III SA/Gl 159/09

WyrokWSA w Gliwicach2010-01-13

Skład orzekający: Henryk Wach, Barbara Brandys-Kmiecik, Mirosław Kupiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług obejmuje również prawo organu podatkowego do określenia (zmniejszenia) kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług skutkuje również niemożnością określenia przez organ podatkowy kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Organ odwoławczy nieprawidłowo zinterpretował art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, stosując go jedynie do zobowiązania podatkowego, a nie do innych elementów rozliczenia VAT, takich jak nadwyżka podatku naliczonego. Skutki przerwania biegu przedawnienia dotyczące konkretnych okresów nie mogą być przenoszone na rozliczenia innych okresów.
Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. złożyła deklarację VAT za październik 2003 r., wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia. Organ I instancji zmniejszył tę kwotę, opierając się na decyzji dotyczącej korekty nadwyżki z września 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i potrzebę przesłuchania świadków oraz analizę dokumentacji medycznej. Podniesiono również zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w C. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r. Nr 6, poz. 60 ze zm.) oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) i § 48 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U nr 27, poz. 268 ze zmianami), po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o. o. w C. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] określającej za październik 2003r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc rozliczeniowy w wysokości [...] zł, tj. niższą od zadeklarowanej o [...] zł - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną. Podkreślono, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w Spółce w zakresie podatku od towarów i usług za rok 2003 nie stwierdzono nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych za październik 2003r. Jednakże organ I instancji dokonał zmniejszenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z uwagi na korektę nadwyżki do przeniesienia z miesiąca września 2003r. określoną decyzją z dnia [...] nr [...] w wysokości [...] zł, co skutkowało zmniejszeniem kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2003r. do przeniesienia na następny miesiąc rozliczeniowy o [...] zł. W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 197 § 1, art. 193 § 1 - § 6 oraz art. 200 § 1 oraz art. 201 § 3 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Argumentując zasadność podnoszonych zarzutów wskazano, iż dowody zgromadzone w postępowaniu są niekompletne i dlatego ustalenia dokonane przez organ kontrolny nie mogą być prawidłowe. Materiał dowodowy w sprawie należy bowiem poszerzyć o przesłuchanie w charakterze świadka T.N. i M.S. w celu ustalenia czy otrzymali od kontrolowanej Spółki księgi rachunkowe oraz czy zostały one przekazane przedstawicielom kontrolowanej Spółki po zakończeniu prowadzenia dokumentacji księgowej w 2003r.; dokumentację leczenia psychiatrycznego świadka G.K., ze szczególnym uwzględnieniem przyjmowanych przez niego środków farmakologicznych; opinię biegłych psychiatrów w celu ustalenia, czy świadek G.K. znajdował się podczas przesłuchań w dniach [...] (ABW del. W K.), [...] (Areszt Śl. w K.) [...] (Prokuratura Okręgowa w K.) w stanie pozwalającym na swobodne i świadome złożenie zeznań podczas tych czynności procesowych. Podkreślono bowiem, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy zaś materiał dowodowy zgromadzony w toku niniejszego postępowania zawiera istotne braki. Poczynione więc ustalenia faktyczne są przedwczesne. Nadto oparcie rozstrzygnięcia o dowody z przesłuchań świadków przeprowadzonych w innych postępowaniach narusza prawo strony do udziału w czynności przesłuchania świadka, na potwierdzenie czego powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Zakwestionowano także przyjęcie przez organ wyjaśnień M.S. do protokołu jako nieznajdujące oparcia w przepisach procesowych, gdyż – zgodnie z wyrokiem NSA o sygn. akt I SA/Lu 462/98 - dowodem mogą być zeznania tych osób (kontrahentów) w charakterze świadków złożone przed organem podatkowym w określonym trybie i przy zachowaniu zasad ustalonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Poza tym pełnomocnik podważył sposób oceny dowodu z przesłuchania świadka jako sprzeczny z zasadą swobodnej oceny dowodu, gdyż organ nie wyjaśnił w należyty sposób dlaczego daje wiarę zeznaniom świadka w zakresie w jakim zeznania te są niekorzystne