III SA/Gl 1481/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-12-10
Skład orzekający: Anna Apollo, Krzysztof Wujek, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując protest dotyczący oceny wniosku o dofinansowanie, jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego, zgodnie z art. 153 PPSA. Niewykonanie tych wskazań, w tym nierozpatrzenie wszystkich zarzutów protestu, stanowi naruszenie prawa i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Po negatywnej ocenie merytoryczno-technicznej i rozpatrzeniu protestu, wniosek został odrzucony. Poprzednie orzeczenie WSA w Gliwicach (III SA/Gl 1603/13), utrzymane w mocy przez NSA (II GSK 2371/13), stwierdziło naruszenie prawa w ocenie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu, organ ponownie odrzucił wniosek, nie uwzględniając wszystkich zarzutów protestu, w szczególności dotyczących kryterium nr 4. Skarżąca wniosła kolejną skargę do WSA, zarzucając organowi naruszenie art. 153 PPSA poprzez niezastosowanie się do wskazań poprzedniego wyroku.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że ocena merytoryczna wniosku aplikacyjnego została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa. Zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A’ S.A. w C. na negatywną ocenę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny merytoryczno-technicznej projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 – 2013 1. stwierdza, że ocena merytoryczna wniosku aplikacyjnego została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...]; 2. zasądza od Zarządu Województwa [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z [...] r. Zarząd Województwa [...] - Instytucja Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] (dalej: Instytucja Zarządzająca), poinformowało "A" S.A. z siedzibą w C. o negatywnym rozstrzygnięciu protestu z 1 września 2014 r., dotyczącym oceny merytoryczno-technicznej wniosku nr [...] o dofinansowanie środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 projektu pod nazwą "Wzrost konkurencyjności firmy "A" S.A. poprzez zakup innowacyjnej maszyny wykrawająco-tłoczącej wykorzystywanej w produkcji opakowań dla branży Premium" w ramach konkursu zamkniętego nr [...]. W podstawie prawnej powołano art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ( tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 ze zm. – dalej: u.z.p.p.r.).
Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny sprawy:
W ramach konkursu nr [...] z Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa [...] na lata 2007-2013 w ramach Priorytetu I "Badania i rozwój technologiczny (B+R), innowacje i przedsiębiorczość", Działanie 1.2. "Mikroprzedsiębiorstwa i MŚP" Poddziałanie 1.2.3. "Innowacje w Mikroprzedsiębiorstwach i MŚP", strona skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pt. "Wzrost konkurencyjności firmy "A" S.A. z siedzibą w C. poprzez zakup innowacyjnej maszyny wykrawająco-tłoczącej wykorzystywanej w produkcji opakowań dla branży Premium".
Pismem z dnia [...] r. [...] Centrum Przedsiębiorczości (ŚCP) poinformowało skarżącą, że jej wniosek nie przeszedł pozytywnie oceny merytoryczno - technicznej z powodu nieuzyskania wymaganej liczby punktów lub niespełnienia poszczególnych kryteriów wskazanych w karcie oceny merytoryczno-technicznej, udostępnionych na koncie wnioskodawcy we Wniosku Aplikacyjnym Przedsiębiorcy.
W proteście z [...] r. skarżąca wskazała na nieprawidłową ocenę w kryterium merytoryczno-technicznym zasadniczym podstawowym nr 4, oraz w kryterium merytoryczno-technicznym zasadniczym specyficznym nr 7.
Pismem z [...] r. Urząd M. Województwa [...] powiadomił wnioskodawcę, że powyższy protest został rozpatrzony pozytywnie w zakresie punktu nr 7, ponieważ ekspert nie uzasadnił swego stanowiska w sposób dostateczny. Natomiast w odniesieniu do zarzutu w zakresie oceny w kryterium merytoryczno-technicznym zasadniczym podstawowym nr 4, protest nie był zasadny (dokonana ocena była prawidłowa). Organ wskazał, że na etapie rozpatrzenia protestu nie dokonuje się ponownej oceny lecz ustala się, czy ocena merytoryczna została przeprowadzona prawidłowo. W konsekwencji uznano protest za zasadny i przywrócono wniosek do oceny merytoryczno-technicznej kryterium zasadniczego specyficznego nr 7.
