III SA/Gl 189/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego postanawia: zwolnić M. C. z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w części przekraczającej [...] zł (słownie: [...] złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. W treści skargi skarżąca, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z wpisu sądowego. Żądanie to powtórzyła następnie na druku urzędowego formularza, z treści którego wynika, że domaga się zwolnienia od kosztów dotyczących opłaty od skargi. W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Ponieważ nie jest nigdzie zatrudniona pozostaje na utrzymaniu męża, którego dochody ze stosunku pracy wynoszą [...] zł brutto. Powyższą kwotę w całości przeznaczają na wyżywienie ([...] zł) oraz leki ([...] zł). Oboje nie posiadają żadnych składników majątku, albowiem dom, w którym zamieszkują stanowi własność rodziców męża. To oni pokrywają wydatki związane z jego utrzymaniem. Dodatkowo służą pomocą materialną, albowiem skarżąca posiada zadłużenie wobec ZUS i Urzędu Skarbowego w wysokości ok. [...] zł. W uzupełnieniu wskazanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: zaświadczenie z PUP z dnia [...] r. potwierdzające, że skarżąca nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, wydruk ze strony internetowej GUS wskazujący na datę zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej i wykreślenie z rejestru REGON, zaświadczenie o zarobkach męża zatrudnionego na stanowisku specjalisty ds. marketingu za wynagrodzeniem [...] zł wraz z PIT-11 za 2013 r., roczne obliczenie podatku przez organ rentowy rodziców męża, których przychody za ubiegły rok podatkowy wynosiły [...] zł i [...] zł, zaświadczenie o dodatkowych dochodach teściowej zatrudnionej w Spółce "A" jako Prezes Zarządu za wynagrodzeniem rzędu [...] zł brutto, oświadczenie rodziców męża dotyczące ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem domu, które oszacowano na [...] zł. Dodatkowo w piśmie z [...] r. wyjaśniono, że J. M. C., wymieniona w zaświadczeniu o zameldowaniu, faktycznie zamieszkuje w K.w związku z podjęciem nauki na Akademii Sztuk Pięknych. To oznacza, że nie prowadzi ona ze skarżącą i jej mężem wspólnego gospodarstwa domowego i nie partycypuje w kosztach utrzymania. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, LEX nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, mimo stosownego zapewnienia w tym zakresie (vide: treść pisma z dnia [...] r.), nie został uzupełniony o zaświadczenia wystawione przez ZUS oraz urząd skarbowy w przedmiocie braku dochodów podlegających opodatkowaniu. Mając jednak na uwadze podniesione w sprawie okoliczności oraz dokumenty źródłowe w postaci zaświadczenia z PUP oraz z zakładu pracy T. C., przyjąć należało, że te w sposób wystarczający dowodzą, że skarżąca faktycznie korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego męża i pozostaje na jego utrzymaniu. Wprawdzie miesięczne dochody jej męża z tytułu wynagrodzenia za pracę wynoszą [...] zł brutto, niemniej jednak wspólne gospodarstwo domowe prowadzą z rodzicami czyli z A. i Z. C., z którymi wspólnie zamieszkują (vide: zaświadczenie o zameldowaniu). Tymczasem ich dochody to nie tylko pobierane z ZUS świadczenia w kwocie: [...] zł netto i [...] zł netto (vide: PIT-40A). Jak bowiem ustalono z zaświadczenia wystawionego przez Spółkę z o.o. "A" w W., A. C. (czyli teściowa skarżącej) z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto. Powyższe środki – jak wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych - wystarczają im nie tylko na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem domu, które wynoszą [...] zł, ale również na wsparcie syna i synowej kwotą [...] zł miesięcznie i dofinansowanie ich zakupów związanych z wyżywieniem (vide: oświadczenie z [...] r.). W tej sytuacji trudno wymagać, aby Skarb Państwa wspierał osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc. Tym bardziej, że w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Przyjąć zatem należało, że uwzględnienie złożonego wniosku w pewnej części, która stosownie do art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. oznacza zwolnienie strony skarżącej z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie przekraczającej [...] zł, jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza jej prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Tym bardziej, że za powyższym przemawia również fakt, iż sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną, którą strona wniosła do tut. Sądu (vide: akta o sygn. III SA/Gl 188/14), a łączna kwota wpisów, do których uiszczenia byłaby zobowiązana wynosi [...] zł. Ponieważ kwota ta z pewnością przekracza możliwości finansowe skarżącej oraz jej rodziny z pomocy, której korzysta, dlatego też, mając na uwadze konstytucyjne prawo strony do sądu, rozpoznający sprawę za zasadne uznał zwolnienie strony skarżącej z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w części przekraczającej [...] zł, albowiem pomoc państwa nie może całkowicie zastępować starań podmiotu w zabezpieczeniu środków na prowadzenie procesu sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.