III SA/Gl 1529/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. (G.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonej przez pełnomocnika skargi kasacyjnej zamieszczony został dodatkowy wniosek o zwolnienie skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania oraz opłaty od tejże skargi. Do powyższego dołączono druk PPF, gdzie w oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazano, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką oraz trójką wnucząt w wieku szkolnym. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. [...] m2. Dodatkowo jako składniki posiadanego majątku wymieniła nieruchomość rolną o pow. [...] arów. Natomiast jako źródła utrzymania całej rodziny podała przyznane jej świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł, wynagrodzenie za pracę córki rzędu [...] zł oraz emeryturę męża w wysokości [...] zł. Tymczasem ponoszone wydatki oszacowała na łączną kwotę ponad [...] zł. Ta obejmowała opłaty za energię elektryczną ([...] zł), wodę ([...] zł), centralne ogrzewanie ([...] zł), a także zakup leków ([...] zł), biletów ([...] zł), w tym ratę spłacanego kredytu hipotecznego ([...] zł) oraz zajęcie komornicze ([...] zł). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Skarżąca jak wynika z analizy formularza nie kwalifikuje się bowiem do osób znajdujących się w ubóstwie lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach postępowania. Miesięczny dochód jej rodziny wynosi przecież [...] zł, podczas gdy ponoszone wydatki po potrąceniach komorniczych rzędu [...] zł obejmują: energię elektryczną ([...] zł), wodę ([...] zł), centralne ogrzewanie ([...] zł), leki ([...] zł) oraz bilety ([...] zł). To oznacza, że do dyspozycji pozostaje miesięcznie kwota [...] zł. Ta w ocenie rozpoznającego wniosek jest w zupełności wystarczająca na uiszczenie należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego, który wynosi [...] zł. Końcowo odnosząc się do rat spłacanego przez skarżącą kredytu hipotecznego, należy zauważyć, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Bezspornym jest bowiem, że udzielając go bank dokonał oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i nie pozwoliłby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznał, że skarżąca nie daje gwarancji jego spłaty (vide: dodatkowy składnik majątku w postaci nieruchomości rolnej o pow. [...] arów). Dlatego też rozpoznający sprawę nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał kredytować stronę skarżącą w sytuacji, gdy ta może we własnym zakresie, z posiadanych środków, uiścić należny od skargi kasacyjnej wpis. Tym bardziej, że prywatne zobowiązania nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, co oznacza, że kwestia spłacania zaciągniętego kredytu jest indywidualną sprawą skarżącej i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (vide: postanowienie NSA z dnia 3 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, Lex nr1320634). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.