Kolejnym pismem z [...] r. ŚCP poinformowało skarżącą o negatywnym rozpatrzeniu złożonego wniosku o dofinansowanie projektu i o jego odrzuceniu na etapie ponownej oceny merytorycznej z powodu nieuzyskania wymaganej liczby punktów lub niespełnienia kryteriów wskazanych w karcie oceny merytoryczno-technicznej. Wskazano, że jest ona dostępna na koncie we Wniosku Aplikacyjnym Przedsiębiorcy.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, podtrzymując swe stanowisko przedstawione w treści protestu.
Wyrokiem z 9 października 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1603/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że ocena merytoryczna wniosku aplikacyjnego została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...] .
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że obowiązkiem podmiotu przeprowadzającego ponownie ocenę merytoryczną projektu jest ustosunkowanie się w piśmie informującym o wynikach tej oceny do zarzutów podniesionych w środku odwoławczym przez wnioskodawcę oraz wyjaśnienie powodów, które zadecydowały o negatywnej ocenie projektu, a wnioskodawca powinien uzyskać precyzyjne wskazanie co do wyników tego etapu wraz ze szczegółową, jednoznaczną analizą ocen ekspertów. Informacja ta musi wskazywać powody, które w konsekwencji zdecydowały o nieuwzględnieniu protestu wraz z ich uzasadnieniem. Sąd ponadto nakazał dokonać wnikliwej analizy wszystkich zarzutów odwołania, stanowiska Instytucji Zarządzającej oraz oceny dokonanej przez ekspertów, przy czym przeprowadzona analiza winna być logiczna, spójna i przejrzysta, co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści tego rozstrzygnięcia.
W wyniku skargi kasacyjnej Instytucji Zarządzającej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 2371/13, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy pismem z [...] r. skarżący został poinformowany przez ŚCP, że złożony wniosek o dofinansowanie projektu nie przeszedł pozytywnie oceny merytoryczno- technicznej z powodu nieuzyskania wymaganej liczby punktów. W uzasadnieniu oceny ŚCP wskazało, że zgodnie z pismem z 11 marca 2013 r. informującym stronę o pozytywnie rozpatrzonym przez Instytucję Zarządzającą proteście, projekt mógł zostać ponownie oceniony jedynie w zakresie kryterium zasadniczego specyficznego (punktowanego) nr 7: Efekty wynikające z realizacji projektu. W wyniku ponownej oceny merytoryczno-technicznej w tym kryterium przyznano maksymalną ilość punktów, tj. 4 pkt. Mimo uzyskania maksymalnej liczby punktów w tym kryterium, projekt otrzymał ostatecznie 23,65 pkt, co jest niewystarczające, aby projekt mógł otrzymać pozytywną ocenę merytoryczno-techniczną. Zgodnie z Załącznikiem nr 6 do Szczegółowego Opisu Priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013, tj. Kryteria wyboru projektów, wniosek otrzymuje ocenę pozytywną w przypadku uzyskania co najmniej 24 punktów. Projekty, które uzyskają mniej niż 24 punkty, nie kwalifikują się do wsparcia.
Skarżący w dniu 1 września 2014 r. wniósł protest do otrzymanej oceny merytoryczno - technicznej projektu w zakresie kryterium nr 4 (Wpływ projektu na polityki horyzontalne) oraz kryterium nr 7 (Efekty wynikające z realizacji projektu).
Pismem z [...] r. protest został rozpatrzony negatywnie. W odniesieniu do kryterium nr 4 wskazano, że kwestionowane w proteście kryterium nie było przedmiotem oceny, o której wyniku został wnioskodawca poinformowany w piśmie z [...]r., stwierdzającym, że ww. kryterium nie podlega rozpatrzeniu. Organ wskazał, że zgodnie ze stanem prawnym przedmiotowego kryterium, wnioskodawca w proteście powinien wskazać te kryteria wyboru projektu, z których oceną się nie zgadza. W ramach oceny, o wynikach której ŚCP poinformowało wnioskodawcę ww. pismem, przedmiotowe kryterium nie podlegało ocenie. W związku z powyższym, zgodnie z art. 30b ust. 11 u.z.p.p.r., protest nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli mimo prawidłowego pouczenia, o którym mowa w art. 30a ust. 3, został wniesiony: (...) pkt 4) bez spełnienia wymogów określonych w ust. 6.
