III SA/Gl 1502/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1502/13. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, skarżący K. N. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił K. N. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od postanowienia tego nie został wniesiony sprzeciw, w związku z czym postanowienie to stało się prawomocne. Na ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący uiścił w zakreślonym terminie żądany wpis w kwocie 1.500 zł. Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r. tutejszy Sąd częściowo uchylił zaskarżoną decyzję, a w pozostałej części skargę oddalił. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze kasacyjnej zawarto po raz kolejny wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Załącznikiem do skargi był wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy (druk urzędowego formularza PPF). Wniosek swój uzasadnił skarżący tym, że utrzymuje się z wynagrodzenia w kwocie około 900 zł, a wynagrodzenie jest obciążone zajęciami komorniczymi. Strona ma na utrzymaniu dwie dorastające córki w wieku [...] i [...] lat. Skarżący nie ma żadnego majątku i mieszka w domu teściów z którymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. W końcowej części uzasadnienia wnioskodawca zaznaczył, że jego córka ma skrzywienie kręgosłupa, a on sam nie ma zdolności kredytowej. Żona wnioskodawca uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto. Uzyskiwane dochody nie pozwalają na pokrycie podstawowych potrzeb. Skarżący spłaca kredyt w wysokości 750 zł, a jego żona spłaca kredyt w wysokości 180 zł. Rodzina skarżącego korzysta z pożyczek od rodziny i znajomych. Skarżący określił w sposób szacunkowy poszczególne wydatki i opłaty, które ponoszone są w związku z utrzymaniem jego i jego rodziny. Co istotne, uzasadnienie obecnie złożonego wniosku jest de facto identyczne z uzasadnieniem pierwotnego wniosku strony z września 2013 r. o zwolnienie jej z kosztów sądowych, który został rozpoznany prawomocnym postanowieniem referendarza tutejszego Sądu z dnia 5 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podkreślić, że strona skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 5 listopada 2013 r., odmówiono przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Stosownie do art. 252 i 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a." – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05). Kolejny wniosek o prawo pomocy złożony przez stronę skarżącą w dniu [...]r., należy w istocie uznać za wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 5 listopada 2014 r., odmawiającego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Te same uwagi odnoszą się tym bardziej do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna była zaistnieć po tym, jak rozstrzygnięty został pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli po dniu [...]r. Zmiana okoliczności powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Jest to niezmiernie istotne, ponieważ zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tak, by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia (tak w postanowieniu NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., I GZ 9/12, LEX 1108666). Strona skarżąca w pierwotnym wniosku o prawo pomocy oraz w powtórnym wniosku o prawo pomocy podnosiła, że dochody jej wspólnego gospodarstwa są za małe w stosunku do potrzeb jej rodziny. Skarżący po potrąceniach w wyniku prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego uzyskuje wynagrodzenie w granicach około 900 zł, natomiast jego żona osiąga wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. We wniosku złożonym w sierpniu bieżącego roku pojawiły się jedynie dwie nowe okoliczności: skarżący mieszka razem z teściami (rodzicami jego żony i dziadkami jego dwóch małoletnich córek) oraz, że on sam i jego żona spłacają kredyty w miesięcznych ratach. Jednakże zasadnicza kwestia dochodu uzyskiwanego przez skarżącego i jego żonę nie uległa zmianie. Natomiast fakt zamieszkiwania skarżącego i jego rodziny z jego teściami (rodzicami jego żony i dziadkami jego córek) z pewnością nie może być potraktowany jako okoliczność wskazująca na pogorszenie jego aktualnej sytuacji materialnej w porównaniu z jego sytuacją finansową w [...] 2013 r. Co do kwestii spłaty dwóch kredytów przez wnioskodawcę i jego żonę, należy zwrócić uwagę na to, że obie strony musiały spełniać jednak określone warunki finansowe, które spowodowały, że banki kredytów im jednak udzieliły. Procedura przyznawania kredytów jest bowiem poprzedzona stosownym postępowaniem wyjaśniającym. Oczywiście należy mieć na uwadze to, czy te dwa powyższe fakty stanowią w istocie rzeczywiście nową okoliczność, czy też zostały zamieszczone aktualnym wniosku, a pominięte w poprzednim wniosku z [...] 2013 r. Co istotne, na tym etapie postępowania strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, ustanowionego z wyboru – przez radcę prawnego A. G.. Strona skarżąca korzysta więc z pomocy fachowego przedstawiciela procesowego. W tym wypadku wnioskodawca powinien nadesłać wniosek o przyznanie prawa pomocy z odpowiednio przygotowanym zestawem dokumentów i materiałów źródłowych, potwierdzających jego aktualny stan majątkowy (stosownie do unormowania art. 252 i 255 P.p.s.a.). Tym bardziej, że przy rozpoznawaniu pierwotnego wniosku, strona nie dołączyła żadnych materiałów źródłowych. Strona skarżąca, reprezentowana aktualnie przez radcę prawnego również obecnie nie dołączyła do przedmiotowego wniosku żadnych dokumentów. Na kwestie związane ze swoim stanem cywilnym (żona i dwie, małoletnie córki) i zarobki osiągane przez niego i jego małżonkę, strona powoływała się już w pierwszym wniosku, a zatem nie są to nowe okoliczności. Oświadczenia skarżącego co do faktu zamieszkiwania razem z jego teściami oraz zaciągniętymi i spłacanymi kredytami są trudne do zweryfikowania, z uwagi na brak jakiejkolwiek dokumentacji w tym zakresie. W ocenie Sądu, strona nie powołała de facto żadnych nowych okoliczności, uzasadniających uwzględnienie jej wniosku o zmianę pierwotnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Co istotne, strona również nie wykazała żadnymi materiałami dowodowymi, że jej sytuacja się pogorszyła. Tymczasem skarżący nie prowadzi sam na obecnym etapie tej sprawy, korzysta bowiem z pomocy fachowego, profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. To właśnie w jego gestii jest odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych, i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym. To pełnomocnik strony powinien zadbać o podanie nowych okoliczności faktycznych w aspekcie stanu majątkowego skarżącego oraz o jednoczesne udokumentowanie tych okoliczności stosownym materiałem źródłowym. Analizując jednak wniosek o prawo pomocy, złożony na urzędowym formularzu PPF przez stronę reprezentowaną przez radcę prawnego, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie podaje w nim żadnych nowych okoliczności, a jednocześnie, co do podanych okoliczności – w żaden sposób ich nie dokumentuje. W takiej sytuacji zbędnym było wzywanie strony skarżącej o nadesłanie stosownej dokumentacji i materiałów źródłowych, które miałyby potwierdzić dane zawarte we wniosku. Z tego powodu – zdaniem Sądu – przy ocenie niniejszego, drugiego już w przedmiotowej sprawie wniosku o prawo pomocy, nie straciły na aktualności rozważania odnośnie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, zawarte w poprzednim, prawomocnym już postanowieniu referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2013 r. Na marginesie należy zaznaczyć, że w pierwotnym wniosku o prawo pomocy skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową w ten sposób, że praktycznie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi i nie jest w stanie uiścić żądnej opłaty sądowej. Tymczasem po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 5 listopada 2013 r. i po ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący uiścił jednak w pełnej wysokości żądany wpis od skargi. Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.