III SA/Gl 1952/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. (M.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu postanawia: ustanowić dla R. M. adwokata z urzędu. W treści złożonego zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2014 r. skarżący zamieścił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synami. Żadnych składników majątku nie posiada, albowiem samochód marki [...] o wartości ok. [...] zł na skutek wypowiedzenia umowy kredytu zmuszony jest zwrócić do banku, natomiast samochód marki [...] o wartości ok. [...] zł został przewłaszczony na rzecz banku i nie może nim swobodnie dysponować. Od [...]r. raty zaciągniętego kredytu spłaca za niego teściowa w wysokości ok. [...] zł (vide: potwierdzenia przelewów U. W.). Wprawdzie skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej handluje wierzytelnościami, gdyż zakupiony przez niego towar został zabezpieczony przez prokuraturę, niemniej jednak z powyższego tytułu w ubiegłym roku podatkowym poniósł stratę w kwocie [...] zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L). A ponieważ koszty utrzymania jego rodziny wynoszą łącznie 3.050,00 zł, tj. energia elektryczna (450,00 zł), woda (250,00 zł), wywóz śmieci (50,00 zł), lekarstwa i rehabilitacja (300,00 zł), odzież (200,00 zł), środki czystości (200,00 zł), opłaty szkolne (100,00 zł) oraz wyżywienie (1.500,00 zł), korzysta z pomocy osób bliskich. Tym bardziej, że z uwagi na brak dochodów (vide: podatkowa księga przychód i rozchodów) oraz utratę majątku został wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych (vide: postanowienie z [...] r.). Ponadto wobec jego osoby prowadzone są liczne egzekucje administracyjne i sądowe, które z uwagi na ich bezskuteczność są umarzane. Na dowód powyższego do akt sprawy przedłożono: postanowienia z [...] r., [...] i [...]r., z dnia [...] i [...]r. oraz z [...] r., a także zawiadomienia z [...]r. i zarządzenie z [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie, skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym, jako że postanowieniem z dnia 1 lipca 2013 r. zwolniono go od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Tym samym zadośćuczynienie obecnemu wnioskowi o ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu w praktyce oznacza, że niejako na "raty", w dwóch etapach przyznane mu będzie prawo pomocy w zakresie całkowitym, na które – w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. – składają się oba analizowane dobrodziejstwa procesowe. To z kolei skłania do uwzględnienia podczas oceny obecnego wniosku surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na uwagę zasługuje również treść art. 165 ustawy p.p.s.a., albowiem wniesiony w chwili obecnej wniosek o ustanowienie fachowego pełnomocnika jest drugim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, a zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z tym przepisem, który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu [...]r. postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w tym zakresie należy zaliczyć – mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08, Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie te zostały w sposób wystarczający podane. Analizując bowiem ponownie sytuację rodzinną i majątkową skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że ta w odniesieniu do poprzednio składanego wniosku rzeczywiście uległa pogorszeniu. Należy zauważyć, że skarżący w chwili obecnej nie osiąga żadnych dochodów. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty, a on sam z uwagi na stan zdrowia zmuszony jest korzystać z pomocy osób bliskich. Nie jest bowiem w stanie zapewnić sobie i swojej rodzinie środków koniecznych w bieżącym utrzymaniu. Tym bardziej, że prowadzone wobec jego osoby egzekucje komornicze jako bezskuteczne są umarzane z uwagi na brak jakiegokolwiek majątku. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym konstytucyjne prawo strony do Sądu i obecny etap sprawy za zasadne uznano uwzględnienie złożonego wniosku, choć ten nie odpowiadał wymogom formalnym przewidzianym w art. 252 § 2 ustawy p.p.s.a. Z uwagi jednak na złożone oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, które odpowiadało w swej treści rubrykom od 6-10 formularza (vide: druk PPF), a nadto zostało poparte stosowną dokumentacją źródłową, Sąd uznał że jest ono wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, albowiem stanowisko przeciwne prowadziłoby do nadmiernego formalizmu niepotrzebnie wydłużającego postępowanie w sprawie. Dlatego też na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 165 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.