W odniesieniu do kryterium nr 7 organ wyjaśnił, że przedstawione w proteście uzasadnienie wnioskodawcy nie jest adekwatne do przeprowadzonej oceny. W ramach oceny przedmiotowego kryterium, o której wyniku został wnioskodawca poinformowany w piśmie z dnia [...] r., wnioskodawca uzyskał od obydwu ekspertów maksymalną ilość punktów (tj. 4 punkty). Ponadto, żaden z ekspertów nie podał uzasadnienia oceny o takiej treści jaką przytoczył (i którą kwestionuje) wnioskodawca w proteście. Stąd też, brak jest możliwości aby ustosunkować się do uzasadnienia protestu w ramach ww. kryterium, bowiem nie odnosi się ono do przeprowadzonej oceny. Instytucja rozpatrująca protest poinformowała również, że jej rolą nie jest ocena projektu złożonego przez wnioskodawcę w ramach danego konkursu, czy też ocena zawartych w nim treści pod kątem przyznanej punktacji. Rola ta należy do niezależnych ekspertów - członków Komisji Oceny Projektów (KOP). Natomiast rolą instytucji rozpatrującej protest jest zbadanie, czy oceniający wyrażając swoje stanowisko, uwzględnili wszystkie zapisy zawarte we wniosku o dofinansowanie oraz przedstawili uzasadnienie przeprowadzonej oceny zapisane w karcie oceny merytoryczno-technicznej, co oznacza, że ekspert musi szczegółowo wyjaśnić, dlaczego przyznana przez niego punktacja w danym kryterium została obniżona. Dodatkowo, liczba przyznanych punktów przez eksperta, musi ściśle wynikać z przedstawionego uzasadnienia. Instytucja rozpatrująca protest bada również, czy eksperci przeprowadzili ocenę projektu w oparciu o obwiązującą dokumentację konkursową, jak również zgodnie z obowiązującym Regulaminem KOP i innymi dokumentami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że ocena merytoryczno-techniczna została dokonana z naruszeniem przepisów prawa i wniósł o uwzględnienie skargi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zarzuty protestu odnośnie wyników oceny spełnienia kryterium merytoryczno-technicznego zasadniczego podstawowego (punktowanego) kryterium nr 4 (Wpływ na polityki horyzontalne) nie zostały rozpatrzone i przedstawił argumenty, które według niego wskazują, że prawidłowa wartość przyznana w zakresie tego kryterium powinna wynosić 3 pkt., a nie 2 pkt., zatem protest w tym zakresie IZ powinna uznać za zasadny.
Skarżący zarzucił też, że Instytucja Zarządzająca nie zastosowała się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 października 2013 r. sygn. akt III SA/GI 1603/13, ponieważ nie przedstawiła uzasadnienia co do oceny w kryterium merytoryczno-technicznym zasadniczym podstawowym nr 4 i nie odniosła się do zarzutów przedstawionych w proteście z 25 sierpnia 2014 r. Skarżący podkreślił, że w wyroku tym Sąd stwierdził, iż ocena merytoryczna wniosku aplikacyjnego została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...] . Cytując fragmenty uzasadnienia wyroku, zaznaczył, że organ przeprowadzając ponownie ocenę merytoryczną projektu winien ustosunkować się do zarzutów podniesionych w środku odwoławczym przez wnioskodawcę oraz wyjaśnić powody, które zadecydowały o negatywnej ocenie projektu..
Skarżący zarzucił również niespójność oceny merytoryczno-technicznej akcentując, iż zgodnie z uzasadnieniem wyroku WSA z 28 października 2013 r. winna być ona logiczna, spójna i przejrzysta.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 28 ust. 5 i 6 u.z.p.p.r. oraz podniósł, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2011 r. sygn. SK 8/12 oraz z 30 października 2012 r. sygn. SK 8/12 wskazują na niezgodność z Konstytucją regulowania praw i obowiązków wnioskodawców w zakresie procedury odwoławczej na poziomie systemu realizacji programu operacyjnego, nie mającego charakteru aktu prawnego powszechnie obowiązującego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że rozstrzygnięcie protestu z 16 października 2014 r. wydane zostało zgodnie z art. 90b ust. 9 u.z.p.p.r. Pismo to zawierało rozstrzygnięcie polegające na nieuwzględnieniu protestu oraz pouczenie o możliwości i terminie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ - w wykonaniu wyroku - ustosunkował się do podniesionych w proteście zarzutów oraz wyjaśnił powody, które zadecydowały o negatywnej ocenie projektu. Organ rozważył wszystkie zarzuty protestu, w tym także zarzuty merytoryczne oraz dokonał analizy ocen ekspertów.