dla strony, zaś w pozostałej części nie daje im wiary. Podkreślono także stan w jakim świadek był przesłuchiwany, a który mógł wywrzeć wpływ na treść jego zeznań. Nadto pełnomocnik zawnioskował o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K. pod sygnaturami akt [...] i [...] przeciwko podejrzanemu W.S. Zaakcentowano, że organ I instancji odmówił zawieszenia, a zażalenie na to postanowienie nie zostało do dnia wniesienia odwołania załatwione. We wskazanych zaś postępowaniach W.S. podejrzany jest o popełnienie przestępstw polegających na uczestniczeniu w fikcyjnym obrocie paliwami i komponentami paliwowymi w 2003r. oraz poświadczenia w związku z tym nieprawdy w dokumentach (fakturach VAT). Zakres podmiotowy tych postępowań obejmuje między innymi takie podmioty jak B Sp. z o. o. oraz C J.B. Ustalenie więc czy podejrzany dopuścił się zarzucanych mu przestępstw ma, zasadnicze znaczenie dla ustalenia ewentualnej odpowiedzialności podatkowej Spółki. Rozpatrując sprawę merytorycznie w trybie odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Powołując się na brzmienie norm art. 21 § 2, § 3 i § 3a Ordynacji podatkowej oraz art. 10 ust. 2 ustawy podatkowej zaznaczył, że zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa wart. 21 ust. 1, przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji, chyba że urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określi je w innej wysokości. Natomiast w korekcie deklaracji VAT-7 dla podatku od towarów i usług za październik 2003r., złożonej [...] Spółka wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł wykazując kwotę nadwyżki z poprzedniej deklaracji to jest z miesiąca września 2003r. w wysokości [...] zł. Natomiast decyzją z dnia [...] znak: [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił za wrzesień 2003r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc rozliczeniowy w wysokości [...] zł, tj. niższą od zadeklarowanej o [...] zł. Zatem do rozliczenia za październik 2003r. przyjęto kwotę z przeniesienia z poprzedniego miesiąca określoną w/w decyzją. W konsekwencji zatem uznano, że w deklaracji VAT -7 za październik 2003r. podatnik zawyżył sumę podatku naliczonego do odliczenia o tę kwotę. i dlatego organ odwoławczy określił ją w wysokości [...] zł. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie pierwszo-instancyjne i wniosła o uchylenie decyzji obu instancji bądź uchylenie decyzji ostatecznej w zaskarżonym zakresie. Powtórzono obszernie dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 197 § 1, art. 193 § 1 - § 6 oraz art. 200 § 1 oraz art. 201 § 3 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik Spółki wniósł o zasadzenie kosztów postępowania i podtrzymał złożone zarzuty podkreślając, że postępowanie winno być prowadzone starannie i poprawnie merytorycznie, w sposób budzący zaufanie czego nie uczyniono w niniejszej sprawie. Dodatkowo wskazał na konieczność analizy zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych kwestionowanych w toku niniejszego postępowania. Natomiast na rozprawie sądowej pełnomocnik strony skarżącej powtórzył swoją argumentację zawartą w skardze i w/w piśmie procesowym podtrzymując zarzut przedawnienia. Nadto powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcia zapadłe w innych rozpoznawanych przez tut. Sąd sprawach wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko w sprawie akcentując bezzasadność zarzutu przedawnienia wobec zastosowania środków egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjne-go; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc zaś do merytorycznej oceny prawidłowości badanej decyzji w pierwszej kolejności należy rozważyć zasadność zgłaszanego przez stronę skarżącą zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego w oparciu o treść art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej O.p.). Zgodnie bowiem z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Pojęcie zobowiązania podatkowego uregulowane zostało w art. 5 tej ustawy i oznacza ono wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, iż dotyczy on jedynie przedawnienia zobowiązania podatkowego, a zatem nie odnosi się wprost do kwestii będącej przedmiotem niniejszej sprawy to jest zmniejszenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Organ podatkowy II instancji w odpowiedzi na skargę odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazał jedynie na przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań za styczeń, lipiec i sierpień 2003r. wobec zastosowania środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 70 § 4 O.P. Zatem utrzymując w mocy w postępowaniu odwoławczym określoną przez organ I instancji kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za miesiąc październik 2003r. przyjął, iż dla orzekania o kwocie nadwyżki podatku naliczonego do rozliczenia w następnych miesiącach ustawodawca nie wskazał żadnego terminu uniemożliwia-jącego rozstrzyganie tych kwestii przez organ podatkowy. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie nie podziela tego poglądu. Natomiast w pełnym zakresie zgadza się ze stanowiskiem tutejszego Sądu wyrażonym w wyrokach z dnia 1 grudnia 2008r. o sygn. akt III SA/Gl 764/08, III SA/Gl 623/08 – z 6 stycznia 2009 (prawomocny). Zdaniem Sądu przyjęta przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. wykładnia powołanego wyżej przepisu art. 70 § 1 O. p. gdy przepisy odrębne nie regulują przedawnienia prawa do określenia (zmniejszenia) przez organ podatkowy kwoty zwrotu podatku naliczonego w podatku od towarów i usług byłaby nie do pogodzenia z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, a więc byłaby sprzeczna z art. 2 Konstytucji RP. Wprowadzenie do prawa podatkowego instytucji przedawnienia zobowiązań podatkowych oznacza, że ustawodawca w określonych sytuacjach – właśnie z uwagi na upływ czasu – z mocy prawa zwalnia podatnika z konsekwencji wynikających z obowiązku podatkowego. Stanowiąc więc, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem określonego czasu, równocześnie ustawodawca stwierdził (art. 59 § 1 pkt 9 O. p.), że wskutek przedawnienia zobowiązanie podatkowe "wygasa". Wygaśnięcie takiego zobowiąza-nia oznacza z jednej strony, że przestaje istnieć obowiązek podatnika zapłaty podatku, z drugiej zaś, że organ podatkowy traci uprawnienie do domagania się rozliczenia podatku przez podatnika. Natomiast gdyby interpretować powołany art. 70 § 1 O.p tak jak tego chce organ odwoławczy prowadziłoby to - zdaniem Sądu - w ostateczności do nierównego traktowania podmiotów. W sytuacji bowiem określenia przez organ podatkowy nadwyżki podatku naliczonego w mniejszej kwocie niż wykazana przez podatnika, dochodzi do obowiązku zapłaty przez podatnika czy zmniejszenia nadwyżki za kolejny okres rozliczeniowy kwoty, o którą organ pomniejszył kwotę pierwotnie zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego. Dokonanie takiego zmniejszenia zaś po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego oznaczałoby, że z ekonomicznego punktu widzenia sytuacja podatnika byłaby zasadniczo odmienna, w zależności od tego czy jego zobowiązanie wobec Skarbu Państwa dotyczy okresu (miesiąca) rozliczeniowego, w którym powstało zobowiązanie podatkowe, czy też miesiąca, za który wykazał nadwyżkę podatku naliczonego. W pierwszym wypadku Państwo rezygnuje z zapłaty kwoty podatku wraz z odsetkami, w drugim zaś (już po upływie okresu przedawnienia i w nieograniczonym czasie) na podstawie decyzji określającej powstawałoby zobowiązanie do świadczenia pieniężnego podatnika (traktowanego na równi z zaległością podatkową - art. 52 § 1 pkt 2 O.p.), z możliwością skutecznego jego egzekwowania. Powyższe więc naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23.10.2008 r. sygn. akt I SA/SZ 260/08). Oczywiście przyznać należy, że na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług utożsamianie ściśle rozumianego zobowiązania podatkowego (podatek należny podlegający wpłacie do budżetu), różnicy podatku, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w następnych okresach, nie jest możliwe. Przysługujący podatnikom w danym miesiącu zwrot różnicy podatku oraz możliwość uwzględnienia nadwyżki podatku naliczonego w kolejnych miesiącach nie powodują w tym miesiącu obowiązku zapłaty podatku przez podatnika. Zwrot bezpośredni podatku czy przeniesienie nadwyżki na miesiąc następny to jedynie sposoby uwzględnienia w rozliczeniu podatku od towarów i usług przysługującego podatnikom prawa odliczenia podatku naliczonego, stanowiącego podstawowy element konstrukcyjny tego podatku. Podatek od towarów i usług jest bowiem podatkiem złożonym. Samo wystąpienie podatku należnego nie musi powodować obowiązku jego uiszczenia z uwagi na prawo podatników do obniżenia tego podatku o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług. Złożoność ta nie oznacza jednak możliwości nieograniczonego w czasie określania i korygowania poszczególnych jego elementów. Zastosowanie skutków przedawnienia zobowiązania podatkowego do każdego z elementów składających się na podatek od towarów i usług nie podważa zasadności poglądu o odrębności samego zobowiązania podatkowego, w tym wymiaru podatku, zwrotu różnicy na rachunek bankowy i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia w następnych okresach. Kwoty te bowiem są wynikiem rozliczenia podatku za określony okres. Zdaniem Sądu spowodowana przedawnieniem niemożność określenia samego zobowiązania podatkowego za dany okres skutkuje także zakazem orzekania w zakresie zwrotu bezpośredniego lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc. Okoliczność zaś zastosowania środka egzekucyjnego do zobowiązań podatkowych objętych decyzjami wymiarowymi – określającymi prawidłową wysokość zobowiązań podatkowych za miesiące styczeń, lipiec i sierpień 2003r., na co wskazuje organ odwoławczy - skutkuje jedynie przerwaniem biegu przedawnienia co do tych konkretnych okresów. Natomiast brak jest jakiegokolwiek zakotwiczenia prawnego do przesunięcie skutków zaistnienia tej instytucji przerwania biegu przedawnienia także na rozliczenia innych okresów – w tej sprawie na określenie wysokości kwoty nadwyżki za październik 2003r. Przychylenie się natomiast do stanowiska możliwości przedawnienia jedynie zobowiązania w podatku od towarów i usług przyjętego przez Dyrektora Izby Skarbowej, prowadziłoby do przyznania organom podatkowym nieograniczonego w czasie prawa określania, a w szczególności zmniejszania kwoty nadwyżki podatku naliczonego, gdzie podatnik tak nieograniczonego czasowo prawa nie ma np. w zakresie prawa złożenia korekty deklaracji i podwyższenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego. Tymczasem istotą prawa podatkowego jest ograniczona czasowo możliwość domagania się spełnienia zobowiązań przez podatników, jak i możliwość żądania przez podatników uwzględnienia przez organy podatkowe przysługujących im praw. W tym względzie jako przykład można wskazać art. 79 O. p., który określa termin wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, art. 80 O. p. regulujący termin wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty. Okoliczność tę podkreślał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2008r., sygn. akt I FSK 129/07 wyrażając pogląd, iż w sytuacji gdy z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest za dany okres możliwe określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług, nie jest też możliwe określenie podatku naliczonego. Niedopuszczalna jest także zmiana wysokości kwot różnicy podatku do przeniesienia na następny miesiąc i do zwrotu na rachunek bankowy podatnika. Skoro zatem przedawnienie zobowiązania podatkowego ma ten skutek, że nie jest możliwe domaganie się uiszczenia zaległości w tym zobowiązaniu, to taki sam skutek przyjąć należy w stosunku i do innych elementów tego podatku w tym do określania kwoty zwrotu bezpośredniego czy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia. Wobec powyższego dla ustalenia podstawowej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii, tj. dopuszczalności orzekania w zakresie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc rozliczeniowy w wysokości niższej od zadeklarowanej - koniecznym było zbadanie czy wystąpiła przesłanka przedawnienia, stanowiąca bezwzględną przeszkodę dla orzekania. Analiza ta powinna być przeprowadzona przez organ II instancji w pierwszej kolejności, bowiem od jej wyniku uzależniony jest rodzaj rozstrzygnięcia organu tj. merytoryczny - w przypadku jej niespełnienia albo procesowy (umorzenie postępowania) - w sytuacji zaistnienia przesłanek przedawnienia, a zatem braku przedmiotu postępowania. Należy podkreślić, że instytucja umorzenia postępowania oznacza rezygnację z orzekania merytorycznego, a rozstrzygnięcie kwestii formalnych i proceduralnych ma w trakcie postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed kwestiami merytorycznymi szczególnie, jeśli rzutuje na brak możliwości prowadzenia postępowania w sprawie i dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego aktu (art. 208 O.p.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien ustalić czy w niniejszej sprawie wystąpiły podstawy do zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia stosując odpowiednio przepis art. 70 O.p. Konkludując zatem omówione powyżej uchybienia Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań. Sąd uwzględniając skargę wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a., a działając stosownie do art. 200 i art. 205 § 2, 3 p.p.s.a. oraz z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348) zasądzono kwotę [...] zł ([...] zł – wpis sądowy, [...] zł – koszt zastępstwa procesowego jednego pełnomocnika) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa nie zasądzono gdyż nie została ona uiszczona w niniejszej sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło