III SA/Gl 1628/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego z urzędu postanawia: zwolnić skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 250,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego z urzędu. W jego motywach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. Poza mieszkaniem o pow. [...] m2, posiada samochód osobowy marki [...], który objęty jest zastawem egzekucyjnym. Wprawdzie jego miesięczne dochody to nie tylko emerytura w kwocie 3.050,00 zł brutto, ale również wynagrodzenie za pracę rzędu 2.100,00 zł brutto. Niemniej jednak – jak wskazano - do powyższych skierowana została egzekucja komornicza, a dokonywane potrącenia wynoszą łącznie 2.150,00 zł. Z pozostałej kwoty, która powiększona jest o świadczenie emerytalne żony wynoszące 760,00 zł, skarżący pokrywa miesięczne wydatki. Obejmują one: czynsz (560,00 zł), energię elektryczną i gaz (300,00 zł) oraz wyżywienie ok. 800,00 zł. Dodatkowo zobowiązany jest do spłaty zaciągniętych pożyczek, a ustalone raty kształtują się na poziomie 1.500,00 zł i 500,00 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych przez "Bank A" i "Bank B" S.A., zeznanie podatkowe PIT-36 za 2014 r., zaświadczenie o zameldowaniu, umowy pożyczki, w tym jedna zabezpieczona hipotecznie wraz z harmonogramami ich spłaty, dokumenty potwierdzające wysokość pobieranego wynagrodzenia za pracę i emerytury wojskowej, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości oraz protokół zajęcia samochodu osobowego marki [...] rocznik [...]. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takiej osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje, zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono takim osobom fizycznym, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Należy bowiem zauważyć, że możliwości finansowe skarżącego odbiegają od przeciętnych. Mianowicie poza świadczeniem emerytalnym w kwocie 3.563,35 zł brutto, które po potrąceniach egzekucyjnych wynosi 2.052,57 zł netto, pobiera on jeszcze, jako kierownik szkolenia praktycznego w [...], wynagrodzenie za pracę rzędu 1.114,90 zł netto (vide: wyciągi z rachunku w "Banku A"). Łącznie z emeryturą żony rzędu 746,93 zł netto dysponuje zatem środkami w kwocie 3.914,40 zł netto, podczas gdy udokumentowane wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmują: czynsz (572,06 zł), telefon i TV (127,23 zł) oraz energię elektryczną i gaz (300,00 zł). Odnosząc się natomiast do rat zaciągniętych pożyczek trudno zakwalifikować je do wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, albowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, iż spłata zobowiązań cywilnoprawnych (a do takich niewątpliwie należy umowa kredytu czy pożyczki) nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego (vide: postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 83/06, LEX nr 939382 oraz z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I FZ 189/12, LEX nr 1333041). Ustawodawca formułując w art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania i wyżywienia, a nie wydatki związane ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym dostępne na rachunku bankowym skarżącego środki w kwocie 2.731,61 zł (vide: wyciąg z miesiąca września z "Banku A") rozpoznający sprawę za zasadne uznał zwolnienie wnioskodawcy z każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 250,00 zł. Ta mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego i jego rodziny, albowiem równolegle z niniejszą sprawą zainicjowano jeszcze 10 innych spraw, a należny w każdej z nich wpis od skargi zmniejszono do tej wysokości. Co więcej ustalając ten zakres zwolnienia przyjęto, że stanowi on gwarancję konstytucyjnego prawa strony do Sądu, jako że w myśl art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza wszechstronne zbadanie całej sprawy nawet przy wadliwym sformułowaniu skargi czy znikomej aktywności strony skarżącej w postępowanie sądowoadministracyjne. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.