III SA/Gl 1607/12

WyrokWSA w Gliwicach2012-11-21

Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Renata Siudyka, Magdalena Jankiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik wykazał brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jeśli otrzymał decyzję od pełnoletniego domownika z opóźnieniem i nie podjął natychmiastowych działań w celu ustalenia faktycznej daty doręczenia?
Ratio decidendi
Podatnik, który otrzymał decyzję od pełnoletniego domownika z opóźnieniem, nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jeśli nie podjął natychmiastowych działań w celu ustalenia faktycznej daty doręczenia. Sama okoliczność opóźnienia w przekazaniu pisma przez domownika nie zwalnia podatnika z obowiązku dołożenia szczególnej staranności w celu ustalenia terminu i terminowego wniesienia odwołania.
Stan faktyczny
Skarżący L. N. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w VAT. Decyzja została doręczona pełnoletniej teściowej skarżącego, która podjęła się oddania pisma adresatowi. Skarżący otrzymał decyzję od teściowej z opóźnieniem, a następnie złożył odwołanie po terminie. Organ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu ani nie dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. WSA w Gliwicach początkowo uchylił postanowienie organu, uznając zasadność skargi. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędną wykładnię przepisów przez WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi L. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [....] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1414/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2281/10 uchylający postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C., określającej L. N. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku VAT za luty 2008 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał stan faktyczny sprawy i dotychczasowy przebieg postępowania. W tych zaś ramach podniósł, że decyzja określająca zobowiązanie w podatku od towarów i usług została wysłana na adres zamieszkania skarżącego i doręczona pełnoletniemu domownikowi, teściowej skarżącego Z. P., [...]r. Termin do złożenia odwołania upłynął zatem [...]r., natomiast odwołanie datowane na [...]r. zostało nadane w placówce pocztowej [...]r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W dniu [...]r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku wskazał, że o uchybieniu terminowi dowiedział się [...] r., podczas wizyty w [...] Urzędzie Skarbowym w C.. Wyjaśnił ponadto, że decyzje zostały mu przekazane przez dorosłego domownika około [...]r., przy czym teściowa nie pamiętała dokładnej daty odbioru przesyłki. Wskazanym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C., określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Organ zauważył, że fakt odebrania przez Z. P. ww. decyzji organu pierwszej instancji jest okolicznością niesporną, podobnie jak to, że jest to pełnoletni domownik w rozumieniu art. 149 Ordynacji podatkowej, który podjął się oddania pisma adresatowi. Te ustalenia powodują zdaniem organu, że doręczenie dokonane w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej było skuteczne. Organ uznał także, że podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania – w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej – ponieważ odwołanie sporządził [...]r., czyli jeszcze w terminie, lecz nadał je dopiero [...]r. Zdaniem organu, w stanie niepewności co do daty rzeczywistego odbioru korespondencji skarżący powinien był ustalić w urzędzie pocztowym lub podatkowym, kiedy przesyłka została doręczona dorosłemu domownikowi, a brak takich działań powoduje przypisanie stronie winy w stopniu co najmniej niedbalstwa, co wyklucza uwzględnienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Stwierdzono ponadto, że skarżący przekroczył siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, który zdaniem organu rozpoczął bieg od dnia faktycznego oddania przesyłki skarżącemu, tj. od [...]r., a więc upłynął [...] tegoż roku. Zatem wniosek o przywrócenie terminu złożony [...] był już spóźniony. Na to rozstrzygnięcie, L. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze zarzucił wskazanemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie: 1) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na mylnym przyjęciu, że w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu z tego powodu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, 2) art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że strona nie dochowała siedmiodniowego terminu wynikającego z tego przepisu, 3) art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, 4) art. 149 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania w zaskarżonym postanowieniu, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdowała się adnotacja o podjęciu się przez domownika doręczenia przesyłki adresatowi. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przyczyną uchybienia terminowi było subiektywne przekonanie skarżącego o dochowaniu terminu, ponieważ [...] r. Z.P. oświadczyła, że przesyłkę odebrała siedem lub dziesięć dni wcześniej, co oznaczało, że termin do wniesienia odwołania upływał najwcześniej [...] r. Przekonanie to było usprawiedliwione tym, że w podobnych sytuacjach Z. P. nigdy wcześniej nie wskazała błędnego terminu odbioru korespondencji. Nie czekając na ostatni dzień tak wyliczonego terminu skarżący złożył odwołanie już [...] r. Przekonanie o terminowości złożenia odwołania ustało dopiero [...]r., kiedy to skarżący od pracownicy urzędu podatkowego dowiedział się o faktycznej dacie doręczenia decyzji. Wyrokiem z 3 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest zasadna. Sąd zauważył, że jeżeli strona we wniosku o przywrócenie terminu wykaże, iż na skutek zaniechania domownika pismo zostało oddane adresatowi w innej dacie niż ta wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, to tym samym uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminowi. Skuteczne obalenie domniemania wynikającego z art. 149 Ordynacji podatkowej, co do daty doręczenia skutkuje tym, że na gruncie art. 162 Ordynacji podatkowej zachodzi nie tylko uprawdopodobnienie braku winy, lecz także równoczesne wykazanie, że wina w uchybieniu terminowi może być przypisana tylko i wyłącznie dorosłemu domownikowi, który pismo odebrał, lecz nie wykonał swojego obowiązku oddania go adresatowi niezwłocznie po ustaniu przyczyny jego nieobecności w mieszkaniu. Sąd pierwszej instancji przyjął, że doręczenie skarżącemu decyzji [...] r. dokonane do rąk dorosłego domownika było skuteczne. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał jednak, że przesyłkę otrzymał od teściowej dopiero dnia [...] r., a organ okoliczność tę uznał za udowodnioną. Strona wykazała w związku z tym, że przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do wniesienia odwołania była niezależna od niej i istniała do czasu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zarazem Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. W konkluzji Sąd stwierdził, że zawinione uchybienie domownika co do niezwłocznego oddania pisma adresatowi nie może wpływać negatywnie na prawo strony do wniesienia odwołania, a w dalszej kolejności na prawo do sądu wyrażone w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji. Zdaniem Sądu I instancji nie są przy tym trafne twierdzenia organu, że skarżącemu można przypisać niedbalstwo w stopniu co najmniej lekkim, ponieważ otrzymawszy od teściowej niepewną informację co do daty odbioru przesyłki nie dokonał jej weryfikacji na poczcie lub w siedzibie organu. Czyniąc taki zarzut organ nie wykazał, że uzyskanie stosownej informacji na poczcie było możliwe. Ponadto, ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, w jakiej dacie potwierdzenie to doręczono do organu podatkowego, przez co nie można twierdzić, że gdyby skarżący udał się do urzędu skarbowego [...]r., to uzyskałby informację o dacie doręczenia przesyłki do rąk dorosłego domownika. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego – zdaniem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia – organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe według przepisów rozdziału 11 Ordynacji podatkowej. W sytuacji, gdy uzna, że skarżący jeszcze nie uprawdopodobnił, że nie dotrzymał terminu bez swojej winy, organ rozważy celowość przesłuchania strony w trybie art. 199 Ordynacji podatkowej, jak również konieczność przesłuchania w charakterze świadka Z. P. (art. 181, art. 196 Ordynacji podatkowej). Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez Dyrektora Izby Skarbowej. W skardze kasacyjnej organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 Ppsa oraz art. 149 Ordynacji podatkowej poprzez zakwestionowanie skuteczności doręczenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji [...]r., w trybie przewidzianym w art. 149 Ordynacji podatkowej oraz oparcie się przez Sąd pierwszej instancji na wskazaniach, które nie miały istotnego znaczenia ze względu na ocenę, iż w tym dniu przesyłka zawierająca decyzję wymiarową została doręczona do rąk pełnoletniego domownika; ponadto skoncentrowanie się przez Sąd na rozważaniach teoretycznych, które nie do końca przystają do okoliczności niniejszej sprawy spowodowało, że motywy rozstrzygnięcia nie są jasne, a zalecenia Sądu w przedmiocie rozważenia możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego godzą wprost w art. 162 Ordynacji podatkowej, gdyż wbrew wywodom Sądu rolą zainteresowanego jest wykazanie we wniosku o przywrócenie terminu, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z jego winy, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 149 i art. 162 Ordynacji podatkowej poprzez wskazanie, że dowody, którymi dysponował organ podatkowy, nie były wystarczające do ustalenia daty doręczenia spornej przesyłki adresatowi i nie były wystarczające w celu uprawdopodobnienia braku winy podatnika w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 i art. 151 Ppsa polegające na uchyleniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego przez Sąd, mimo nienaruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 i art. 162 Ordynacji podatkowej, d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 162 § 1-2 Ordynacji podatkowej poprzez przerzucenie ciężaru dowodu na organy podatkowe w zakresie zaniedbań samej strony co do ustalenia faktycznej daty doręczenia korespondencji i wykazania braku winy w uchybieniu terminowi; okoliczność, że strona nie dochodziła kiedy korespondencja została faktycznie przyjęta przez domownika i zbagatelizowała tę datę, obciążać powinna tylko stronę, tymczasem Sąd czyni zarzut w tym zakresie organowi odwoławczemu, zarzucając naruszenie postępowania dowodowego, a tym samym wskazując na konieczność (wbrew art. 162 Ordynacji podatkowej) wykazania braku winy strony poprzez rozważenie możliwości przesłuchania strony oraz przesłuchania w charakterze świadka Z. P. W związku z powyższymi zarzutami organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1414/11 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2281/10 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA wyraził pogląd, że mylne jest przekonanie Sądu pierwszej instancji, iż w sytuacji gdy strona wykaże, "że na skutek zaniechania domownika pismo zostało oddane adresatowi w innej dacie, niż ta wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, to tym samym uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu", albowiem w ocenie tego Sądu nie jest to – co do zasady – okoliczność świadcząca o braku winy w uchybieniu terminowi w rozumieniu ww. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd wskazał, że podziela pogląd organu podatkowego II instancji, że w świetle art. 149 Ordynacji podatkowej, z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Domniemanie to może zostać obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata. W niniejszej sprawie skarżący otrzymawszy przesyłkę [...]r. wraz z informacją teściowej, że dokonała jej odbioru 7 do 10 dni wcześniej nie próbował nawet ustalić dokładnego terminu doręczenia przesyłki, tj. zweryfikować niepewnej informacji uzyskanej od teściowej, wskazując na swoje subiektywne przekonanie o rzetelności tej informacji, a tym samym o dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Ponadto NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji oceni – z uwzględnieniem powyższych uwag – argumentację organu, że w sytuacji niepewności co rzeczywistej daty odbioru przesyłki (niespornie teściowa skarżącego nie była w stanie określić precyzyjnie tej daty), należycie dbająca o swoje interesy strona postępowania powinna była podjąć czynności zmierzające do jej ustalenia, oraz że brak takich działań świadczy o niedbalstwie, które stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wyklucza przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., I FSK 152/10, CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012, poz. 270) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Należy także przypomnieć, że stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie do art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przepisy O.p. nie określają skutków, jakie wywołuje dla strony doręczenie jej przesyłki przez dorosłego domownika po upływie terminu do wniesienia dowołania. Wydaje się, iż dominującą w orzecznictwie jest wykładnia, zgodnie z którą okoliczność, iż dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania, może zaś stanowić przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Kwestie przywrócenia uchybionego terminu reguluje art. 162 § 1 i § 2 O.p. Stosownie do [...] z powołanych przepisów, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że bezspornym jest, że przesyłkę zawierającą decyzję w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za wskazany na wstępie okres odebrała [...]r. teściowa skarżącego, będąca jego domownikiem, która podjęła się oddania pisma adresatowi, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru, tak więc dokonane w ten sposób doręczenie należy uznać za prawidłowe. Wobec takiego ustalenia, termin do wniesienia odwołania upływał [...] r. Również bezsporne jest, że przesyłka zawierająca decyzje określające znalazła się w posiadaniu skarżącego [...] r., a od teściowej otrzymał on informację, że odebrała ją 7 do 10 dni wcześniej, co – przyjmując oświadczenie teściowej za zgodne z prawdą - oznaczało, że termin do wniesienia odwołania upływał najwcześniej [...]r. Skarżący nadał przesyłkę zawierającą odwołanie [...]r., a więc według swego przekonania w terminie. O fakcie uchybienia terminowi dowiedział się [...]r. i już [...] tegoż roku złożył wniosek o przywrócenie terminu, a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 162 § 2 O.p. Sąd orzekający nie podziela poglądu organu podatkowego, że termin ten winien być liczony od [...]r. (otrzymanie przesyłki od teściowej), jako że wówczas strona jeszcze nie uchybiła terminowi. Niezasadne i nielogiczne byłoby zaś składanie wniosku o przywrócenie terminu, który jeszcze był otwarty dla dokonania czynności procesowej. Przechodząc zatem do oceny zgodności z prawem odmowy przywrócenia terminu wskazać należy, że z art. 162 O.p. wynika, że aby doszło do przywrócenia terminu, zainteresowany musi: a) złożyć wniosek, b) wskazać we wniosku przyczyny uchybienia terminu, c) uprawdopodobnić brak winy w spowodowaniu przekroczenia terminu, d) dokonać czynności, dla której przewidziano dany termin (np. złożyć odwołanie). Skarżący dokonał czynności wskazanych pod lit. a, b i d, przy czym Sąd wyżej wskazał dlaczego uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony terminowo. Osią sporu między stronami jest zaś, czy skarżący spełnił także przesłankę wskazaną pod lit. c. Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i postępowania cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Brak winy powinien być oceniany przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. akt I CKN 556/98, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98). Zgodnie bowiem z poglądem występującym w orzecznictwie administracyjnym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748), czyli tym bardziej nie jest to możliwe w sytuacji niedbalstwa oraz winy nieumyślnej (wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002). Brak winy w uchybieniu terminu przyjąć można jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody. W postanowieniu z 2 października 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy z 2002 r., nr 23, s. 1059; tak również NSA w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że do grupy niezawinionych przyczyn uchybienia terminu należą nadzwyczajne zdarzenia np. przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, której przebieg nie pozwolił na wyręczenie się inną osobą. Natomiast do takich okoliczności nie można w szczególności zaliczyć: oczekiwania na poradę radcy prawnego czy adwokata, przebywania poza granicami kraju prezesa spółki oraz zaniedbań pozostałych członków zarządu upoważnionych do jej reprezentowania, równoczesnej nieobecności w pracy osób uprawnionych do wydawania dyspozycji uiszczenia wpisu sądowego, zaniedbań pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji, czy też za załatwianie konkretnych spraw, omyłki sekretarki, spraw wewnętrznej organizacji spółki i doboru przez spółkę pracowników, trudności lokalowych i trudności zebrania zarządu. Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna zatem uwiarygodnić swoją staranność, jak również okoliczność, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Przenosząc te rozważania na grunt analizowanej sprawy Sąd stwierdza, że skarżący miał obiektywną możliwość nadania odwołania w terminie ustawowym. Przesyłka znalazła się bowiem w jego posiadaniu [...]r., podczas gdy termin do wniesienia odwołania upływał dopiero z końcem następnego dnia. Przekroczenie tego terminu nie było spowodowane okolicznościami, które uniemożliwiałyby, nawet przy dołożeniu największego wysiłku, dokonanie czynności procesowej w terminie. Tym samym powołane przez skarżącego okoliczności nie stanowiły nie dającej się usunąć przeszkody do terminowego złożenia odwołania. Ponadto Sąd stwierdza, że należycie dbająca o swoje interesy strona w sytuacji niepewności do co daty odbioru przesyłki natychmiast, tj. w tym samym dniu podjęłaby działania celem dowiedzenia się w jakiej dacie doręczenie to nastąpiło, ewentualnie wniosła odwołanie, a gdyby było to w tym dniu już niemożliwe – uczyniłaby to w dniu następnym. Skarżący zaś w sytuacji niepewności co do daty odbioru przesyłki nie podjął próby ustalenia daty jej odbioru, a odwołanie nadał dopiero po dwóch dniach. Nie można zatem uznać, że zadośćuczynił wzorcowi staranności i uchybił terminowi bez swej winy, jako że nie istniały przeszkody do nadania odwołania w urzędzie pocztowym co najmniej [...]r. czyli z zachowaniem terminu, a być może także [...] tego roku (skarżący nie wskazał, o jakiej porze tego dnia wszedł w posiadanie paczki zawierającej decyzje podatkowe). Wobec niewykazania przez skarżącego wszystkich przesłanek przywrócenia terminu wynikających z art. 162 § 1 i 2 O.p., w szczególności braku winy w uchybieniu terminowi, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa, zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga uległa oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło