III SA/Gl 1654/09

26 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Pismem z dnia [...] 2008 r. pełnomocnik E. S. wniósł o umorzenie wszystkich zaległych składek oraz niepodejmowanie przeciwko zobowiązanej działań windykacyjnych, zawieszenie ewentualnie już prowadzonych postępowań egzekucyjnych, udzielenie pomocy de minimis poprzez umorzenie składek. W uzasadnieniu podniósł, że E. S.jest mini przedsiębiorcą prowadzącym firmę transportową od [...] 1999 r. Zatrudnia 3 pracowników, samotnie wychowuje syna, na którego nie otrzymuje alimentów, chociaż obowiązek alimentacyjny ojca został określony wyrokiem sądowym. Nie posiada żadnego majątku oprócz 3 wysłużonych samochodów, żadnych rezerw finansowych pozwalających jej na spłacenie zaległości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w C. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po ponownym rozpoznaniu sprawy E. S. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Oddziału w C.) nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na: - ubezpieczenie społeczne – za okres: [...] 1999 r. okres od [...] do [...] 2000 r., [...] i [...] 2001 r. za okres od [...] 2001 r. do [...] 2006 r. za okres od [...] 2006 r. do [...] 2008 r. w kwocie [...] zł oraz koszty upomnienia – [...] zł. opłata dodatkowa [...] zł. - ubezpieczenie zdrowotne – za [...],[...] 2000r.okres od [...] 2000 r. do [...] 2006 r., [...],[...], 2006r. za okres od [...] do [...] 2006 r., za okres od [...] 2007 r. do [...] 2008 r. w kwocie [...] zł oraz opłata dodatkowa w kwocie [...] zł; - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych– za [...] i [...] 1999 r., za okres od [...] 2000 r. do [...] 2006 r., [...],[...],[...] do [...] 2006 r. okres od [...] 2007 r. do [...] 2008 r. w kwocie [...] zł oraz opłata dodatkowa [...] zł.; - a także odsetek od zaległych składek w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pierwszej kolejności ustalił, ze powodem wydania pierwszej odmownej decyzji było niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanek, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.). We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pełnomocnik E. S. domagał się ponownego rozpoznania sprawy i umorzenia zaległych składek z uwagi na trudną sytuację wnioskodawczyni. Zarzucił także przedawnienie składek z 1999 r. Do pisma nie dołączono żadnych dokumentów. Odnosząc do tego wniosku na wstępie organ przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych regulujących dopuszczalność umorzenia zaległych, niezapłaconych składek. Uznał, iż zasadnie rozpoznając po raz pierwszy wniosek przyjęto, że po stronie wnioskodawczyni nie zachodzą żadne przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy pozwalającą na uznanie zaległych składek za całkowicie nieściągalne. Wnioskodawczyni cały czas prowadzi działalność gospodarczą. Ani komornik sadowy, ani też naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wykluczono, że w toku egzekucji zostaną uzyskane środki na zapłacenie zaległości. Po przeanalizowaniu zgromadzonych dowodów organ uznał także, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia "ważnego interesu osoby zobowiązanej", o którym mowa jest w art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w wydanym na ich podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) przemawiającego za umorzeniem zaległości.. Biorąc pod uwagę także zarzuty podniesione w odwołaniu organ emerytalno-rentowy dokonał ponownej analizy sytuacji rodzinnej i majątkowej strony w oparciu o dokumentację będącą w posiadaniu Oddziału ZUS-u i wydał wskazaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał na dowody zebrane w sprawie dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Ustalił, że wspólnie z konkubentem i synem prowadzi trzyosobowe gospodarstwo, którego jedynym dochodem są środki uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej przez wnioskodawczynię w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Stałe wydatki gospodarstwa wynoszą [...] zł Wg treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wnioskodawczyni znajduj się w depresji, jednak jej stan zdrowia nie został potwierdzony jakimikolwiek dokumentami, czy zaświadczeniem lekarskim Następnie dokonał analizy akt sprawy pod kątem stwierdzenia "ważnego interesu osoby zobowiązanej", podkreślając, iż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak tylko składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i tylko wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia oraz pod warunkiem, że zostaną spełnione warunki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W ocenie organu warunki te nie zostały spełnione. W konkluzji stwierdził, że dowody nie przemawiają za umorzeniem należności z tytułu składek opłacanych przez płatnika w trybie art. 28 ust. 3 a i 3b ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności. Dodatkowo powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r.o sygn. akt II UZP 6/04 OSNP 2004/16/285 i charakter uznaniowości wydanej decyzji. Organ zaakcentował, iż w sprawie należy wziąć pod uwagę także interes społeczny wyrażony w zasadzie równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, który nie pozwala ZUS-owi dowolnie preferować interesów jednych podatników kosztem innych. Natomiast instytucja umorzenia winna mieć zastosowanie jedynie w przypadku wyjątkowych, drastycznych sytuacji, a takie w rozpoznanej sprawie nie zaistniały. Nie można też na Zakład Ubezpieczeń Społecznych przerzucać skutków finansowych prowadzonej przez osobę zobowiązaną do opłacania składek działalności gospodarczej. Decydując się na taką działalność należy brać pod uwagę wszystkie związane z tym obciążenia finansowe, a nie tylko niektóre. Na koniec zauważył, że zaległe składki nie uległy przedawnieniu, bowiem do składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie ma 10 letni okres przedawnienia wynikający z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Taki wniosek potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 8 lipca 2008 r. sygn. IIUZP 4/08 i w uchwale z 2 lipca 2008 r. sygn. II UZP 2/08. W odniesieniu do składek na ubezpieczenie zdrowotne obowiązywały nieco inne regulacje, ale od 1 lipca 2004 r. także w odniesieniu do nich termin pięcioletni uległ wydłużeniu do dziesięciu lat. Dodatkowo zauważył, że bieg terminu przedawnienia w stosunku do wnioskodawczyni uległ zawieszeniu z dniem [...] 2005 r., kiedy to Naczelnik II Urzędu Skarbowego w K. wszczął wobec niej postępowanie egzekucyjne. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego E. S. domagała się uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uzasadniając swoje stanowisko zarzucił organowi rentowemu, że wydana decyzja nieprawidłowo i niedostatecznie ocenia sytuację strony, jest wydana z naruszeniem przepisów procesowych, w szczególności art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polegające na orzekaniu w sprawie przez Prezesa ZUS zamiast właściwego ministra. Zarzuciła także przedawnienie składek wymagalnych w 1999 r. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie, podkreślając, iż skarżący w skardze nie podniósł żadnych nowych okoliczności mogących w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Za bezzasadne uznał zarzuty skargi. Zaznaczył, ze zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stronie przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpoznanie sprawy na zasadach decyzji wydanej w I instancji przez ministra. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 20 września 2005 r. (sygn. VI S.A./Wa 173/05, LEX nr 192960), że jeżeli postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Nadto oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić przyjdzie, że stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. 2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. 3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. 3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. 4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty." W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. 3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych." Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., sygn. akt I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06, LEX nr 328895). Odnosząc te uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i dokonując jego subsumcji stwierdzić przyjdzie, że nie można przyjąć, by wysokość nieopłaconej składki nie przekraczała kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; by naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, czy też, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, że zmarł dłużnik. Reasumując uprawnione jest zatem twierdzenie, że nie wystąpiła żadna z zamkniętego katalogu przesłanek opisujących, wchodzących w zakres całkowitej nieściągalności, wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy. Pozostaje zatem do przeanalizowania, czy organ rozważył możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozpoznawanej sprawie postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległych składek zostało zainicjowane wnioskiem strony z 9 maja 2008 r. (data wpływu do ZUS), domagającej się umorzenia zaległych składek, powstałych, z niewielkimi przerwami, w okresie od kwietnia 1999 r. do maja 2008 r. Słusznie organ nie uznał, że skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, czy też że wystąpiła przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego). Podkreślić w tym miejscu należy, że chociaż kierowano do pełnomocnika skarżącej wezwania do wykazania jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, osobistej, bardzo opornie współpracował z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, właściwie ograniczając się do podania wysokości swojego miesięcznego dochodu i wskazania stałych wydatków. Skarżąca powoływała się na chorobę, nie przedstawiła jednak żadnego dokumentu nawet ją uprawdopodabniającą. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wprawdzie postępowanie o umorzenie należności ZUS-owskich jest procesem administracyjnym, rządzącym się swoistymi, charakterystycznym regułami i podlegającym konkretnym reżimom prawnym to jednak należy mieć na uwadze podstawową zasadę polskiego systemu prawa, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej nie można wprawdzie stosować art. 6 Kodeksu cywilnego jednak doktryna i orzecznictwo wypracowały stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona z jakiegoś faktu, zdarzenia wynosi skutki prawne, musi to udowodnić. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku ubiegania się o umorzenie należności ZUS-owskich. Nie może budzić wątpliwości, że do skorzystania z tego dobrodziejstwa muszą istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny. Skoro więc strona podtrzymywała argument trudnej sytuacji życiowej swojej rodziny to winna była przedstawić wszystkie osiągane przez siebie dochody i ponoszone ciężary, wydatki lub inne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - czego nie wykazała. W powyższym zaś zakresie to na niej ciążył ciężar przeprowadzenia dowodu i wykazania się konkretnymi dokumentami czy dowodami. Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 k.p.s. zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Powołano okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej, a więc związane z przesłankami umorzenia, zawarto logiczny wywód w tym zakresie, oparty na zebranym w wystarczającym stopniu materiale dowodowym. Nie zaistniała także sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanej oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego. Prawidłowa jest także, zaprezentowana przez organ orzekający w sprawie, interpretacja § 3 rozporządzenia jako wyjątku od zasady obowiązkowego uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne i spłacania ewentualnych zaległości w tych składkach, co prowadzi do wniosku, iż nie jest wystarczające samo wskazanie na trudności w spłacie należności, gdyż w takich wypadkach istnienie uciążliwości jest oczywiste, konieczne jest natomiast wykazanie, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną lub zdrowotną zobowiązany nie jest w stanie uiścić powstałej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego bądź członka rodziny. W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, podzielany przez Sąd oraz przedstawione przez skarżącą dowody. Sięgnął do dowodów znanych mu z urzędu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, iż ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącej umorzenia zaległych składek. Zasadnie uznał, iż wobec wszczęcia wobec skarżącej egzekucji oraz istnienia składnika majątku, z którego możliwe jest uzyskanie zaspokojenia zaległości brak podstaw do umorzenia zaległych składek. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia składek z 1999 r. zauważyć przyjdzie, że pierwotnej wersji ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) przewidziano w przepisie art. 24 ust. 4, iż należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto w myśl ustępu 5 powołanego artykułu 24 bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Po wchodzących w życie z dniem 31 grudnia 1999 r. zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 23 grudnia 1999 r. (Dz. U. Nr 110, poz. 1256) dodano w art. 24 ustęp 6, zgodnie z którym bieg terminów przedawnienia ulegał zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Wreszcie art. 1 pkt 9 a i b ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 241, poz. 2074 ) zmieniono ust. 4 art. 24 oraz dodano dodatkowe ustępy. I tak, w myśl znowelizowane od dnia 1 stycznia 2003 r. przepisu należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zgodnie z ustępem 5 nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Ponadto bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty – ust. 5; bieg terminu przedawnienia zawiesza się od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego- ust. 5b; bieg terminu przedawnienia przerywało ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu- ust. 5c; przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana – ust. 5d; bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata - ust. 5e. Wreszcie bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. Aby rozstrzygnąć zasadność podstawowego zarzutu skargi, tj. zarzutu przedawnienia zaległych składek skarżącej należy rozważyć, czy w opisanym stanie prawnym należności, które nie uległy przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002 r. włącznie podlegają nowym regułom przedawnienia obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. W ocenie Sądu należy udzielić twierdzącej odpowiedzi. Ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość nieuregulowanego pojedynczego zobowiązania głównego, a dłużnik w momencie rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia nie nabywa prawa do zachowania jednego i niezmiennego terminu przedawnienia. W związku z powyższym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, jeżeli ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych. Nie dochodzi w takim przypadku do działania prawa wstecz, albowiem ustawodawca nie możne jedynie wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, które już uległo przedawnieniu. Tylko wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, albowiem wygasłe roszczenie "odżyłoby" na nowo. Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. (I UK 37/07, LEX nr 359575) "prawo zmiany terminów przedawnienia jest, więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego". Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08 (LEX nr 396249) wskazano, iż "do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074)". Z kolei w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08 (LEX nr 396253), również uznano, że "dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych". Podobne stanowisko Sąd Najwyższy zajął też w wyroku z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt I UK 147/07 (LEX nr 359577) - "przepis art. 24 ust. 4 w nowym brzmieniu ma zastosowanie do tych tylko należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem jego wejścia w życie, które nie były przedawnione (tu: z powodu upływu pięcioletniego terminu przedawnienia) w dniu 1 stycznia 2003 r.", a w wyroku z dnia 22 listopada 2006 r., III SA/Wa 2425/06 (LEX nr 328643) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "z dniem 1 stycznia 2003 r., ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.), wprowadzony został dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności winno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Okoliczność, że należność powstała przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma tu znaczenia. Z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania". Przedstawione stanowisko równoznaczne jest ze stwierdzeniem, że do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosować należy nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia. W art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r, nr 58, poz. 514 ze zm.) ustalono, iż składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. W obowiązującej od 1 maja 2004 r. ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.) w art. 107 ust. 1 powtórzono to rozwiązanie. Dlatego do składek na Fundusz Pracy ma zastosowanie termin przedawnienia odnoszący się do składek na ubezpieczenie społeczne. Na koniec, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a. i "fikcyjności dwuinstancyjności postępowania" wskazać należy, że organem administracyjnym, wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest ZUS, a nie Prezes Zakładu. Zwrot "stronie przysługuj prawo wniesienia do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej przez ministra w pierwszej instancji" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie w treści art. 66 ust. 4 oraz art. 83 ust. 4, 6 i 7 ustawy. W szczególności w art. 83 ust. 6 i 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kompetencje do rozpatrzenia "odwołania", czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przyznano Zakładowi, a nie Prezesowi Zakładu. Zatem Minister Pracy i Polityki Społecznej nie był organem właściwym do orzekania w sprawie. A tryb dwukrotnego rozpatrywania sprawy został zachowany. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.