W tym zakresie organ wyjaśnił szczegółowo dlaczego Kryterium nr 4 nie było przedmiotem oceny na etapie informacji o ocenie, oraz w konsekwencji na etapie rozpatrywania protestu. Zatem nie można zgodzić się z argumentami skarżącego, że organ nie dokonał rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 28 ust. 5 i 6 u.z.p.p.r. organ wskazał, że skarżący nie wyjaśnił na czym naruszenie to miałoby polegać, a ograniczył się jedynie do zacytowania przepisów. Nadto organ zaakcentował, że wobec zanegowania przez Trybunał Konstytucyjny konstytucyjności niektórych przepisów u.z.p.p.r. w skarżonym rozstrzygnięciu podano jako podstawę prawną przepisy znowelizowane w wykonaniu wyroku Trybunału.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 - dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z [...] r. Zarządu Województwa [...] , informującym stronę o negatywnym rozstrzygnięciu protestu z 1 września 2014 r., dotyczącym oceny merytoryczno-technicznej wniosku nr [...] o dofinansowanie środkami unijnymi w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 r., na które skarga została wniesiona w trybie ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 ze zm.), zmienionej z dniem 28 czerwca 2013 r. ustawą z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2013 r., poz. 714), dokonaną na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2011 r. sygn. akt. P1/11, którym to TK stwierdził niezgodność z art. 87 Konstytucji RP z art. 5 pkt 11, art. 30b ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 2 oraz art. 30c ust. 1 u.z.p.p.r. w zakresie, w jakim prawa i obowiązki uczestnika konkursu, a także służące mu środki odwoławcze, warunkujące dopuszczalność skargi do sądu, są uregulowane w aktach znajdujących się poza systemem prawa powszechnie obowiązującego.
Uprawnienie sądu administracyjnego do rozstrzygania w niniejszej sprawie wynika z art. 30 c) u.z.p.p.r., w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a.
W przepisach art. 30c-30d u.z.p.p.r. przewidziano kilka rozwiązań autonomicznych, regulujących wybrane zagadnienia procesowe, w tym także kierunki rozstrzygnięć, jakie może podjąć sąd, załatwiając skargę (art. 30c ust. 3-5). Natomiast w zakresie nieuregulowanym w ustawie, w postępowaniu sądowo administracyjnym odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy p.p.s.a. (określone dla aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4), z wyłączeniem jednak: art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 p.p.s.a. (art. 30e ustawy).
Zgodnie art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. sąd administracyjny dokonuje oceny legalności wyniku postępowania odwoławczego zakończonego przed właściwą instytucją i uwzględnia skargę, w wypadku stwierdzenia, że ocena konkretnego projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą.
Wskazać należy, iż - jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa - zasady dokonywania sądowej oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego wymagają ustalenia standardu prawnego, według którego należy dokonać oceny zgodności (niezgodności) z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia odwoławczego. Wprowadzając w art. 30c ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 37, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie na podstawie tejże ustawy – ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych – nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyklucza to weryfikację zaskarżonego aktu z perspektywy rozwiązań przyjętych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego Natomiast podzielić należy stanowisko, które dopuszcza możliwość posługiwania się, w ramach sądowej kontroli ocen projektów ubiegających się o dofinansowanie - postanowieniami systemu realizacji programu, łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Jednocześnie przyjąć należy jako słuszny pogląd, że kontrola sądowo administracyjna sprowadza się w tym przypadku do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. To oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu), lecz wyłącznie do kontroli oceny projektu dokonanej przez organy w aspekcie kompletności oceny oraz jasności kryteriów tejże oceny (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Po 37/10, dostępny w: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu zawarte w piśmie z 16 października 2014 r. zostało dokonane z naruszeniem prawa.
Jak już wyżej wskazano, z treści art. 30 e) u.z.p.p.r. nie wynika, aby wyłączeniu przy rozpatrywaniu spraw toczących się wg przepisów tej ustawy był wyłączony przepis art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Należy wskazać, że użyty w art. 153 p.p.s.a. zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną praną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie podatkowym i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego.
Związanie oceną prawną zawartą w orzeczeniu sądu administracyjnego oznacza, że Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem podatkowym.
W rozpoznawanej sprawie ocena prawna wiążąca organ podatkowy i sąd została wyrażona w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 października 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1603/13. Ocenę tę podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 2371/13 oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną przez organ od tego wyroku.
Zatem skoro w sprawie, zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a zaskarżona ocena została wydana przez Zarząd Województwa [...] w następstwie tego wyroku, tym samym, zgodnie z przywołanym art. 153 p.p.s.a. organ był związany nie tylko samą treścią sentencji wyroku, ale również wskazanymi w treści uzasadnienia dyspozycjami, zakreślającymi działania organu, jakie winien był podjąć w wykonaniu tego orzeczenia sądu administracyjnego, albowiem - zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjęto - że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w cyt. przepisie, zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, w tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą.
Należy przy tym wskazać, że przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanusek [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanusek, tamże, s. 319).
Trzeba przy tym podkreślić, że wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy; nie mogą np. wskazywać, że określone dowody są bardziej wiarygodne od innych (por. wyrok SN z dnia 13 marca 1975 r., III CRN 466/74, OSPiKA 1976, z. 3, poz. 63).
Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie.
Należy przy tym podkreślić, że naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności), natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej - art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (patrz: Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013).
W orzecznictwie (patrz np.: wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1591/11, LEX nr 1339558) wyraźnie przyjmuje się, że postanowienia art. 153 p.p.s.a. oznaczają, że orzeczenie sądu obejmuje swoim zasięgiem przyszłe postępowanie administracyjne w tej sprawie. Zasada związania organu ponownie rozpoznającego sprawę wiąże się z elementami uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego, mimo bowiem użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie sentencję lecz o uzasadnienie orzeczenia.
W cyt. wyroku NSA wskazał również, iż art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Więcej, naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).
W świetle ustalonego stanu faktycznego, wynikającego bezspornie z przedstawionych Sądowi przez skarżącą akt oceny wniosku, nie wynika, aby organ – dokonując ponownej oceny wniosku w wykonaniu wyroku WSA w Gliwicach z 28 sierpnia 2013 r. – wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniu tego wyroku, dotyczące działań, jakie winien podjąć organ przy dokonywaniu ponownej oceny.
W pierwszej kolejności organ nie uwzględnił wynikającego z uzasadnienia wyroku WSA twierdzenia, że przy rozpatrywaniu protestu (odwołania) organ winien stosować formułę opartą o zasadę rzetelności i bezstronności, co skutkuje koniecznością rozważenia w postępowaniu odwoławczym wszystkich zarzutów protestu (odwołania), w tym także zarzutów merytorycznych.
Tymczasem organ nie dokonał rozpoznania zarzutu, zawartego w sprzeciwie, dotyczącego Kryterium zasadniczego podstawowego (punktowanego) nr 4: Wpływ projektu na polityki horyzontalne. Stwierdził przy tym, iż kryterium to nie było przedmiotem ponownej oceny przeprowadzonej w sierpniu 2014 r. o czym wnioskodawca został wnioskodawca poinformowany w piśmie z dnia [...] r., w związku z powyższym zgodnie z art. 30b ust. 11 u.z.p.p.r., protest nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli mimo prawidłowego pouczenia o którym mowa w art. 30a ust. 3, został wniesiony: (...) pkt 4) bez spełnienia wymogów określonych w ust. 6.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organ nie uwzględnił wskazań WSA wynikających z wyroku z 28 października 2013 r., albowiem co prawda wskazał na jakiej podstawie nie uwzględnił zarzutu dotyczącego pkt. 4, jednakże było to sprzeczne z uzasadnieniem wyroku WSA, z którego wynikało, że ma go rozpoznać merytorycznie.
Sąd podziela zatem zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a., tym samym dopatrując się w takim sposobie zakończenia oceny wniosku naruszenia prawa, przy czym w myśl art. 30c ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju konkluzja taka jest wystarczająca do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, bez konieczności badania, czy uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy Zarząd Województwa [...] winien zatem przeprowadzić procedurę oceny wniosku w sposób rzetelny i bezstronny, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 października 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1603/13, jak i zaprezentowaną w niniejszym wyroku, zatem z uwzględnieniem wszystkich zarzutów odwołania dotyczących również Kryterium zasadniczego podstawowego (punktowanego) nr 4.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w wyroku stwierdził, że ocena spornego projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, za podstawę przyjmując art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto, za podstawę biorąc art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło