III SA/Gl 1859/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu powyższego wskazała, że nie prowadzi aktualnie żadnej działalności gospodarczej. Nie jest też nigdzie zatrudniona. Ponieważ jest w trakcie poszukiwania pracy utrzymuje się wyłącznie z alimentów płaconych przez ojca dziecka, które wynoszą [...] zł brutto. Tymczasem ponoszone przez nią wydatki zamykają się w łącznej kwocie ok. [...] zł. Obejmują one opłaty za mieszkanie (ok. [...] zł), wyżywienie (ok. [...] zł), ubranie (ok. [...] zł), przybory szkolne (ok. [...] zł), lekarstwa (ok. [...] zł) i kieszonkowe syna (ok. [...] zł). Dane te potwierdziła nadesłanymi przy piśmie z dnia [...] r. dokumentami źródłowymi, z których ustalono, że w latach 2011/2012 dochód skarżącej wykazany do opodatkowania wynosił [...] zł. Działalność gospodarczą zlikwidowała bowiem [...] r. Od tego czasu jej źródłem utrzymania są alimenty, których wysokość ustalona została na podstawie zawartej w dniu [...] r. umowy na poziomie [...] zł miesięcznie. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu rodzinnego i majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację rodzinną i finansową ograniczyła się jedynie do podania takich danych, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Do dnia dzisiejszego nie wskazała natomiast, mimo stosownego wezwania w tym zakresie, czy pozostaje w związku małżeńskim z ojcem dziecka, a jeżeli tak to jaka jest wysokość osiąganych przez męża dochodów oraz źródeł, z których te są pozyskiwane, a nadto posiadanych przez męża składników majątku w postaci nieruchomości, oszczędności oraz innych przedmiotów, których wartość przekracza 3000 euro. Inaczej, tj. w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej, należało nadesłać stosowne orzeczenie sądu w przedmiocie separacji lub rozwiązania małżeństwa albo inny dokument wskazujący na stan cywilny wnioskodawcy. Powyższe dane miały bowiem istotne znaczenie w sprawie nie tylko dlatego, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka, ale również z uwagi na fakt, że skarżąca przy dochodach wynoszących [...] zł (a według nadesłanej umowy [...] zł) i wydatkach rzędu ok. [...] zł była w stanie regulować dotychczasowe koszty sądowe związane zarówno z przedmiotową, jak i równolegle prowadzoną sprawą o sygn. III SA/Gl 1858/12. Obejmowały one wpis sądowy od skargi w łącznej kwocie [...] zł oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem w łącznej kwocie [...] zł. Wprawdzie z wydruku komputerowego polecenia przelewu wynika, że środki te pochodziły z rachunku bankowego B. I. C., jednakże w treści formularza skarżąca nie podała, że korzysta z jakiejkolwiek pomocy finansowej i na jakich zasadach ta jest udzielana oraz przez kogo. Trudno zatem wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, bądź inne osoby, które chcą i mogą im pomóc. Zwłaszcza, że nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Przyjąć zatem należało, że przedłożony w sposób wybiórczy materiał dowodowy oraz podane okoliczności faktyczne nie były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że z powyższych nie wynikało jakoby skarżąca była osobą poszukującą pracy, albowiem stosowne zaświadczenie z PUP, mimo wezwania w tym zakresie, nie zostało również nadesłane. Tymczasem w orzecznictwie za dominujący uznany został pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404 oraz z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I OZ 402/13 niepubl.). Skoro bowiem skarżąca przedstawiła jedynie wybrane selektywnie informacje i dokumenty, to powinna liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jej twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. A ponieważ te budziły wątpliwości w zakresie rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy, dlatego też niedopełnienie obowiązku przedłożenia wszystkich wskazanych w wezwaniu z dnia 2 maja 2013 r. dokumentów skutkowało oddaleniem złożonego wniosku. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.