnątrzwspólnotową dostawę ze stawką VAT 0% na rzecz "A" s.r.o. Tym bardziej, że towary sprzedawane do "A" s.r.o., wg oświadczenia L. J. , dostarczał na teren Czech dostawca, tj. "B" własnym samochodem marki M. nr rej. [...] oraz marki I. o nr rej. [...] J. nie posiadał informacji o rozliczeniach kosztów transportu.
O nieprawidłowościach świadczy również opisana przez skarżącego procedura obrotu towarem. Skarżący wyjaśnił: "ja dostawałem faktury mailem z "B", wystawiałem zaraz faktury sprzedaży i też wysyłałem mailem do pana P. , żeby on wiedział jaki towar przychodzi i jaka kwota jest do zapłaty, na początku nie były to duże wartości. W momencie kiedy samochód dostawczy przyjechał do czeskiego C. pan P. wpłacał pieniądze na moje konto, trwało to może minutkę, gdy ja zobaczyłem że mam pieniądze to wtedy dokonywałem przelew na rzecz K. i dzwoniłem do niego, że mam pieniądze a wtedy on, tak jak mi mówił dzwonił do kierowcy, żeby on rozładował towar. Tak było przez cały okres współpracy. Oryginały faktur oraz dokumenty WZ, a także potwierdzenia wywozu były przekazywane albo u mnie w Z. , albo w B. lub C.".
Słusznie zatem wywiódł organ, że okoliczności sprawy, w szczególności szybki obrót przedmiotowym towarem na ustalonych warunkach (zakup od "D" i równocześnie sprzedaż do "A" s.r.o.), brak przy tym jakiejkolwiek odpowiedzialności skarżącego za towar /co do załadunku, organizacji transportu, wyładunku/, nieponoszenie kosztów transportu, sposób regulowania należności (cyt: "pan P. wpłacał pieniądze na moje konto, trwało to może minutkę, gdy ja zobaczyłem że mam pieniądze to wtedy dokonywałem przelew na rzecz K. "), rozmiar i częstotliwość transakcji /kilka w ciągu jednego dnia/, a także wątpliwy powód jakim był rzekomy brak pieniędzy kooperanta (cyt: "Pana K. nie było stać aby kupować brutto i sprzedawać netto") wskazywały, że w grę może wchodzić inny cel niż zysk z handlu art. chemii gospodarczej, mianowicie nieuprawniony zwrot podatku VAT.
Zasadnie zatem organ uznał, że L. J. dokonał bezpodstawnie odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez "B" . Albowiem zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług - z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 29 ust. 4 (vide: art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ww. ustawy). W myśl natomiast art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.
Faktury dokumentujące czynności, które zostały dokonane jedynie w celu uzyskania korzyści podatkowej nie mogą, stosownie do ww. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego. Należy je bowiem uznać za czynności, które nie zostały dokonane w rozumieniu tego przepisu.
W konsekwencji brak jest również podstaw do uznania za dostawy wewnątrzwspólnotowe towarów transakcji udokumentowanych fakturami wystawionymi przez stronę na rzecz "A" s.r.o.
Odnosząc się do kwestii dobrej wiary skarżącego w zakresie dokonywanych transakcji należy się odwołać do orzecznictwa TSUE, z którego wynika ogólna zasada, zgodnie z którą aby podatnik mógł skorzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa podatkowego (zastosowanie stawki 0% w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy albo prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku dostawy krajowej) w przypadku gdy transakcja jest związana z oszustwem, winien wykazać, że działał w dobrej wierze, co oznacza, że nie tylko nie uczestniczył czynnie w oszustwie, ale również nawet nie wiedział i nie mógł przy zachowaniu należytej staranności się dowiedzieć, że brał w nim udział. Winien zatem wykazać, że podjął środki ostrożności celem upewnienia się w przedmiocie legalności prowadzonych transakcji, lecz nie doprowadziły one do ujawnienia ich oszukańczego charakteru.
W ocenie Sądu, w świetle wyżej przytoczonych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, tj. nie weryfikowanie umocowania osób, z którymi skarżący współpracował; godzenie się na płatności przelewem w określonym przez kontrahenta trybie; przyjmowanie narzuconego przez sprzedawcę obrotu towarem co do częstotliwości, asortymentu, transportu, zasad płatności oraz odbiorcy unijnego; nie ponoszenie odpowiedzialności za organizację obrotu towarem – załadunek, transport, dowóz, wyładunek, rzetelność i jakość towaru – wszystko to było poza zakresem działania i zainteresowania skarżącego, który wg spornych faktur był dostawcą WDT; jego postawa w zakwestionowanych transakcjach charakteryzowała się wręcz niefrasobliwością, brakiem profesjonalizmu, niezachowaniem elementarnych zasad ostrożności gospodarczej. Rację ma organ stwierdzając, że podatnik prowadząc działalność powinien zachować pewne, adekwatne standardy bezpieczeństwa i należytej staranności kupieckiej; nie zostały one dochowane co organ zaakcentował na str. 21-22 zaskarżonej decyzji. Badanie wiarygodności kontrahenta i faktu dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy skarżący ograniczył do zgromadzenia jedynie formalnych dokumentów, bez analizy ich rzetelności materialnej. Zresztą jak wynika z materiału dowodowego sami synowie zwracali uwagę skarżącemu co do wiarygodności transakcji (str. 11zaskarżonej decyzji)..
Tym samym za niezasadny uznać należy zarzut skargi, odnoszący się do naruszenia przepisów O.p. przez błędne ustalanie stanu faktycznego i błędną ocenę dowodów, co skutkowało uznaniem, że skarżący nie pozostawał w dobrej wierze co do statusu podatkowego odbiorcy.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia wskazanych przepisów procesowych, bowiem organ zgromadził wszystkie dostępne mu dowody, posiłkował się materiałami uzyskanymi z innych postępowań, na co zezwala art. 180 i 181 O.p..
Odnosząc się do zarzutów skargi i kwestionowania poczynionych ustaleń należy wskazać, że wobec kompletności i spójności materiału dowodowego organy wyjaśniały obszernie podstawy wydanych rozstrzygnięć co znalazło odzwierciedlenie w ustalonym przez organy stanie faktycznym i dokonanej subsumcji. Poza tym strona była informowana o możliwości zaznajamiania się z aktami i składania wniosków dowodowych, z których to uprawnień korzystała.
Na zakończenie jeszcze należy wskazać, że analogiczne sprawy skarżącego za inne okresy rozliczeniowe były już przedmiotem orzekania przez tut. Sąd, a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ocenę i argumentację zawartą we wcześniejszych wyrokach np. z dnia 4 czerwca 2016r. o sygn. akt III SA/GL 1234/15.
Wobec powyższych okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło