III SA/Gl 1961/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2010 r. w sprawie o sygn. III SA/Gl 1746/10 w przedmiocie gier losowych i zakładów wzajemnych 1. uwzględnia skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1746/10 w ten sposób, że uchyla decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...]; 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wyrokiem z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt III SA/GL 1746/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę "A" spółka z o.o. z siedzibą w B. (dalej Spółka "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego, udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...] z dnia [...] r. Wyrok ten jest prawomocny od dnia [...] r. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, istotą sporu była prawidłowość wydania przez Dyrektora Izby Celnej w K. decyzji odmawiającej przedłużenia Spółce "A" zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...], udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Sąd podkreślił, że ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r., w art. 129 ust. 1 jednoznacznie stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier - prowadzona na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy może być kontynuowana jedynie do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, którym im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast postępowania w sprawie wydania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier - wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, umarza się (ust.2). W konsekwencji więc w powoływanej ustawie o grach hazardowych w art. 138 ust. 1 ustawodawca zabronił w ogóle przedłużania zezwoleń, o których mowa w art. 129 ust. 1. Dlatego też powoływanie się przez stronę skarżącą na regulacje ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 4, poz. 27), zwłaszcza na art. 34 ust. 1 tej ustawy nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Zgodnie bowiem z zasadą praworządności organy są zobowiązane orzekać na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Zaś wobec wyeliminowania z dniem 1 stycznia 2010 r. z systemu prawa powyższej ustawy niemożliwym było w dacie orzekania oparcie się na uchylonych regulacjach. Sąd nie podzielił również zarzutu braku umocowania Dyrektora Izby Celnej do działania w sprawie jako organ I i II instancji. Uprawnienie Dyrektora Izby Celnej w K. do orzekania w niniejszej sprawie miało zakotwiczenie w art. 238 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, w świetle którego do ustalania właściwości organów w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, należy stosować przepisy dotychczasowe. W przypadku zaś wydania decyzji w pierwszej instancji m.in. przez dyrektora izby celnej odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym (art. 221 Ordynacji podatkowej). Konkludując swoje wywody Sąd stwierdził, że, Dyrektor Izby Celnej w K. wydając jako organ I instancji decyzję w dniu [...] r. kończącą prowadzone od [...] r. postępowanie zobowiązany był zastosować aktualne w dacie orzekania przepisy prawa i w konsekwencji odmówić, na podstawie art. 118 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, skarżącej Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego, udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Pełnomocnik Spółki pismem z dnia [...] r., działając na podstawie art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienionym wyrokiem w związku z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11, dotyczącym wykładni w zakresie charakteru zakwestionowanych norm prawa krajowego, a mianowicie przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz.1540) w odniesieniu do dyrektywy nr 98/34/WE. Pełnomocnik podkreślił, że w istocie TSUE przyznał "zaskarżonym" normom, a właściwie co do zasady przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, potencjalny charakter przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE, a art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nosi znamiona przepisu technicznego z uwagi na skutek jaki wywołuje w postaci stopniowej i systematycznej likwidacji działalności bezpośrednio związanej z obrotem automatami o niskich wygranych, aż do zupełnego jej zaniku. Zauważył nadto, że w postępowaniu przed WSA w Gliwicach w sprawie III SA/Gl 1746/10 Sąd nie ustalał, czy przepis ten wprowadza warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie. W opinii organu kwestionowane przepisy nie wpływają w sposób istotny na właściwości i sprzedaż produktów, podmioty mogą prowadzić nadal działalność w "obszarze automatów do gier lub znaleźć zastosowanie dla automatów do gier o niskich wygranych." Postanowieniem z 24 maja 2013 r., sygn. akt III SA/GL 1689/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi Spółki "A" o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem wskazanym wyżej, odrzucił skargę o wznowienie postępowania jako niedopuszczalną z uwagi na brak ustawowej podstawy wznowienia (art. 281 p.p.s.a.), a skarżąca nie była strona postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II GSK 2031/13 uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że skarga opierała się na ustawowej podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 3 p.p.s.a. i została wniesiona z zachowaniem terminu do jej wniesienia. Jednocześnie NSA podkreślił znaczenie orzeczenia TS UE dla zapewnienia jednolitej i prawidłowej wykładni oraz stosowania prawa unijnego przez wszystkie państwa członkowskie jest na tyle istotne, iż zgodnie z art. 273 § 3 p.p.s.a., że zachodzi potrzeba wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wznowienie postępowania sądowego jest postepowaniem nadzwyczajnym, umożliwiającym podważenie prawomocnych orzeczeń, a zatem instytucją wyjątkową i jako takie może zostać skutecznie uruchomione wyłącznie na zasadach ściśle określonych prawem. Zgodnie z art. 281 § 1 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Jedną z ustawowych podstaw wznowienia wskazuje art. 272 § 3 powołanej ustawy. Stanowi on, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą umową międzynarodową. W takiej sytuacji skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /.../ (art. 272 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze wskazaną regulacje prawną oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II GSK 2031/13 i wyrażony w nim pogląd o wystąpieniu przesłanki z art. 272 § 3 p.p.s.a., którym Sąd orzekający jest związany na podstawie art. 190 p.p.s.a. oraz wniesienie skargi z zachowaniem terminu skład orzekający nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi. Podnieść należy jednak, że przy rozpoznaniu sprawy na nowo (art. 282 § 1 p.p.s.a.) -wskutek skargi o wznowienie postępowania – sąd orzeka w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia. Tak więc ponownie rozpatrując sprawę należy mieć na względzie wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. C-213, C-214 i C-217 w sprawie "B" sp. z o.o., C. sp. z o.o., F. sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w G. , który został wydany później niż kwestionowany wyrok ([...] r.). Istotne jest czy wyrok w sprawie - o wznowienie postępowania, w której strona wnosi - wydany został na podstawie przepisów, które za potencjalnie techniczne uznał Trybunał Sprawiedliwości UE. Sąd rozpoznający skargę skargę o wznowienie postępowania uznał, że skarga ta jako zasadna podlega uwzględnieniu, a wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku okazał się zasadny, co uzasadnia zastosowanie art. 282 § 2 p.p.s.a. Przede wszystkim w pkt 35 wyroku, powołanego w podstawie skargi o wznowienie postępowania, Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że przepisy krajowe można uznać za "Inne wymagania" w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34, jeżeli ustanawiają one warunki determinujące w sposób istotny skład, właściwość lub sprzedaż produktu, a przepisy przejściowe gier na automatach o niskich wygranych, mogą wpływać na prowadzenie działalności w zakresie gier ustawy o grach hazardowych nakładają warunki mogące wpływać na sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych. Zakaz wydawania, przedłużana i zmiany zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami może bowiem wpływać bezpośrednio na obrót tymi automatami (pkt 36). W tych okolicznościach zadaniem sądu krajowego jest ustalenie, czy takie zakazy, których przestrzeganie jest obowiązkowe de iure w odniesieniu do użytkowania automatów do gier o niskich wygranych, mogą wpływać w istotny sposób na właściwości lub sprzedaż tych automatów (pkt 37). W pkt 38 i 39 trybunał wskazał również przesłanki jakie winien uwzględnić sąd dokonując powyższych ustaleń. Ostatecznie Trybunał orzekł, że "artykuł 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, ostatnio zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r., należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego." Badając sprawę merytorycznie Sąd uznał, że skarga Spółki "A" o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu oddalającego skargę tego ostatniego na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 2010 r. zasługuje na uwzględnienie. Podstawę zmiany tego wyroku i uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów podatkowych stanowi art. 282 § 2 w związku z art. 272 § 3 p.p.s.a., art. 240 § 1 pkt 11 O.p. oraz wyżej wskazany wyrok TS UE, w którym przedstawiono kryteria oceny przepisu potencjalnie technicznego, jakim jest art., 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych a na którym to przepisie Dyrektor Izby Celnej oparł swoje rozstrzygnięcie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa, o którym mowa w powyższym przepisie, może nastąpić również po wydaniu decyzji administracyjnej, gdy podstawą wznowienia postępowania administracyjnego jest orzeczenie Trybunału sprawiedliwości UE, które ma wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 11 O.p.). Jeżeli więc w toku postępowania sądowoadministracyjnego zapadnie wyrok stwierdzający niekonstytucyjność normy, na której oparto decyzję administracyjną, istnieje konieczność uchylenia takiej decyzji (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2010, s. 50–51). Podsumowując, Sąd uznał, że skarga o wznowienie jest uzasadniona, albowiem doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 240 § 1 pkt 11 O.p. (orzeczenie TS UE ma wpływ na treść wydanej decyzji). Mając to na uwadze Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne i na podstawie art. 282 § 2 i art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. zmienił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2010 r. w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. Dyrektora Izby Celnej w K. . Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe wywody Sądu orzekającego. Nie może jednak tracić z pola widzenia faktu, że decyzja, która była przedmiotem wniosku o zmianę wygasła 29 stycznia 2010 r. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł w pkt 3., że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Nie orzekł o kosztach, gdyż skarżąca nie złożyła wniosku o ich zasądzenie.