III SA/Gl 190/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Apollo ( spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Jużków Asesor WSA Barbara Brandys – Kmiecik Protokolant : st. sekr. sąd. Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2007 r., na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie instruktorów nauki jazdy oddala skargę. Prezydent Miasta R. [...] r. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie skreślenia z ewidencji instruktorów nauki jazdy p. D. S.. Następnie decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm. ), art. 104 Kpa skreślił p. D. S., posiadającego uprawnienia instruktora nr [...] z ewidencji instruktorów nauki jazdy prowadzonej przez Prezydenta Miasta R.. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż w oparciu o § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz.U. nr 236, poz. 1998 ze zm.) zwrócono się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z zapytaniem, czy p. S. spełnia warunki określone w art. 105 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym uprawniające go do bycia instruktorem nauki jazdy. W odpowiedzi uzyskano informację, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...]r sygn. akt [...] został ukarany za popełnienia wykroczenia z art. 86 § 1 ustawy z 20 maja 1971r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. nr12, poz. 114 ze zm.). W dalszej części uzasadnienia wskazał, iż p. S., korzystając z prawa do czynnego udziału w sprawie, w piśmie z [...]r. wyjaśnił przebieg zdarzenia, w następstwie którego zapadł w sądzie wyrok i prosił o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy, tym bardziej, iż w jego ocenie wyrok Sądu Grodzkiego był wadliwy i wewnętrznie sprzeczny, skoro i jego i drugą uczestniczkę kolizji uznał za winnych jej spowodowania. Do pisma dołączył kserokopię wyroku. W konkluzji organ I instancji uznał, iż w świetle art. 105 ust. 2 pkt Prawa o ruchu drogowym osoba, która została ukarana wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym traci kwalifikacje do bycia instruktorem nauki jazdy. A skoro dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym potwierdziły fakt ukarania p. S. przez Sad Rejonowy w R. za popełnienie wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu ruchu, to należało go skreślić z ewidencji instruktorów. W odwołaniu D. S. domagał się uchylenia niekorzystnej dla niego decyzji. Bowiem postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia go z ewidencji instruktorów przeprowadzono niedokładnie. W szczególności nie wzięto pod uwagę faktu, że samochód w momencie zaistnienia kolizji prowadziła uczennica. W trakcie wykonywania przez Policję dodatkowych czynności sprawdzających ustalono, iż wyłącznym sprawcą kolizji był kierowca prowadzący drugi z samochodów uczestniczących w kolizji. Tymczasem Sad Grodzki za sprawców uznał odwołującego się, któremu zarzucił, iż nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu u drugiego kierowcę, któremu zarzucił, iż wadliwie wykonał manewr [...]. Zaskarżoną decyzją z [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyło argumenty powołane już przez organ I instancji, a w szczególności fakt uznania p. D. S. za winnego popełnienia wykroczenia określonego w art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń i ukarania go grzywną przez Sąd Rejonowy – Sąd Grodzki w R. prawomocnym wyrokiem nakazowym z [...]r. sygn. akt [...]. W ocenie Kolegium nie budziło wątpliwości to, że wykroczenia opisane w art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń nalezą do grupy wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zatem skoro instruktorem nauki jazdy może być tyko osoba nie karana za popełnienie takiego wykroczenia, to w momencie, kiedy p. S. został skazany, utracił on kwalifikacje do bycia instruktorem. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, iż prawomocny wyrok skazujący wiąże organy administracji orzekające w sprawie. W konsekwencji nie mogą nie samodzielnie ponownie ustalać okoliczności kolizji i zawinienia poszczególnych uczestników. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego p. D. S. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Uznał ją za nadmiernie restrykcyjną i krzywdzącą go. Nadto wydaną na podstawie przepisu,, co do którego istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż jest on niegodny z art. 32 p. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Bowiem gdyby przyjął mandat na miejscu zdarzenia, to nie utraciłby uprawnień instruktora. Natomiast w sytuacji, gdy za taki sam czyn został ukarany przez sąd, konsekwencje są dla niego, jako instruktora, znacznie surowsze. W jego ocenie nie ma żadnych szczególnych przesłanek do takiego różnicowania sytuacji prawnej instruktorów nauki jazdy. W dalszej części skargi powtórzył argumenty dotyczące jego udziału w kolizji drogowej i poprawności wyroku Sądu Grodzkiego w R.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i argumenty przytoczone na jego poparcie w uzasadnieniu orzeczenia. Odnoszą się do zarzutów skargi stwierdziło, iż nie wniosły one niczego nowego do sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Nie kierują się zasadami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Skarga nie jest zasadna. Instruktor spełnia ważną rolę w procesie przygotowywania osób do uczestniczenia w ruchu w charakterze kierujących pojazdami silnikowymi lub tramwajami. Jego działalność jest niezwykle odpowiedzialna, zwłaszcza w trakcie nauki jazdy w ruchu drogowym. Dlatego osoby ubiegające się o uzyskanie statusu instruktora nauki jazdy, jaki i te które już go uzyskały musza spełniać określone w art. 105 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.) kryteria. Zatem instruktorem może osoba, która: 1) ma co najmniej wykształcenie średnie; 2) posiada, przez okres co najmniej 3 lat, uprawnienie do kierowania pojazdami rodzaju objętego szkoleniem; 3) przedstawiła orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem; 4) ukończyła kurs kwalifikacyjny; 5) zdała egzamin przed komisją powołaną przez wojewodę; 6) nie była karana wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń(68) za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym; została wpisana do ewidencji instruktorów. Wymaganie niekaralności o jakim mowa w pkt 6 art. 105 ust. 2 cytowanej ustawy ograniczone jest do niekaralności za przestępstwo lub wykroczenie przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Istotą tego warunku jest założenie, że instruktorem może być osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania nałożonych nań zadań, w tym nauczania przestrzegania obowiązujących przepisów w ruchu drogowym. Określając rodzaj przestępstw i wykroczeń, ustawodawca odwołał się do przedmiotu ochrony. Wskazuje to, że chodzi nie tylko o przestępstwa zgrupowane w rozdziale XXI Kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji" czy wykroczenia zgrupowane w Rozdziale XI Kodeksu wykroczeń zatytułowanym wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji, ale o każde przestępstwo lub wykroczenie, które godzi w bezpieczeństwo ruchu drogowego; chodzi nie o określone typy przestępstw lub wykroczeń, lecz o konkretne czyny, które ze względu na skutki i okoliczności ich popełnienia są przestępstwami przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Katalog przestępstw, za które ma być niekarany kandydat na instruktora bądź instruktor, został ograniczony do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Oznacza to, że może być karany za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w innych strefach ruchu, np. w ruchu kolejowym, wodnym lub powietrznym. Nie stanowi przeszkody karalność np. za spowodowanie wypadku w ruchu wodnym w stanie nietrzeźwości, zakwalifikowanego z art. 177 § 2 w zw. z art. 178 § 1 k.k. W zakresie wykroczeń karalność ograniczono do tych, które skierowane są przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym, a więc wyłączone zostały wykroczenia godzące w porządek ruchu drogowego. Chodzi zatem tylko o wykroczenie spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym (art. 86 k.w.), gdyż pozostałe wykroczenia, zgrupowane w rozdziale XI k.w. mają charakter porządkowy. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt uznania za winnego i ukarania skarżącego przez Sąd Rejonowy – Sad Grodzki w R. wyrokiem z [...]r. za popełnienie w dniu [...]r. czynu polegającego na niezachowaniu należytej ostrożności w wyniku czego nie udzielił pierwszeństwa przejazdu innemu samochodowi doprowadzając do ich zderzenia, zakwalifikowanego przez sąd jako wykroczenie z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z art. 94 ustawy z 24 sierpnia 2001r . Prawo o postępowaniu w sprawach o wykroczenia (Dz.U. nr 106, poz. 1148) wyrok nakazowy, od którego nie wniesiono w terminie sprzeciwu jest prawomocny. Zatem wiąże on co do faktu skazania i ukarania skarżącego za popełnienie wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu ruchu drogowego zarówno sąd administracyjny jak i organy administracji publicznej. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu niezgodności z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 105 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdzić należy, iż zarzut ten nie mógł odnieść skutku. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat konstytucyjnej zasady równości. W wyroku z 24 kwietnia 2006 r. (sygn. P 9/05, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 46) Trybunał podkreślił, że z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się cechą mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocena każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości, musi być zatem poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów oraz analizą dotyczącą cech wspólnych i odmiennych (por. uzasadnienie wyroku z 28 maja 2002 r., sygn. P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtowało się stanowisko, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w konstytucyjnie uzasadnionych argumentach. Argumenty te Trybunał scharakteryzował następująco: "muszą mieć: po pierwsze, charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy, wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony. Nie wolno ich dokonywać według dowolnie ustalonego kryterium. (...) Po drugie, argumenty te muszą mieć charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć różnicowanie sytuacji adresatów normy, musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Po trzecie, argumenty te muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych (orzeczenie z 3 września 1996 r., sygn. K. 10/96, OTK ZU nr 4/1996, poz. 33). Postępowanie mandatowe - obok wymienionych w art. 2 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.s.w.) postępowań: przyspieszonego i nakazowego - jest jednym z postępowań szczególnych uregulowanych z punktu widzenia systematyki tego kodeksu równorzędnie w dziale IX. Podkreśla się także w literaturze, iż z art. 2 § 2 k.p.s.w. wynika, że "nakładanie grzywny w drodze mandatu karnego nie jest orzekaniem w sprawach o wykroczenia w rozumieniu art. 2 § 1 k.p.s.w." (patrz: J. Lewiński: Komentarz do kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z 2001 r., Warszawa 2002, s. 14), Uwzględnienie cech tego postępowania, które decydują o jego specyfice, całkowitej odrębności i nieprzystawalności do podstawowych nawet zasad, reguł i pojęć właściwych postępowaniu sądowemu, wyklucza możliwość odpowiedniego stosowania do tego postępowania przepisów dotyczących wyroków sądowych. Odrębny, zastępczy w stosunku do postępowania przed sądem charakter postępowania mandatowego prowadzonego przez organ pozasądowy, w rozpoznawanej sprawie takim organem byłaby policja, uwarunkowania tego postępowania, a zwłaszcza dobrowolność poddania się karze i rezygnacja przez sprawcę wykroczenia z prawa do rozpoznania sprawy przez sąd, czy brak orzekania w przedmiocie procesu, to niektóre tylko, najistotniejsze właściwości tego postępowania podkreślane w literaturze (J. Lewiński - op. cit., s. 14, a także: T. Grzegorczyk - op. cit., s. 64). Stad też nie można mówić o identyczności sytuacji faktycznej i prawnej osób ukaranych mandatem karnym za popełnienie wykroczenia i skazanych wyrokiem sądu. Wobec powyższego, skoro skarżący został skazany wyrokiem nakazowym Sadu Grodzkiego za popełnienie wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu ruchu drogowego, to w świetle art. 107 ust. 1 pkt w związku z art. 105 ust. 2 pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym zasadne było skreślenie skarżącego z ewidencji instruktorów. Zatem, skoro sąd nie dopatrzył się w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.